Peggy & Jacqueline Mesmaeker
RADAR

Wie is Jacqueline Mesmaeker?

Vijf weetjes

Na 9 weken openen de expozalen van het Paleis voor Schone Kunsten op 19 mei opnieuw hun deuren. Tot 21 juli heb je de kans vier tentoonstellingen bij BOZAR te ontdekken, waaronder één gloednieuwe: Ah, Quelle Aventure! Jacqueline Mesmaeker. Wie is deze Brusselse, 90-jarige eigenzinnige kunstenares? Leer haar alvast kennen in vijf weetjes.  


Jacqueline Mesmaeker © Jimmy Kets
Jacqueline Mesmaeker © Jimmy Kets

1. Ze startte haar carrière in de mode

Jacqueline Mesmaeker werkte begin jaren 60 in een meer toegepaste tak van de kunst, als modeontwerpster en stilist. Het was haar tante die haar de liefde voor beeldende kunst bijbracht en in 1974 besloot ze er in verder te studeren. Haar textielontwerpen gingen langzaam over in beeldende kunstwerken. Het praktische maakte plaats voor kunst zonder praktisch nut, kunst zonder meer.

“Ik ging me steeds meer toeleggen op creatie zonder een onmiddellijk nut, maar ik heb daar nooit groots mee willen uitpakken. Er zijn veel kunstenaars die iets willen neerpoten in de wereld, een vlag willen planten, een territorium afbakenen. Ik streef geen vorm van onsterfelijkheid na met mijn werk.” – Jacqueline Mesmaeker in De Standaard

 

Jacqueline Mesmaeker, Papier Peint (detail), 2020, courtesy of the artist
Jacqueline Mesmaeker, Papier Peint (detail), 2020, courtesy of the artist

2. Ze wordt ook wel eens de ‘Belgische Louise Bourgeois’ genoemd.

Jacqueline Mesmaeker wordt vaak vergeleken met de Franse kunstenares Louise Bourgeois (1911-2010), een van dé iconen van de late twintigste-eeuwse kunst. Net als Bourgeois bewandelde Mesmaeker haar eigen artistieke weg met scherpzinnigheid en eigenzinnigheid. Beide vrouwen zetten zich geregeld af tegen de gangbare smaak van hun tijd en putten uit hun persoonlijk verhaal waarbinnen ook hun kindertijd een belangrijke rol speelt. Mesmaekers werk is een constante zoektocht naar poëzie in het alledaagse: In Papier Peint (1974) schraapt ze laag na laag het behangpapier af van haar appartement in Brussel. Her en der verschijnen speelse motieven van het behangpapier van haar kinderkamer. Of de vergelijking opgaat, zal je zelf moeten komen ontdekken!

 

Jacqueline Mesmaeker, Les Régentes, 1990-2020, Courtesy Galerie Nadja Vilenne, Liège
Jacqueline Mesmaeker, Les Régentes, 1990-2020, Courtesy Galerie Nadja Vilenne, Liège

3. De westerse kunstgeschiedenis is een van haar grootste inspiratiebronnen

Het is duidelijk dat motieven uit de kunstgeschiedenis – schilderkunst, figuratie, natuur, landschap, licht, etc. – een grote inspiratiebron zijn voor Jacqueline Mesmaeker. Net als haar vele voorgangers, streeft ook zij een zekere hang naar schoonheid na, een soort constante in de beeldende kunst. Met de ironie in haar werk slaagt ze er tegelijkertijd in afstand te nemen van deze ‘klassieke kunst’, die doorboord wordt door het alledaagse of het triviale. In Les Régentes uit 1990 geeft Mesmaeker haar eigen invulling aan een schilderij van Frans Hals. Het zeventiende-eeuwse schilderij wordt hier herleid tot niet meer dan een gedrukt beeld, naast een compositie waar vlammen exact overeenstemmen met de positie van de handen. 

 

Jacqueline Mesmaeker, Portes Roses,1975, Courtesy Galerie Nadja Vilenne, Liège
Jacqueline Mesmaeker, Portes Roses,1975, Courtesy Galerie Nadja Vilenne, Liège

4. Ook dichters en schrijvers hebben haar geïnspireerd

De kunstenares put niet enkel inspiratie uit haar eigen domein, ze is ook gefascineerd door de literaire wereld. Wanneer je door haar werk bladert, vind je allusies op het werk van onder meer Lewis Carroll, Montesquieu, Thomas Hardy en de roman noir. Al in haar vroegste werk Portes Roses krijgt haar fascinatie voor 19de-eeuwse literatuur de bovenhand. Een meterslange serie van aquarellen citeert een stuk uit Alice’s Adventures in Wonderland.  Een kunstwerk dat leest als een trein.

 

Jacqueline Mesmaeker, L'Androgyne, 1. Avion en phase d’approche, 1986-2013, privéverzameling
Jacqueline Mesmaeker, L'Androgyne, 1. Avion en phase d’approche, 1986-2013, privéverzameling

5. Al sinds haar kindertijd wordt ze in de ban gehouden door ‘tijd’

Als vijfjarig meisje ging Mesmaeker naar een Zwitserse school, die gespecialiseerd was in kinderen met motorische problemen beter te leren stappen. Het was in dat bergdorpje van horlogemakers dat ze als het ware de ‘tijd’ ontdekte. In haar eerste schoolschriftje ontdekte ze een afbeelding van een uurwerk.

“Als vijf­jarige ontdekte ik opeens een voorwerp dat de tijd bijhoudt. Dat leek wel een wonder. Alsof ik werd gewekt en heel onbewust ­begreep dat er zoiets als cultuur bestond, een manier om de tijd te vangen en te ­manipuleren door aan een wijzer te draaien. […] Ik had iets om te koesteren voor de rest van mijn leven.” – Jacqueline Mesmaeker in De Standaard

 

Ontdek Mesmaekers begoocheling voor tijd in de tentoonstelling Ah, Quelle Aventure! Jacqueline Mesmaeker, nog tot 21 juli bij BOZAR.

Zie ook