12

Het SARS-CoV-2-virus is nog niet getemd maar de selectieve lockdown heeft de verspreiding ervan fors vertraagd. Het economische leven herneemt stilaan en ook de musea gaan misschien weldra opnieuw open. Maar wat met de podiumkunsten? De grote cultuurhuizen moeten nu hun solidariteit betonen en hun grote zalen delen met de artiesten die nog niet in kleinere zalen terechtkunnen, zegt Paul Dujardin van BOZAR. Maar zonder steun van Europa kan de creatieve sector niet overeind krabbelen.

Het is een beetje bon ton geworden om tijdens de coronacrisis oorlogsmetaforen te gebruiken. Het vreselijke virus dat COVID-19 veroorzaakt is dan de vijand, het personeel in de zorgsector zijn de soldaten, de zieken- en rusthuizen zijn de frontlinie. Er wordt ook gehamsterd en wie zich niet voldoende inspant om de regels te volgen wordt gezien als een verrader.

Martiale metaforen verstoren vaak het debat omdat ze het verharden en de tegenstellingen nodeloos op de spits drijven. Maar toch kunnen we lessen trekken uit de oorlogsjaren.

In 1945, vlak na de bevrijding, lag het land in puin. De economie was ontwricht en er waren honderdduizenden daklozen. De regering vaardigde dan ook, op 21 december 1945, een besluitwet (volmachten, zeg maar) uit die het mogelijk maakte om eigenaars van huizen te verplichten om daklozen op te nemen. Dat was nodig omdat de woningnood te groot was.

Die vorm van solidariteit, zij het dan in vrijwillige vorm, zou de cultuursector vandaag ook kunnen inspireren. Vanaf 18 mei mogen musea en tentoonstellingszalen waarschijnlijk opnieuw de deuren openen. Bezoekers zullen zich dan, onder strikte voorwaarden, opnieuw kunnen laven aan de schoonheid van kunst. Uit enquêtes blijkt dat steeds meer mensen de maatregelen van social distancing negeren. Het is dus tijd dat er opnieuw meer ruimte komt voor (beperkte en gereglementeerde) contacten buiten de werksfeer.

Grote evenementen zoals festivals zullen waarschijnlijk nog een hele tijd verboden blijven, maar er is toch een manier om de sector van de podiumkunsten (theater, dans, muziek,…) enig perspectief te bieden. De grote cultuurhuizen, zoals het Paleis voor Schone Kunsten, moeten daarin het voortouw nemen door hun grote zalen te delen met collega’s die hun (kleinere) infrastructuur nog niet kunnen openen. Een voorbeeld uit eigen huis. De zaal Henry Le Bœuf, waar elk jaar de Koningin Elisabethwedstrijd plaatsvindt, biedt plaats aan 2 200 toeschouwers. Als die capaciteit maar gedeeltelijk wordt benut, dan kunnen 1000 mensen er veilig komen genieten van een voorstelling. 500 toeschouwers is voor de meeste theatergezelschappen of muziekensembles van het land een enorm publiek dat zij in hun eigen zalen of in de cultuurcentra niet kunnen bereiken. Door te schuiven met repetities, door de vele annuleringen waarmee de grote huizen geconfronteerd zijn, kan heel wat capaciteit worden vrijgemaakt. Wij voeren hierover trouwens al gesprekken met onze collega’s van De Munt en Anne Teresa De Keersmaeker. Bij BOZAR gaat het zeker om 60 avonden tot het einde van het jaar. Het kan niet de bedoeling zijn dat de grote huizen hier munt uit slaan. Structureel gesubsidieerde collega’s die tegen een stootje kunnen en die hun personeel in tijdelijke werkloosheid hebben geplaatst kunnen meer betalen dan kleinere spelers die nu in grote ademnood verkeren.

