© Felix Broede
RADAR

Isabelle Faust, een ware muzikante

Ontmoeting met onze artist in residence

Isabelle Faust is een gepassioneerde muzikante. Wanneer deze eminente Duitse violiste aan een muziekwerk begint, gaat dat altijd gepaard met het bestuderen van de esthetiek en de geschriften van de componist. Op die manier kan ze ons het kloppende hart van de muziek laten horen. Faust is een weergaloze soliste en kamermuzikante die zich thuis voelt bij zowel Bach, Beethoven als Kurtág. De cd’s die ze uitbrengt, worden door de pers en het publiek hoog geprezen. Op 14 december 2019 hebben we haar ontmoet naar aanleiding van haar concert bij BOZAR, waar ze samen met Iván Fischer, Tabea Zimmermann en het Concertgebouworkest Amsterdam te gast was. Ze gaf toen meer uitleg over het programma van haar residentie bij BOZAR dit seizoen.

Isabelle Faust at BOZAR - 14 DEC. '19 © Lorraine Wauters
Isabelle Faust at BOZAR - 14 DEC. '19 © Lorraine Wauters

Het was een echt genoegen om naar je te luisteren in de Zaal Henry Le Bœuf! Hoe beleefde jij het?

Het is bijzonder aangenaam om in deze zaal te spelen. De akoestiek is genereus, maar ook niet té; ideaal om er met een orkest te musiceren. Aanvankelijk vreesde ik dat de akoestiek er te droog zou zijn om solo te spelen, maar in werkelijkheid is ze zeer geschikt. Daarnaast hou ik van de unieke esthetiek van de zaal, met haar ovale, harmonieuze vorm.

Je bent in het seizoen 2020-2021 driemaal te gast. Welke verrassing heb je voor ons in petto?

Ik denk dat ik in deze zaal nooit solistisch op darmsnaren [op een oud instrument, n.v.d.r.] heb gespeeld, maar nu waag ik er mij aan bij de Sonates en Partita’s van Bach

Waarin verschilt het spel op een oude en een moderne viool?

Het heeft te maken met timbre, resonantie en articulatie. Een oude viool laat toe om een droge of een transparante klank te creëren, naar gelang de gewenste textuur. Maar in tegenstelling tot een oude en een moderne piano, die fundamenteel van elkaar verschillen, zijn het bij de viool de snaren die het verschil maken; deze zijn van darmen gemaakt voor de oude muziek en van metaal voor de muziek die de periode van de romantiek tot vandaag overspant.

Je stapt met het grootste gemak over van oud naar modern, zowel wat het instrument als het repertoire betreft. Hoe gaat je met deze vrijheid om zonder aan coherentie in te boeten?

Goede vraag... Bepaalde repertoires, zoals de muziek van Mozart, zijn gemakkelijker te spelen op historische instrumenten. Het is maar zelden dat ik dit repertoire op een modern instrument uitvoer. Ik vind dat het bij Mozart makkelijker is om de retoriek te creëren die zijn muziek tot leven moet wekken wanneer je met een orkest op historische instrumenten speelt. Il Giardino Armonico is hier een mooi voorbeeld van: dit ensemble denkt vanuit de barok richting Mozart, en niet vanuit de romantiek richting classicisme. Deze aanpak van Mozarts muziek ‘in de goede richting’, historisch gezien, is voor mij van wezenlijk belang.

Beethovens Pianotrio’s zijn het perfecte voorwendsel om uw vrienden, cellist Jean-Guihen Queyras en pianist Alexander Melnikov, terug te zien...

Inderdaad, in 2014 hebben we een cd gewijd aan de trio’s van Beethoven. Vervolgens werden we uitgenodigd om tijdens het Beethovenjaar de integrale te spelen. Dat was voor ons de gelegenheid om ze aan te leren en op te nemen. Het Aartshertog-Trio was al te horen op onze cd, maar het andere stuk dat bij BOZAR op het programma staat, de Kakadu-Variaties, op. 121a, is voor ons nieuw.

