RADAR

Polanski, gebaseerd op waargebeurde feiten

BOZAR brengt de Belgische première van D'après une histoire vraie van de nieuwe Roman Polanski.

Een thriller met opmerkelijke vertolkingen van Emmanuelle Seigner en Eva Green die buiten competitie werd getoond op het recentste filmfestival van Cannes.

Emmanuelle Seigner en Eva Green in D'après une histoire vraie © 2017 WY Productions, R P Productions, Mars Films, France 2 Cinema, Monolith Films, All Rights Reserved
Emmanuelle Seigner en Eva Green in D'après une histoire vraie © 2017 WY Productions, R P Productions, Mars Films, France 2 Cinema, Monolith Films, All Rights Reserved

De controversiële Roman Polanski is zonder enige twijfel een van de genieën van de filmkunst. Hij maakte zo goed als alleen maar meesterwerken. De titels van zijn films doen meteen een belletje rinkelen, omdat ze deel uitmaken van ons leven en van onze cinematografische cultuur. Al 55 jaar verrast de Frans-Poolse regisseur ons met de ene opmerkelijke film na de andere. Via een sterk uitgepuurde beeldtaal met een vaak gekwelde erotiek deelt de cineast zijn kijk op de wereld. Zowel in de bioscoop als op de beeldbuis, op dvd of via streamingdiensten … zijn werken hebben altijd iets hypnotiserends. Ze beschrijven een in zichzelf gekeerd, moeilijk te doorgronden universum dat ontsloten wordt via een vertelling met een strak ritme. Het is alsof er geheime deuren opengaan en regels worden overtreden.

Mythisch beeld van Sharon Tate en Roman Polanski in The fearless vampire killers
Mythisch beeld van Sharon Tate en Roman Polanski in The fearless vampire killers

De ongrijpbare Polanski goochelde met alle genres: de burleske komedie (The Fearless Vampire Killers), de tragikomedie (Carnage), de psychologische thriller (Repulsion of The Tenant), het huis-clos (Cul-de-sac of Death and the Maiden), de fantasyfilm (Rosemary's baby of The ninth gate), de thriller (Het mes in het water of Chinatown), het historisch drama (Tess of The pianist), de avonturenfilm (Pirates) en zelfs het intieme drama, met een benadering die vreemd genoeg in de buurt komt van Doillon of Zulawski (Bitter moon en La Vénus à la fourrure).

Jack Nicholson in Chinatown
Jack Nicholson in Chinatown

Wie vertrouwd is met zijn werk, weet dat deze categorisering ontoereikend is. Polanski’s verdienste bestaat er immers in stijlen te vermengen, kijkers op het verkeerde been te zetten en gemeenschappelijke kenmerken te vinden voor al deze uitdrukkingsvormen. Polanski observeert als geen ander zeden en gebreken, en verkent alle uithoeken van de psyche om het banale te marginaliseren of, omgekeerd, de marge alledaags te maken. Polanski brengt films in klinkende munt en onversneden, naar zijn evenbeeld. De sfeer is vaak broeierig en sluit de personages beetje bij beetje in, laat hen in de val van hun buitensporigheid lopen, achtervolgt hen tot in hun onvermoede schuilhoeken, tot de kijker hun stilzwijgende naaktheid voorgeschoteld krijgt, hun koortsige psychologische gebrek. Een duik in een genadeloze psychiatrische exploratie van de personages, wier subjectiviteit vaak wordt aangedikt om de schaduwkanten beter te belichten. Alles met een meedogenloos nuchtere blik, waar niks aan ontsnapt, gehuld in een mysterie dat nooit helemaal te doorgronden valt, en noodzakelijkerwijs eindigt met een reeks onbeantwoorde vragen. Noodzakelijkerwijs, aangezien bij Polanski de drijfveren van de menselijke ziel altijd een deel onvoorspelbaarheid, onmogelijkheid en bevraging bevatten.

Harrison Ford en Emmanuelle Seigner (die hier voor het eerst verschijnt in een film van Roman Polanski) in Frantic
Harrison Ford en Emmanuelle Seigner (die hier voor het eerst verschijnt in een film van Roman Polanski) in Frantic

Om deze reis naar de diepten van de ziel uit te drukken, doet hij altijd een beroep op getalenteerde acteurs: Sharon Tate, Donald Pleasence, Françoise Dorléac, Catherine Deneuve, Jack Nicholson, Faye Dunaway, Isabelle Adjani, Nastassja Kinski, Walter Matthau, Harrison Ford, Peter Coyote, Sigourney Weaver, Ben Kingsley, Johnny Depp, Jodie Foster, Kate Winslet, Mathieu Amalric of Eva Green, om er maar enkele te noemen. Zonder uiteraard Emmanuelle Seigner te vergeten, die al meer dan dertig jaar samen met Roman Polanski door het leven gaat en sinds Frantic geregeld opduikt in de films van haar echtgenoot. De regisseur filmt haar met zo veel passie, zo veel fotografische schoonheid dat de verschijning en uitstraling van de kleindochter van Louis Seigner vandaag haast niet meer weg te denken zijn uit de esthetiek van Polanski.

Emmanuelle Seigner ook de hoofdrol in de nieuwe film van de regisseur, D'après une histoire vraie, die buiten competitie werd vertoond op het afgelopen filmfestival van Cannes. Deze adaptatie van de gelijknamige roman van Delphine de Vigan, die in 2015 de Prix Renaudot kreeg, vertelt het verhaal van een schrijfster die verscheurd wordt door het succes van haar laatste roman, gewijd aan haar moeder. Nadat ze de familiegeschiedenis uit de doeken heeft gedaan, ontvangt ze anonieme schokkende brieven. Ze maakt kennis met een jonge vrouw (Eva Green) die haar lijkt te begrijpen en haar schuldgevoelens wat verzacht. De onbekende vrouw bemoeit zich echter meer en meer met het leven van de schrijfster en probeert haar te domineren.

Gesterkt door de opmerkelijke vertolkingen van twee actrices die perfect op elkaar zijn ingespeeld, illustreert deze psychologische thriller thema’s die Roman Polanski zo dierbaar zijn, zoals de schending het intieme, de grenzen van de identiteit, de macht die een individu tracht uit te oefenen op een ander, de verleiding, de scherpe kanten van een psyche die zich achter een glad en al te opvallend uiterlijk schuilhoudt ... Verwikkelingen die de regisseur met chirurgische precisie tracht te ontrafelen met behulp van een hyperalerte camera.

Polanski treft nog maar eens raak, met een film die kan bogen op de dramatische spanning en scherpe blik die kenmerkend zijn voor de hele filmografie van de regisseur en die hem de grootste prijzen in de filmwereld hebben opgeleverd: Oscar, César, Goya, BAFTA Awards, European Film Awards, Gouden Palm van het filmfestival van Cannes, Ere-Gouden Leeuw van de Mostra van Venetië, Gouden Beer van de Berlinale of Golden Globes, zonder de ontelbare nominaties te noemen, van Het mes in het water (1962) tot Venus in furs (2013). BOZAR schotelt je een rasechte Polanski voor in Belgische première, met een stevige intrige en personages die bezield zijn door een – paradoxaal genoeg – vertederende overlevingsdrang. Want, zoals altijd bij Polanski, is overleven iets anders dan leven.