De cultuursector heeft er alleen maar belang bij deze solidariteit. Ze mag dan ook niet gedwongen zijn zoals in 1945, maar vrijwillig. Als de kleinere, kwetsbare spelers overkop gaan, dan komen de grote huizen al heel snel zelf in de problemen. Dat was ook de ratio achter de kritiek op de onzalige (maar teruggedraaide) beslissing van de Vlaamse regering om te snoeien in de projectsubsidies.

Door tijdelijk onderdak te bieden aan ‘dakloze’ kunstenaars, zal de cultuursector niet gered worden. Daarvoor is veel meer nodig. De klassieke steunmaatregelen die de federale en de deelstaatregeringen hebben uitgevaardigd, bereiken niet alle kunstenaars of organisaties. Vooral de kleine, kwetsbare spelers in de sector vallen uit de boot. Het noodfonds dat in de maak is, moet ook de freelancers kunnen helpen.

Op 8 en 9 mei herdachten we de 75ste verjaardag van de Tweede Wereldoorlog en de 70ste verjaardag van de Schumanverklaring die de basis legde voor de Europese eenmaking. Toen na de oorlog de meeste Europese theaters, musea en concertzalen in puin lagen, bleven de cultuurwerkers en kunstenaars niet bij de pakken neerzitten. De grote Europese festivals, zoals dat van Avignon of de Kassel Documenta, die nu tot ons meest gekoesterde Europese erfgoed behoren, vulden toen de leemte.

Het is vandaag hoog tijd dat Europa stappen zet om de Europese cultuur te ondersteunen om de coronacrisis te boven te komen. Het Europees parlement nam op 5 mei alvast het voortouw. "Europa mag niet toestaan dat dingen die Europa definiëren, namelijk de rijke, levendige en productieve culturele en creatieve scene, verdwijnen, en daarom moet de EU de betrokkenen snel en rechtstreeks ondersteunen”, zei voorzitter Sabine Verheyen van de parlementscommissie cultuur en onderwijs.

De bevoegde commissarissen, Mariya Gabriel en Thierry Breton antwoordden, dat de cultuur en waarden van de EU "ten koste van alles" behouden moesten blijven. Ze kondigden aan dat er een EU-ondersteuningsplan voor de culturele en creatieve sector in de pijplijn zit ".

Het is van levensbelang, voor ons culturele erfgoed, de media en het toerisme in Europa, maar ook voor de geloofwaardigheid van de Europese Unie dat het niet blijft bij straffe verklaringen en mooie beloftes. Anders zouden al onze mooie zalen wel eens heel lang leeg kunnen blijven.

 

Paul Dujardin is artistiek directeur en CEO van BOZAR – Paleis voor Schone Kunsten
Mede-oprichter van European Concert Hall Organisation, vice-voorzitter van European Festival Association en voorzitter van Europa Nostra Belgium.


  • © Caroline Lessire

    Uitzonderlijke openingsuren voor slot Keith Haring

    De expo rond de kunst en het activisme van de Amerikaanse kunstenaar is stevig op weg om onze meest succesvolle tentoonstelling ooit te worden. Om er voor te zorgen dat je deze historische expo niet hoeft te missen, gelden er buitengewone openingsuren van 18 t.e.m. 21 juli.

    lees meer
    — gepubliceerd op
  • Koop je museumPASSmusées via onze website!

    De razend populaire pas waarmee je een jaar lang meer dan 200 tentoonstellingen kan bezoeken, kan je nu ook op onze website bemachtigen. Koop je museumPASSmusées online en reserveer meteen ook je tijdslot voor een van onze expo’s. Bij je bezoek aan BOZAR pik je jouw museumpas en ticket(s) op bij BOZAR TICKETS.

    — gepubliceerd op
  • Keith Haring artwork © Keith Haring Foundation

    Stichting ENGIE schenkt 1000 expotickets aan zorgpersoneel

    De afgelopen maanden zette het zorgpersoneel dag op dag alles op alles om op te boksen tegen het coronavirus. De Stichting ENGIE wil de zorgverleners van het CHU Sint-Pieters- en Erasmusziekenhuis dan ook huldigen voor hun volharding en inzet.

    lees meer
    — gepubliceerd op