© Molina Visuals
© Molina Visuals

De homogeniteit van jullie trio is alom bekend. Wat is jullie geheim?

We pakken de muziek op dezelfde wijze aan. We delen dezelfde artistieke visie.

Wat wil je precies zeggen?

De manier waarop Jean-Guihen en ikzelf klank produceren, is zeer gelijklopend. Stel je twee strijkers voor die samen spelen. Als de een meer vibrato gebruikt dan de ander, is er een probleem: ze zullen nooit een zuiver akkoord kunnen voortbrengen. Wil je dat twee musici ‘gelijkgestemd’ zijn, dan moet het spel van beiden van bij het begin goed samengaan, zonder dat daarover moet worden gediscussieerd. Wanneer we een nieuw werk aanpakken, kan onze opvatting over de sfeer soms verschillen. Maar de een past zich aan de ander aan, zodat we al vrij snel elkaar begrijpen.

En wat met het spel van Alexander Melnikov?

Aangezien Sasja [Alexander, n.v.d.r.] pianist is, stelt het probleem van vibrato zich niet. Het gaat dan meer om de retoriek. We hebben aandacht voor de dramatiek, het tempo, de agogiek... Al deze zaken hebben we bij het begin van onze samenwerking besproken. En dat is 20 jaar geleden! Inmiddels zijn we samen vooruitgegaan. We hebben elkaar aangemoedigd en onze nieuwsgierigheid aangewakkerd, vooral op het vlak van de geïnformeerde historische uitvoeringspraktijk. De weg die we samen hebben afgelegd, is zo lang, dat we bij veel aspecten niet meer stilstaan; ze worden op het moment zelf opgelost. Maar we zijn het niet altijd eens met elkaar. Het tegendeel zou saai zijn!

Het menselijke aspect lijkt bij jullie opvatting van muziek cruciaal te zijn. Is voor jullie muziek in de eerste plaats een kwestie van delen?

Het gebeurt maar zelden dat een vertolker die de muziek als een eenzaat benadert, toch alles uit haar weet te halen. Neem nu de Sonates en partita’s van Bach. Al gaat het om stukken voor soloviool, toch is de instrumentist voortdurend in dialoog met zichzelf. De muziek is polyfoon. Er zijn altijd verschillende stemmen aan het woord, er zijn vragen, antwoorden... Andere muziekwerken lijken eerder op monologen. Zo maken de concerti van Paganini bijvoorbeeld indruk door hun virtuositeit. Maar dat ligt mij niet: er valt minder te ontdekken! Aan de andere kant heb je de concerti van Mozart of Beethoven, die ondoorgrondelijk zijn...

Isabelle Faust at BOZAR - 14 DEC. '19 © Lorraine Wauters
Isabelle Faust at BOZAR - 14 DEC. '19 © Lorraine Wauters

Je gaat Brahms spelen in nonet met een formatie van musici die minder bekend is. Kan je wat meer vertellen over deze formatie?

Deze groep is schitterend! In het begin liep niet alles van een leien dakje, want het ensemble bestaat niet alleen uit bevriende musici maar ook uit personen die ik vóór de oprichting niet kende. En als het om kamermuziek gaat, wil ik altijd werken met musici die ik ken, zodat ik zeker ben dat het project zal slagen. Ditmaal heb ik een risico genomen door een heterogene groep samen te stellen. En ik moet zeggen dat het resultaat overtuigend is! Het is een absolute aanrader! [lacht] Ik ben blij dat ik over deze groep kan beschikken, want het is niet eenvoudig om een ensemble samen te stellen dat kamermuziek speelt, bedoeld voor meer dan vijf musici. Het programma met de serenade van Brahms is nieuw. We hebben haar gespeeld in 2018-2019. Dat we dit stuk opnieuw uitvoeren, ditmaal bij BOZAR, zal iedereen blij maken!

Interview door Luc Vermeulen

Zie ook