Brecht Valckenaers

György Ligeti (1923-2006) 
Musica Ricercata – I. Sostenuto - Misurato - Prestissimo & II. Mesto, rigido e ceremoniale  

Brecht Valckenaers (°2000)  
Rhythmic Studies – I. Distorting Time  

György Ligeti 
Musica Ricercata – III. Allegro con spirito  

Helmut Lachenmann (°1935) 
Ein Kinderspiel – I. Hänschen klein & VI. Glockenturm  

György Ligeti 
Musica Ricercata – IV. Tempo di valse (poco vivace - “à l’orgue de Barbarie”)  

Brecht Valckenaers  
Rhythmic Studies – II. A Bit Drunk  

György Ligeti  
Musica Ricercata – V. Rubato. Lamentoso  

Henry Cowell (1897-1956) 
Irish Legends – III. The Voice of Lir  

György Ligeti  
Musica Ricercata – VI. Allegro molto capriccioso  

Brecht Valckenaers 
Rhythmic Studies – III. Distorting Mirror  

György Ligeti 
Musica Ricercata – VII. Cantabile, molto legato  

Béla Bartók (1881-1945) 
Out of Doors – IV. The Night's Music   

György Ligeti  
Musica Ricercata – VIII. Vivace. Energico  

Brecht Valckenaers 
Rhythmic Studies – IV. Mixed Feelings  

György Kurtág (°1926) 
Játékok V – Bell-fanfare for Sándor Veress  

György Ligeti 
Musica Ricercata – IX. Adagio. Mesto (Béla Bartók in memoriam)  

George Crumb (1929-2022) 
Makrokosmos II – III. Rain-Death Variations (Pisces) & IV. Twin Suns (Gemini)  

György Ligeti  
Musica Ricercata – X. Vivace. Capriccioso  

Brecht Valckenaers  
Rhythmic Studies – V. Chaconne des Cloches  

György Ligeti  
Musica Ricercata – XI. Andante misurato e tranquillo (Omaggio a Girolamo Frescobaldi) 

Programma samengesteld door de artiest in samenwerking met Festival 20·21 

Brecht Valckenaers geeft na afloop van het concert een signeersessie in de Hortahal.

Ex Nihilo 

Het recital van Brecht Valckenaers is een doorlopend geheel dat opgebouwd is uit drie lagen. De eerste en belangrijkste laag is György Ligeti’s Musica Ricercata, een reeks van elf korte composities waarin de componist met verschillende compositietechnieken en stijlen experimenteert. Tussen deze deeltjes verweeft Valckenaers nog twee andere complementaire lijnen: één met (eveneens korte) composities van 20e-eeuwse componisten die met stukken uit Musica Ricercata resoneren; en één met vijf intermezzi die pianist-componist Valckenaers speciaal voor dit recital componeerde. 

Toen Béla Bartók in 1945 in New York overleed, was György Ligeti nog maar 22 maar al voorbestemd om, samen met zijn generatiegenoot György Kurtág, het muzikale gezicht van het naoorlogse Hongarije te worden. Ligeti studeerde in die periode nog aan het conservatorium van Boedapest (o.a. bij Zoltán Kodály en Sándor Veress) en werd er vervolgens docent harmonie, contrapunt en muziekanalyse. Via Wenen, zijn latere thuisbasis, belandde hij in Keulen, waar hij volop kon kennismaken met de West-Europese avant-gardemuziek. Musica Ricercata dateert van vóór die periode. Ligeti schreef het werk tussen 1951 en 1953, waardoor het een soort scharnierfunctie tussen het verleden en de toekomst heeft. Hij wilde zich ermee loswrikken van de onvermijdelijke Bartók-schaduw – wat in dit werk zeker nog niet helemaal lukte. Tegelijk trachtte hij naar eigen zeggen te “experimenteren met heel eenvoudige structuren, ritmes of sonoriteiten, alsof hij ‘ex nihilo’ begon.” 

De betekenis van de titel Musica Ricercata is dubbel. Enerzijds verwijst ‘ricercata’ naar een oud muzikaal genre: het ‘ricercar’ (zie Musica Ricercata XI). Anderzijds betekent ‘ricercata’ in het Italiaans letterlijk ‘onderzochte muziek’. Het werk kan dus opgevat worden als een onderzoek naar muziek of als een zoektocht naar een eigen stijl. In een bepaald opzicht vat Ligeti dat onderzoek zeer letterlijk op: voor het eerste werk gebruikt hij slechts twee verschillende noten en in de tien daaropvolgende stukken telkens één noot meer, tot hij in het elfde deel uiteindelijk het chromatisch totaal van twaalf tonen bereikt (cf. de twaalf toetsen in een octaaf op een piano). De mogelijkheden op het vlak van melodie en harmonie breiden zo gestaag uit, waarmee ook de complexiteit toeneemt. Daarnaast laat Ligeti zich in de verschillende delen inspireren door uiteenlopende genres en stijlen. Zo zijn duidelijke echo’s te horen van onder andere Bartók, Oost- en West-Europese volksmuziek, atonaliteit en polytonaliteit, en vroeg-barok contrapunt. 

“Ex nihilo” en dit onderzoekende element werden het centrale thema van dit concert, waarbij alle andere werken op de een of andere manier hiermee verband hielden. De werken van Lachenmann, Cowell, Bartók, Kurtág en Crumb benaderen de piano als een instrument ‘ex nihilo’, alsof ze het voor het eerst gebruiken, en onderzoeken wat er met dit instrument mogelijk is. Dit resulteert in onconventionele texturen en speeltechnieken. De composities van Brecht Valckenaers zijn daarentegen een vorm van verkenning op ritmisch gebied, waarbij hij zijn eigen ritmische grenzen verlegt en uitdaagt. 

Tekst: Pieter Bergé 

Programma en concept: Brecht Valckenaers & Festival 20·21 

Bozar Maecenas

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter

Bozar Honorary Patrons

Comte Etienne Davignon • Madame Léo Goldschmidt

Bozar Patrons

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen • Madame Marie-Louise Angenent • Comtesse Laurence d'Aramon • Monsieur Jean-François Bellis • Baron et Baronne Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman • Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman •  Monsieur et Madame Denis Dalibot • Madame Bernard Darty • De heer en mevrouw Philippe De Baere • Prince et Princesse de Chimay • De heer Frederic Depoortere en mevrouw Ingrid Rossi • Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Madame Claudine Duvivier • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sander Kashiva • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame Philippe Le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Xavier Letizia • Monsieur Bruno van Lierde • Madame Florence Lippens • Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Monsieur et Madame Thierry Lorang • Madame Denise Louterman • Madame Olga Machiels-Osterrieth • De heer Peter Maenhout • Monsieur et Madame Alain Mallart • De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Monsieur Laurent Pampfer • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle • Madame Christine Perpette • Famille Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • Madame Elisabetta Righini et Monsieur Craig Finch • Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Hans C. Schwab • Monsieur et Madame Tommaso Setari • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski • De heer Karl Stas • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Monsieur et Madame Philippe Tournay • De heer en mevrouw Koen en Anouk Van Balen-Stulens • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo • De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Albert Wastiaux • Monsieur Luc Willame • Madame Danuta Zedzian • Monsieur et Madame Jacques Zucker 

Bozar Circle

Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Monsieur et Madame Paul De Groote • Monsieur Rodolphe Dulait • Madame Liliane Gam • Madame Valeria Onofrj • Sir Gabriel Smit Pergolizzi • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck• Monsieur Guillaume van Doorslaer et Madame Emily Defreyne  

En onze Leden die anoniem wensen te blijven