RADAR

Keith Haring

Kunst op de dansvloer

Het New York waar plattelandsjongen Keith Haring in terecht kwam op het einde van de 1970s was helemaal anders dan New York vandaag. De stad had op economisch gebied een bijzonder stormachtig decennium achter de rug en was zo goed als failliet. Uiteraard flaneerden er uptown miljonairs rond Central Park, maar downtown waren hele buurten, zoals de East Village, afgeschreven als vuil, verlaten en gevaarlijk. De lage huurprijzen trokken wel een nieuw publiek van jonge, artistieke progressievelingen. Haring voelde er zich helemaal thuis:

"Er borrelden zoveel nieuwe dingen. In de muziek draaide het om punk en new wave. Kunstenaars van overal in Amerika migreerden naar New York. Het was een volslagen wilde tijd. En we hadden het allemaal zelf in handen." Keith Haring

Lady Wrestling at Club 57, 1980 © Harvey Wang
Lady Wrestling at Club 57, 1980 © Harvey Wang
De club als kunstgalerie

Zonder geld en zonder status bleven de deuren van het officiële kunstcircuit gesloten voor het jonge geweld van Haring en zijn vrienden. En dus toonden ze hun kunst op andere plekken: in alternatieve ruimtes, op straat, of in de clubs. De clubs waren een belangrijke plek voor de jonge kunstscene, niet alleen omdat de jonge kunstenaars van de East Village van een stevige fuif hielden, maar omdat ze een platform boden voor creativiteit en de ontmoeting tussen jonge kunstenaars bevorderden. Ze dj’den er, brachten performances, vertoonden films, traden op met een van hun bands, ontwierpen flyers, decors en outfits.

“Club 57 […] werd onze vaste plek, een soort clubhuis waar we alles konden doen wat we maar wilden. We organiseerden er themafeestjes – beatnik party’s als satire op de jaren 60 en party’s met porno en striptease. En we toonden vroege Warholfilms.” Keith Haring

Club 57 calendar design © Ann Magnuson
Club 57 calendar design © Ann Magnuson
Club 57

De belangrijkste club in de East Village op dat gebied was waarschijnlijk Club 57. De club zat 5 jaar lang in de kelder van een Poolse Kerk op St Mark’s Place, en vormde in die jaren een thuis voor een groep hechte kunstenaars-vrienden. In tegenstelling tot de flitsende Studio 54, waar alles draaide rond zien en gezien worden, kwam je er amper een beroemde kop tegen. Dit was de echte underground. Club manager Ann Magnuson beschreef het als:

“De club was afwisselend een discotheek, een cinemazaal, een kroeg, een theaterlaboratorium, een kunstgalerie, een plek waar je volledig kon losgehen. En soms was het al die dingen tegelijkertijd.”

Keith haring, Acts of Live Art at Club 57, 1980 © Joseph Szkodzinski
Keith haring, Acts of Live Art at Club 57, 1980 © Joseph Szkodzinski

Keith Haring bracht er live-poëzie met zijn hoofd in een kapot TV-toestel. Hij werd hun expo-coördinator, en toonde er eigen werk of was curator van tentoonstellingen met werk van zijn vrienden en andere kunstenaars. Twee van die tentoonstellingen vatten perfect de plaats en het tijdperk samen: de Xerox Art Show met collages en fotokopieën, en de Erotic Art Show, met erotische tekeningen, allebei in 1980. Er was nooit een budget en weinig publiek, maar veel geknutsel en creativiteit, en de Do-It-Yourself punk-attitude overheerste. De sfeer in Club 57 was er een van anarchie, improvisatie en hedonisme.

Mudd Club entrance © rights reserved
Mudd Club entrance © rights reserved
Mudd Club

Haring was overdonderd door de graffiti die New York bedekte. Hij werkte naast graffitikunstenaars en werkte graag aan projecten in de openbare ruimte, voor een breed publiek. Hij gebruikte de New Yorkse metro als kunstgalerie door de lege advertentieruimtes op te vullen met zijn herkenbare tekeningen – de media-aandacht maakte hem beroemd. Hij bracht de graffiti ook binnenskamers, in het bijzonder met een invloedrijke tentoonstelling, Beyond Words, in de Mudd Club in april 1981. Keith Haring vroeg graffitikunstenaar Futura 200 en rapper Fab 5 Freddy als curatoren voor de show.

