RADAR

CONCRETE UTOPIA

FOCUS OP KROATISCHE CINEMA EN ARCHITECTUUR

In de jaren 60 en 70 kende Kroatië een bloeiperiode die zich vertaalde naar industrialisering, verstedelijking en de zoektocht naar een alternatief geopolitiek beleid. Het algemene optimisme kreeg gestalte in hedendaagse kunst en modernistische architectuur. Tegelijkertijd zochten filmmakers geslepen manieren om die uitgelatenheid te temperen met meer sombere kwesties die onder het oppervlak woelden.

Concrete Utopia schetst een beknopt beeld van de kunst- en maatschappelijke geschiedenis: een dialoog tussen het verleden en het heden, tussen optimisme en twijfel, tussen utopie en realiteit. De centrale spil in het programma is Slumbering Concrete, een baanbrekende tv-reeks die het erfgoed aan meesterwerken uit de socialistische architectuur belicht. Een selectie Kroatische filmklassiekers kaart dan weer dezelfde of gelijkaardige kwesties aan als de reeks, waarin de plot is opgebouwd rond architectuur, als metafoor voor of afspiegeling van de tijdsgeest.

Beschikbaar op Vimeo van 28/04/2020 > 05.05.2020 met deze code:  CU2020

 

SLUMBERING CONCRETE #1 - SAŠA BAN

Slumbering Concrete is een tv-documentairereeks die twee seizoenen telt. De reeks belicht de socialistische, modernistische architectuur in het Kroatië en Joegoslavië van de jaren 60 en 70. Destijds rezen enkele van de meest ambitieuze moderne bouwwerken uit de grond. De aflevering Brief Encounters Along the Adriatic Highway neemt ons mee op een rit langs Magistrala, de weg die het leven langs de Kroatische kust drastisch heeft veranderd en het pad effende voor toeristische ontwikkeling. Vehicles of Emancipation plaatst de cultuur- en opleidingscentra centraal, die werden opgetrokken met als doel de socialistische emancipatie van de man. De centra brachten onderwijs, cultuur, ontspanning, sport en politiek samen onder één dak en introduceerden een nieuwe architectuur en levensstijl in de omgeving.
 

SLUMBERING CONCRETE #2

Zagreb Fair was een belangrijk ingrediënt van de stedelijke identiteit van Zagreb en de uitgelezen plaats om technologische vooruitgang en een moderne levensstijl onder de aandacht te brengen. Het gebouw was de eerste grote constructie op de rechteroever van de Sava en maakte deel uit van een visionair project dat New Zagreb een gloednieuw en uitgestrekt centrum moest schenken. Het project werd echter nooit voltooid, en Zagreb Fair – 560.000 m2 aan beschermd cultureel erfgoed, met 40 paviljoenen, 12 km geasfalteerde weg en een eigen waterpompstation – blijft achter als stille getuige van een ooit beoogde toekomst.

SLUMBERING CONCRETE #3

De stad Split is een fascinerend voorbeeld van continuïteit in de stad, van oudheid tot moderniteit. Deze aflevering plaatst het onvoltooide stadsfenomeen Split 3 centraal, een van de meest geavanceerde modernistische socialistische nederzettingen ter wereld. Het complex werd in de jaren 70 opgetrokken door een Sloveens team van architecten, met name Mušič, Bežan en Starc, volgens de modernistische principes van autonome steden. De stad wordt benaderd als een weerspiegeling van de samenleving in de fascinerende architecturale collage van Split. 

KUĆA NA PIJESKU (HOUSE ON THE SAND) - IVAN MARTINAC

Na enige tijd in het buitenland keert een architect terug naar zijn huis in Split. Niet veel later pleegt hij zelfmoord. Een van zijn vrienden tracht de reden voor die daad te achterhalen en vindt onder meer een geluidsopname tussen de achtergebleven spullen.

House on the Sand is de enige langspeelfilm van Ivan Martinac, een van de toonaangevende figuren in de Kroatische avant-garde- en undergroundfilmscene. De film is een laat-modernistische Kroatische klassieker. De enscenering en kadrering zijn sterk geïnspireerd op de architectuur en het interieurontwerp van de residentiële zone Split 3, waar het verhaal zich afspeelt. 

Ivan Martinac (1938 – 2005) was een veelzijdig artiest. Zo was hij onder meer filmmaker, dichter, schrijver en schilder. Hij studeerde architectuur, maar legde zich toe op het maken van films. Hij heeft meer dan 50 kortfilms op zijn naam staan die de experimentele undergroundscene en filmclubs in Split, Belgrado en Zagreb sterk hebben beïnvloed.

Beschikbaar op Vimeo van 28/04/2020 > 05.05.2020 met deze code:  CU2020

Zie ook