RADAR

Van Loon... in het wild

Niet alle werken van Theodoor van Loon hangen deze dagen aan de muren van het Paleis voor Schone Kunsten. Sommige kan je gaan bekijken in hun natuurlijk habitat. In het maffe bedevaartsoord van Scherpenheuvel bijvoorbeeld. Daar zijn Van Loons monumentale schilderijen niet alleen opgefrist, ze krijgen ook een indrukwekkende soundtrack met een concert in situ.

Theodoor van Loon see the light at Scherpenheuvel | Teaser

De meest prestigieuze opdracht van zijn leven bracht Theodoor van Loon naar Scherpenheuvel. Architect Wenceslas Coberger pootte daar een gedurfde kerk neer in de vorm van een zevenpuntige ster. De architect en de schilder hadden elkaar waarschijnlijk in Rome ontmoet en werkten eerder al samen voor de Sint-Hubertuskapel van het jachtkasteel van aartshertogen Albrecht en Isabella in Tervuren.

Rond zijn stervormige basiliek tekende Coberger een nieuwe, zevenhoekige stad. Het middelpunt van dat alles: de Maagd Maria. Die besloot in de late middeleeuwen zich een tijdje te vestigen in een eik in Zichem – of zo beweerden toch enkele hardnekkige ooggetuigen. Het resultaat was een Mariaverering in de streek die in de 17de eeuw stevig werd aangezwengeld vanuit de overheid: weinig werkte de protestanten immers meer op de zenuwen dan de volkse liefde voor de moeder van Jezus. De ster was het symbool van Maria, de zeven punten verwijzen naar haar zeven smarten en haar de zeven deugden.

En dus ging Van Loon aan het werk aan wat de grootste cyclus van zijn carrière zou worden: zeven gigantische schilderijen over het leven van Maria. Eén in elk van de zes zijkapellen, en één op het hoofdaltaar. Het verhaal start met de intieme blik tussen Joachim en Anna, het kinderloze, wanhopige koppel dat plots te horen heeft gekregen dat er dan toch een kindje aankomt. En het eindigt met de indrukwekkende tenhemelopneming op het hoofdaltaar, op de plek waar ooit de miraculeuze eik stond.

De oorspronkelijke volgorde van de schilderijen is waarschijnlijk veranderd in de loop der eeuwen (omdat ook het traject van de bedevaarders binnen de basiliek veranderde) en is voorlopig niet met 100% zekerheid te reconstrueren. Wel zijn de schilderijen de afgelopen maanden uit hun negentiende-eeuwse kooien bevrijd. Het dikke, vuile 19de-eeuwse glas is weggehaald en de doeken hebben een opfrisbeurt gekregen.

Hoe de schilderijen er na die transformatie uitzien? Daarvoor moet je dus richting Scherpenheuvel. De Maria-cyclus van Van Loon is elke dag gratis te bekijken in de basiliek. Op 16 en 17 november organiseert BOZAR er concerten met muziek rond de Mariafiguur van Vlaamse, Italiaanse en Spaanse componisten uit Van Loons tijd. Voor en na het concert neemt een gids je mee langs de schilderijen.

Zie ook