“Het doel van de tentoonstelling was om duidelijk te maken dat graffiti over meer ging dan alleen de woorden – graffitikunstenaars ontwikkelden zich als schilders.” Fat 5 Freddy

Keith Haring Mudd Club Membership Card
Keith Haring Mudd Club Membership Card

De Mudd Club bevond zich in White Street in Lower Manhattan en deelde een aantal artiesten met Club 57 zoals Klaus Nomi en de B-52’s. Er waren genderneutrale toiletten en – op de vierde verdieping – een kunstgalerie met wisselende tentoonstellingen, en Keith haring was er curator; In juli 1979 schreef People Magazine over de club:

“De nachtbrakers, punkers, poseurs en de ultra-trendy van New York hebben een nieuw terrein om hun manische chic tentoon te spreiden: de Mudd Club. Het is ongetwijfeld de meest kinky plek sinds de Berlijnse cabarets van de jaren 20.”

Keith haring at his first show at the Tony Shafrazi Gallery© Allan Tannenbaum
Keith haring at his first show at the Tony Shafrazi Gallery© Allan Tannenbaum
De kunstgalerie als club

In 1982 gaat Haring bij een ‘echte’ galerie. Eerder had hij als assistent gewerkt van Tony Shafrazi, een galeriehouder in Soho, en nu werd Shafrazi zijn officiële vertegenwoordiger. In zijn eerste solotentoonstelling in de galerie toonde hij zijn vroegste werken op zeildoek, en samenwerkingen met graffitikunstenaar LAII. Zijn tweede tentoonstelling bij Tony Shafrazi zou legendarisch worden. Keith haring voelde zich nog altijd wat ongemakkelijk in de ‘klassieke’ galerieruimte en koos ervoor om de kelder van de galerie om te toveren tot een nachtclub. Hij toonde zijn Day-Glo paintings onder UV-lampen en op een soundtrack van hiphop en disco, geleverd door zijn vriend Juan Dubose die zich met zijn DJ-tafel in de galerie installeert.

Talking Heads • Life During Wartime • Live at the Mudd Club • August 13, 1979
Paradise Garage

Harings favoriete club was Paradise Garage. ‘The garage’ op King Street had een meer divers publiek en was ook meer LGBT-friendly. Wat de club helemaal onderscheidde van de rest was de manier waarop de muziek en de DJ centraal stond. Paradise Garage had het meest indrukwekkende geluidssysteem van de hele stad en het geluidsvolume maakte praten zo goed als onmogelijk. Muziek was heilig en dansen was het nieuwe bidden. Daarmee was Paradise Garage zo’n beetje de anti-Studio 54. Haring was helemaal verliefd op de plek. Paradise Garage, door velen ‘de beste club aller tijden’ genoemd speelde ook een belangrijke rol in de muziekgeschiedenis als de plek waar de  ‘garage house’ ontstond, een muziekstijl die werd vernoemd naar de club.

Madonna at Party for Life 1984
Madonna at Party for Life 1984

Het was in Paradise Garage waar Haring midden Jaren 80 zijn eigen verjaardagsfeestjes organiseerde, onder de naam ‘Party of Life’. Deze feestjes werden echte ijkpunten voor het leven in de East Village. Madonna trad op tijdens de editie van 1984, en zong Dress You Up in een outfit die speciaal voor de gelegenheid was ontworpen door Keith Haring.

BOZAR | Keith Haring
Life is music

Muziek was ongelooflijk belangrijk voor Keith Haring. Hij bracht hele nachten door op de dansvloer, ging naar concerten en ontwierp platenhoezen. Muziek was ook een vaste compagnon in de studio bij het creëren van zijn werk. Vrienden en geliefden zorgden voor een constante stroom nieuwe mixtapes terwijl hij schilderde. Ook bij zijn openbare projecten speelde hij luide muziek, die vaak volk op de been bracht. Haring geloofde niet in grenzen tussen verschillende artistieke disciplines, of tussen hoog en laag, met als resultaat dat zijn werk voor altijd verweven is met de beats en klanken van de muziek van zijn tijd.

Polaroid self portrait 1980-1 © de Young Museum
Polaroid self portrait 1980-1 © de Young Museum

Zie ook