© Harald Hoffman/Deutsche Grammophon
RADAR

Avi Avital kleurt buiten de klassieke lijntjes

Avi Avital is ongetwijfeld een van de grootste mandolinespelers van het moment. Dit jaar is de charismatische Israëlische muzikant portretartiest bij BOZAR, waar hij aan de hand van drie concerten een panoramisch overzicht geeft van zijn artistieke werk. Een ontmoeting.

Avi Avital invites you to BOZAR

Hoe voelt het om je debuut te maken in België bij BOZAR?

Ik ben hier omringd door kunst, dus wat kan er beter zijn? Dit is absoluut fantastisch en ik kijk reikhalzend uit naar de concerten. Ik zal drie keer naar Brussel komen, momenteel ken ik de stad nog niet goed, maar ik weet dat ze belangrijk zal worden in mijn leven.

Je ziet de mandoline niet snel op een klassiek podium.

Het is niet echt een populair instrument, maar ik zie dat als een uitdaging, want ik kan iets aanbieden waarmee het publiek niet echt vertrouwd is. Ik geloof in de concerten in BOZAR, want voor velen gaat het de eerste keer zijn dat ze de mandoline te horen krijgen in de concertzaal. Dat geeft me veel energie en ik ben blij dat ik dit privilege krijg.

A. VIVALDI - MANDOLIN CONCERTO in C Major RV425 (3rd movement)

Waarom koos je voor dit instrument? Wat spreekt je zo aan?

Op mijn achtste  kwam ik op een heel toevallige manier in contact met het instrument: ik hoorde mijn buren de mandoline bespelen en ik werd al snel verliefd op het instrument. Niet veel later vroeg ik aan mijn ouders of ik dit instrument mocht leren spelen. Ze gingen akkoord en ik schreef me in bij de plaatselijke muziekschool, waar ik het grote geluk had om in een groot mandolineorkest te spelen. Het was enorm fijn om te mogen samenspelen met mensen van mijn leeftijd.

© Avi Avital/Instagram
© Avi Avital/Instagram

Waar ligt de origine van het instrument?

Het is een barokinstrument met origine in Italië, maar de mandoline is een onderdeel van een veel grotere familie van tokkelinstrumenten. In elke muziektraditie zal je een lid van deze instrumentenfamilie vinden: India de sitar, Griekenland de bouzouki, Rusland de balalaika en de Arabische wereld de outh … Volgens mij hebben al deze instrumenten een gelijkaardige sonoriteit. De mandoline is misschien wel een klassiek instrument, maar het genereert een eclectische sound van verschillende culturen. Ik vind het fantastisch om met dit pallet aan connotaties te kunnen werken.

En het is die mix die je inspireert?

Inderdaad, ik ben een artiest die steeds nieuwsgierig is naar verschillende muziekculturen. Luisteren naar verschillende muziekgenres, helpt me om mijn persoonlijkheid te ontwikkelen. De meeste van mijn concerten zijn misschien wel klassiek, maar ik speel ook klezmer, Balkan, jazz en Arabische muziek. Ik zie al deze muziekgenres als dialecten van een taal: de muziek!

Avi Avital plays Bartók Romanian Folk Dances

Het is in je project Between Worlds dat je speelt met verschillende muziekgenres.

Doorheen de muziekgeschiedenis waren er veel componisten die net als ik en mijn mandoline een ‘identiteitscomplex’ hebben tussen verschillende muziekgenres. Dit zijn componisten die de folklore als vertrekpunt nemen en boetseerden tot klassieke muziek. Het meest bekende voorbeeld is Béla Bartók die volksmuziek van de boeren uit Oost-Europa als basis nam. Hij herstructureerde en reharmoniseerde materiaal uit de volksliederen tot klassieke muziek, gespeeld op klassieke instrumenten. Deze benadering was heel populair aan het begin van de 20ste eeuw met componisten als Manuel de Falla voor Spanje, Heitor Villa Lobos voor Brazilië en Sulkhan Tsintsadze voor Georgië. Ze putten inspiratie uit de volksmuziek en mengden het met klassieke muziek. Met de mandoline komt dit folkloristische parfum goed naar voren.

