RADAR

La Viola. Muziek, leven en dood in Chili

50 jaar na haar dood brengen haar kleinkinderen en BOZAR een eerbetoon aan de legendarische Violeta Parra. Maar wie was deze Latijns-Amerikaanse icoon?

Violeta del Carmen Parra Sandoval werd in 1917 geboren in San Carlos, een klein stadje in de zuidelijke Chileense provincie Ñuble. Ze werd een van de belangrijkste stemmen in de zogenaamde Nueva Cancion (Nieuw Lied) beweging die Latijns-Amerika overspoelde in de jaren 60. Die muziek werd de culturele vlag voor hele lagen van de bevolking die op sociaal, economische en politiek vlak gemarginaliseerd werden, en voor hun strijd voor gelijkheid en rechtvaardigheid. Violeta Parra’s  songs waren vaak aanvallen op de rijke landeigenaars in Chili, op de kerk en het militaire regime. Die waren volgens haar verantwoordelijk voor de precaire sociale en economische situatie van de bevolking.

Violeta Parra "Gracias a la vida"

Zowel Parra’s muziek als haar politieke bewustzijn werden zwaar beïnvloed door haar werk als etnomusicologe. In 1952 maakte ze een epische rondreis door Chili om de rijkdom van de Chileense folklore vast te leggen op tape en te praten met de uitvoerders ervan. Haar werk was ongelooflijk belangrijk op een moment dat traditionele muziekvormen als de cueca en de tonada op het punt stonden te verdwijnen. De gevonden songs en haar eigen composities vonden een breed platform in haar eigen radioprogramma Canta Violeta Parra, dat in 1953 en 1954 liep op een links station. Ze runde ook La Peña de los Parra, dat dienst deed als concertzaal en buurtcentrum.

Violeta Parra leidde een bewogen leven. Ze tourde door Europa en de Sovjetunie, en woonde een tijd lang in Parijs, waar ze verschillende platen opnam. Naast muzikante en zangeres was ze ook beeldend kunstenaar, en ze maakte schilderijen, beeldhouw- en textielwerk, vaak gebaseerd op folkloretradities. Ze had zelfs een tentoonstelling in het Louvre – naar verluidt als allereerste Latijns-Amerikaanse vrouw in de geschiedenis.

Violeta Parra Louvre. Paris, 1964.

Haar woelige liefdesleven, waaronder haar relatie met de Zwitserse muzikant Gilbert Favre, kwam in haar werk terecht, en inspireerde enkele van haar meest beroemde composities. Ze installeerde zich uiteindelijk met haar kinderen in een grote circustent aan de rand van Santiago. Het is daar dat ze uit het leven stapte in 1967. Ze was amper 49.

 

Violeta Parra "Run Run se fue pa'l norte"