Amelio Trio - ECHO Rising Star

Joseph Haydn (1732 – 1809)
Pianotrio in F, Hob.XV:6 (1784-1785)

• Vivace
• Tempo di menuetto 

Helena Winkelman (1974) 
…ISOLE… (2026)

Robert Schumann (1810-1856)
Klaviertrio nr. 3, op. 110 (1851)

• Bewegt, doch nicht zu rasch
• Ziemlich langsam
• Rasch
• Kräftig, mit Humor 

Concert zonder pauze
Duur: 1 uur

Drie perspectieven op het pianotrio 

De werken van Haydn, Winkelman en Schumann komen vanuit heel verschillende muzikale werelden, maar delen dezelfde bezetting. Door ze naast elkaar te plaatsen, hoor je hoe de klank en mogelijkheden van het pianotrio doorheen de tijd telkens een andere invulling kregen.

Joseph Haydn – Pianotrio in F

Na zijn zeventiende trio uit 1770 legde Joseph Haydn het genre vijftien jaar naast zich neer. Pas in de jaren 1780 keerde hij ernaar terug, waarschijnlijk mede omdat het pianotrio in die periode een sterke opmars maakte in het Weense muziekleven. Tussen 1784 en 1790 schreef hij dan ook dertien trio’s, waarvan de laatste drie voor fluit en viool. Hij droeg het Pianotrio in F op aan gravin Marianne de Witzay, wat paste binnen de toenmalige gewoonte om kamermuziek aan aristocratische mecenassen op te dragen. De Witzay was de nicht van Nikolaus Esterházy, bij wie Haydn toen in dienst was. 

Het werk bevindt zich op een interessant moment in Haydns ontwikkeling: de piano staat nog centraal zoals in zijn vroege pianotrio’s, maar de wisselwerking tussen de drie instrumenten wordt wel steeds belangrijker. Ook maakt de elegantie geleidelijk aan plaats voor een meer veeleisende en expressieve vorm van kamermuziek, die vooral in zijn latere pianotrio’s prominent zal zijn. Deze verschuiving toont hoe Haydn zijn vertrouwde stijl verfijnt, maar terwijl ook de mogelijkheden van het genre steeds verder ontdekt. 

Het eerste deel, Vivace, vormt het zwaartepunt van het werk. Het opent met een vrolijk thema, geïntroduceerd door de piano en verder opgenomen en aangevuld door de strijkers. Haydn keert hier steeds terug naar herkenbare muzikale ideeën, die hij vervolgens varieert en combineert met elkaar. De jeugdige uitbundigheid van dit deel zit dan ook niet enkel in het tempo, maar vooral in de manier waarop Haydn met zijn materiaal speelt. 

Het tweede deel, Tempo di menuetto, is veel langzamer, maar tegelijkertijd heeft het ook een heel luchtig en dansant karakter. Hierdoor krijgt de finale van het werk een meer lyrische en aristocratische sfeer. Aan het einde keert het openingsmateriaal van het deel terug, waardoor het pianotrio op een evenwichtige manier wordt afgerond.

Helena Winkelman - …ISOLE…

…ISOLE… is het vierde pianotrio van de hedendaagse componist Helena Winkelman, dat ze speciaal voor het Amelio Trio schreef. Het werk maakt deel uit van een oeuvre dat wordt gekenmerkt door een mengeling van uiteenlopende stilistische invloeden. …ISOLE… is, in haar eigen woorden, “volledig gewijd aan de zoektocht naar een moment van rust”. De titel, Italiaans voor ‘eilanden’, verwijst dan ook naar de verschillende muzikale werelden die zich doorheen het stuk ontvouwen. De verschillende eilanden vormen geen losstaande momenten, maar maken deel uit van een samenhangend geheel. De muziek beweegt van het ene eiland naar het andere, waarbij Winkelman speelt met contrasten in klank en karakter. Sommige zijn onrustig, andere melancholisch, en andere dan weer heel speels. Ook humor krijgt een plaats in de zoektocht: voor het komische karakter van bepaalde passages liet ze zich onder meer inspireren door Haydns manier om met muzikale verwachtingen te spelen. 