© Harald Hoffman/Deutsche Grammophon
© Harald Hoffman/Deutsche Grammophon

Met de Vier Seizoenen van Vivaldi, die je samen brengt met het Venice Baroque Orchestra, kies je resoluut voor klassiek.

De Vier Seizoenen zijn bijzonder populair: iedereen heeft wel een idee in zijn hoofd van hoe dit werk klinkt. Doordat ik het werk op een mandoline speel, krijgt het publiek de kans om deze prachtige muziek in een ander omhulsel te ontdekken. Stiekem hoop ik dat ik de illusie kan creëren dat ze het werk voor het eerst ontdekken.

Doordat de mandoline in Vivaldi’s tijd een extreem populair volksinstrument was, geloof ik dat ik het folkloristisch karakter meer kan uitdiepen van dit werk. De Vier Seizoenen is een postkaart van Venetië tijdens de verschillende seizoenen. Vivaldi beschrijft de natuur met de storm, het opkomende water van de zee … De klankkleur van de mandoline  maakt dit meesterwerk meer lokaal, meer Italiaans, meer Venetiaans.

Avi Avital - Vivaldi (Trailer)

Er zal ook een theatrale dimensie bijkomen...

Inderdaad, we presenteren niet enkel een arrangement van de Vier Seizoenen, maar voegen een visuele dimensie toe. Het is een hand-schaduwtheater uit Tibilisi in Georgië. Al hun kunst ontstaat door schaduwafbeeldingen te maken met hun handen. De muziek zal nog poëtischer in de oren klinken!

Als derde concert presenteer je een project met de fantastische jazzpianist Omer Klein. Hoe ben je in contact met hem gekomen?

Enkele jaren geleden ontmoeten we elkaar en hadden al snel het idee om iets samen te ontwikkelen. Ons idee voor dit project was om een klassiek recital te brengen, zoals dat gekend is voor piano, viool of cello, maar opnieuw voor mandoline heel zeldzaam.

© Avi Avital/Instagram
© Avi Avital/Instagram

En hoe zal het recital er concreet uitzien?

Aanvankelijk dachten we dat het een mix zou worden van improvisaties en klassieke werken van mij en Omer, maar het evolueerde al snel tot een tweedelig programma. In het eerste deel spelen we jazztunes, waartussen we ook improviseren. In het tweede deel staat de magistrale Tweede Partita van Bach op het programma die ik op mandoline speel. Tussen de verschillende delen zal Omer een geïmproviseerde commentaar geven. We repeteren dit niet van te voren, dus elke performance is uniek.

Dat is een uitdaging!

Inderdaad, dat deden we en elke keer was heel verschillend. Omer neemt een ritme of melodie van Bach als uitgangspunt voor zijn improvisaties. Hoe het evolueert hangt af van de moed, het publiek of gewoonweg de inspiratie. Magisch!

© Avi Avital/Instagram
© Avi Avital/Instagram

Je vertelde ook dat je gaat improviseren, hoe leerde je het?

Ik leerde het niet op de muziekschool, maar ik leerde het op mezelf en gooide me in het water met de beste improvisatoren. Ik liet me inspireren, maar ontwikkelde ook mijn eigen lexicon en frasering. Na een tijdje krijg je meer vertrouwen en dat is echt fijn!

Heb je nog een droom om met een bepaalde artiest samen te werken?

Ik heb er nog heel veel, maar verkies singer-songwriters. Eén droom is ondertussen wel echt uitgekomen: Ik was altijd een grote fan van Leonard Cohen en ontmoette zijn zoon die de producer was van zijn laatste album. Dat album is net uit en ik ben op een van de tracks te horen. Een echte eer.

Zie ook