RADAR

Valentin Parnakh, de excentrieke danser

Valentin Parnakh (1891-1951) was veel dingen tegelijk: Sovjetrevolutionair, excentriek danser, vertaler van Spaanse schrijvers onder wie Federico Garcia Lorca, muzikant en grondlegger van de jazz in de Sovjet-Unie.

In BOZAR neemt Polina Akhmetzyanova zijn leven en werk als vertrekpunt voor een artistiek onderzoek.

Aan het begin van de 20e eeuw reisde Valentin Parnakh heen en weer tussen Sint-Petersburg, Parijs, Italië en het Midden-Oosten. “Hij had een goede spion kunnen zijn”, glimlacht danseres en performer Polina Akhmetzyanova uit Brussel (°1987, USSR), voormalig student van Anne Teresa De Keersmaeker (P.A.R.T.S.). In Parijs ontmoette Parnakh kunstenaars als Guillaume Apollinaire, Tristan Tzara en Pablo Picasso. Naast nieuwe jazzpartituren, saxofoons, tamtams en trompetsourdines nam hij ook heel wat culturele indrukken mee naar huis, wat hem geliefd maakte bij Russische avant-gardisten als theaterdirecteur Vsevolod Meyerhold.

In 1922 richtte hij ‘Valentin Parnakh’s Jazz Band – the First Eccentric Orchestra of the Russian Federated Socialist Republic’ op. De band gaf zijn eerste concert in de Russische Academie voor Theaterkunsten in Moskou. In datzelfde jaar zorgde hij voor opschudding met zijn ‘liggende dans’. Niemand had ooit zulke bizarre dansbewegingen gezien. Helaas kunnen we vandaag alleen maar gissen hoe Parnakhs ongewone liggende dans er moet hebben uitgezien, want de enige opname die er van werd gemaakt, is uit het archief in Moskou verdwenen.

Op zaterdag 25 november 2017 geeft Polina Akhmetzyanova een performance in het Paleis voor Schone Kunsten, waarin ze niet zozeer focust op het leven en werk van Parnakh, maar wel op de aard van de herdenkingspolitiek. Parnakh en Vladimir Lenin dienen daarbij als voorbeeld. L’Incorruptible vergelijkt de absurde blijvende aanwezigheid van de ene met de totale verdwijning van de andere, op zo een manier dat men beiden zou kunnen beschouwen als slachtoffers van hetzelfde regime. “De verhalen van hun lichamen worden met elkaar verweven op basis van een visuele gelijkenis, waarbij de ene decennialang in het midden van het Rode Plein ligt [in het mausoleum op het Rode Plein ligt het gebalsemde lichaam van Lenin]en de andere het publiek slechts enkele ogenblikken verbijstert door liggend op zijn rug te dansen.”

© Polina Akhmetzyanova
© Polina Akhmetzyanova

De ironische veronderstelling dat de ene in zekere zin ‘toebehoort’ aan de andere, wordt hier uitgebeeld in een lezing-performance. De fragmentarische informatie, verteld door stemmen die doen denken aan politici en gangsters uit het Rusland van de jaren 90 tot vandaag, creëert een mummieachtig personage, dat dienstdoet als metafoor voor de manier waarop corrupte monsters politieke omwentelingen overleven, terwijl avant-gardisten als Parnakh in de kiem gesmoord worden.

Zie ook