Robert Schumann - Klaviertrio nr. 3

1851 was een druk jaar voor Robert Schumann. In Düsseldorf werkte hij aan een herziening van zijn Symfonie in d, schreef hij zijn eerste en tweede vioolsonates en componeerde hij liederen en koorwerken. Daarnaast was hij in dezelfde stad ook actief als stedelijk muziekdirecteur. Binnen deze context componeerde hij zijn Klaviertrio nr.3, op 110. Dit werk behoort tot een groep van drie kamermuziekwerken die hij in snel tempo in de herfst van dat jaar componeerde. In november werd het werk in Düsseldorf voor het eerst gerepeteerd en een jaar later klonk het publiekelijk in Leipzig. Schumann droeg het werk op aan de Deense componist Niels Gade, van wie hij de muziek diep bewonderde.

In het Klaviertrio behandelt Schumann zijn thema’s en motieven heel vrij: ze verschijnen en verdwijnen voortdurend. De vurige toon van Schumanns jeugdwerken heeft hier dan ook plaatsgemaakt voor een lossere, soms wat raadselachtige manier van componeren. 

Dit is meteen merkbaar in het eerste deel, Bewegt, doch nicht zu rasch. De muziek lijkt hier niet naar een duidelijk eindpunt te streven, wat het een rusteloos karakter geeft. Ook hoor je hier de fascinatie van Schumann voor contrapunt, doordat de partijen van viool en cello zo nauw met elkaar verweven zijn. Het tweede, langzame deel vormt daarmee een opvallend contrast. Het opent met een intiem duet tussen viool en cello, waarna de muziek opnieuw in beweging komt in de vorm van een dromerige wals, om uiteindelijk opnieuw tot rust te komen. Het scherzo, aangeduid met ‘Rasch’, is dan weer gemakkelijker te volgen omdat het uit één meeslepende beweging bestaat. Het ritme is hier energiek en typisch Schumann: momenten van gejaagdheid worden afgewisseld met plotselinge ingehouden momenten. Tot slot de finale. Deze draagt de karakteristieke Duitse aanwijzing ‘krachtig en met humor’. Dat karakter klinkt duidelijk door: de muziek blijft beweeglijk en speelt met ideeën uit de vorige delen.

Zo ontvouwt Schumanns derde pianotrio zich als een werk waarin zijn latere, vrijer denkende stijl volledig tot zijn recht komt.

Delfine Derycke 

Bozar Maecenas

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Philippe Tournay • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter

Bozar Fine Art Circle Founding Members

Mr and Mrs Ravi Bhansali • Monsieur Hubert Bonnet (Fondation CAB) • De heer en Mevrouw Dirk Cavens • De heer Simon Devolder • Monsieur Eric Everard • Madame Anne Gangsted • Baron Xavier Hufkens • Monsieur Augustin Lippens • Monsieur Michel Moortgat • Madame Lucy Jane Pereira • Monsieur Charles Riva

Bozar Patrons & Young Patrons

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen • Comtesse Laurence d'Aramon •  Art By Goralska S.à.r.l. • Monsieur Jean-François Bellis • Docteur Amine Benyakoub • Baron et Baronne Jean-Pierre Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman  •  Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Comte et Comtesse Emmanuel de Briey • Ecuyer Maximilien du Bus de Warnaffe • Madame Marion Bywater • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Madame Paloma Castro Martinez de Tejada • Prince et Princesse de Chimay  •   Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman •  Monsieur et Madame Denis Dalibot • De heer en mevrouw Philippe De Baere  •  Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Mevrouw Sylvie Dubois •  Madame Claudine Duvivier • Madame Barbara Eggers • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • Monsieur François Gérard et Madame Jessica Parser •  Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Madame Marleen Lammerant • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame Philippe le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Bruno van Lierde  •  Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Madame Denise Louterman  • Madame Valeria Onofrj • Madame Olga Machiels-Osterrieth  •  De heer Peter Maenhout  •  Monsieur et Madame Alain Mallart  •  De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle  •  Famille Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • De heer en mevrouw Guy en Martine Reyniers •  Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski  •  De heer Karl Stas  •  Mevrouw Caroline Steyaert • De heer en mevrouw Jan en Anne Steyaert • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Dr. Philippe Uytterhaegen • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo  •  De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Albert Wastiaux  • Madame Nathalie Waucquez • Monsieur et Madame Jacques Zucker 

Bozar Circle & Young Circle

Madame Ivana Ajkoviq • Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Madame Chiara Bortoluzzi • Monsieur et Madame Paul De Groote • Monsieur Rodolphe Dulait • Prince Rahim Khan Samii • Madame Liliane Gam • De heer Sander Kashiva • Mevrouw Natasja Peeters • Madame Sophie Tournay • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck 

En onze Leden die anoniem wensen te blijven