Ensemble Hopper, Maija Hynninen & Jean-Baptiste Barrière
21 Nov.'26
- 20:00
Zaal M
Kaija Saariaho (1952-2023)
Lichtbogen (1985-86)
Maija Hynninen (° 1977)
Lumen Boreale (2026)
- Halo
- Penumbra Vestige
- Constellation I
- Constellation II
- Cirrus
Kaija Saariaho
Lichtbogen (1985-86)
Jean-Baptiste Barrières (1958) installatie Nox Borealis vergezelt Lichtbogen tijdens de twee opvoeringen in Terarken (zie schema's onder).
Duur: 90'
Coproductie Ars Musica, Bozar & Centre Henri Pousseur
Beweeg van zaal naar zaal met het volgende schema.
Beweeg van zaal naar zaal met het volgende schema.
Hoe dring je door tot de materie van de klank? Hoe licht je een detail uit, volg je een instrumentale lijn, nader je een klankkleur tot je de textuur ervan gewaarwordt? De performance Lumen Boréal van componiste Maija Hynninen krijgt vorm rond het idee van de klank als parcours. Door het werk over verschillende zalen uiteen te laten waaieren, wordt de architectuur een bondgenoot van de klank: elke ruimte isoleert een laag van het muzikale materiaal, biedt een uniek perspectief en nodigt het publiek uit om zich door het werk te bewegen alsof het zich midden in de klank zelf bevindt.
Deze benadering vormt ook een antwoord op de overprikkeling van onze auditieve omgeving. Als tegengewicht voor een verzadigde of verstrooide manier van luisteren biedt ze een ervaring waarin de aandacht opnieuw wordt gebundeld: zich afzonderen met een solist, in een fragment verwijlen, om vervolgens de kracht van het collectief te hervinden en zich weer bij het orkest te voegen. Zo vindt het concert zichzelf opnieuw uit als een plek van zowel intimiteit als grootsheid.
Als spiegelbeeld brengt de muzikale en visuele installatie Nox Borealis deze ecologie van het luisteren in verband met een andere vorm van verzadiging: die van het licht. De beelden van het noorderlicht, recht omhoog gefilmd voorbij de noordpoolcirkel, omlijsten de avond en openen een ruimte voor contemplatie. Ze begeleiden de onderdompeling, ondersteunen de kwaliteit van de aandacht en scheppen voor iedereen de voorwaarden voor een hernieuwde zintuiglijke ervaring. (1)
Nox Borealis vindt zijn inspiratie in Lichtbogen (1986) van Kaija Saariaho, een werk voor instrumentaal ensemble (negen musici) en elektronica. Saariaho componeerde het na een reis in 1985 tot voorbij de noordpoolcirkel, waar ze samen met Jean-Baptiste Barrière getuige was van het magische en raadselachtige schouwspel van het noorderlicht dat zich aan de hemel ontvouwde.
De geluidsdocumenten van Unto K. Laine, die Saariaho en Barrière konden beluisteren en bestuderen, vormen de basis voor onderzoek dat deze natuurverschijnselen tracht te analyseren en te begrijpen binnen de rijke en complexe omgeving van de noordelijke nacht.
Deze twee inspiratiebronnen, als twee ‘visies’ op het noorderlicht, bevinden zich aan weerszijden van een spectrum: de ene is subjectief en probeert deze verschijnselen niet te beschrijven, maar put er inspiratie uit als vertrekpunt voor het componeren; de andere streeft naar objectiviteit en probeert ze zo nauwkeurig mogelijk te beschrijven, maar vergt niettemin interpretatie.
Voor Nox Borealis vertrokken Kaija Saariaho en Jean-Baptiste Barrière van een meersporenopname van Lichtbogen in de studio, die ze opnieuw mixten, bewerkten en via acht sporen ruimtelijk rond het publiek verspreidden. Daarbij bedachten ze een visuele dimensie met abstracte, digitaal gegenereerde beelden.
Deze beelden zijn zowel door de muziek als door het noorderlicht zelf geïnspireerd en worden boven het publiek geprojecteerd. Het publiek wordt zoveel mogelijk ondergedompeld in een situatie die doet denken aan die van wie deze natuurverschijnselen gadeslaat, uitgestrekt in de sneeuw, turend naar de weidse lichtbewegingen die de noordelijke winterhemel doorkruisen.
Vanuit deze reflectie over het noorderlicht en de analyse van de muzikale vormen, en meer in het bijzonder van de klankkleuren in Lichtbogen, geeft dit visuele luik zo een aanzet tot een speculatief onderzoek naar de wisselwerking tussen muziek en beeld, via een verkenning van licht en kleur. (2)
(1) Ensemble Hopper, (2) Jean-Baptiste Barrière
Ensemble Hopper
Ensemble Hopper ontstond uit de wens om de muziek van componisten uit de directe omgeving te spelen en te promoten. Met passie en engagement bouwde het ensemble een eigen repertoire op dat al snel internationaal ingang vond. Als ensemble met een wisselende bezetting maakt Hopper regelmatig opnames en treedt het op in binnen- en buitenland. Het onderhoudt vruchtbare samenwerkingen met instellingen als het Centre Henri Pousseur, het Conservatoire royal de Liège, het Forum des Compositeurs en Intro in Situ, en met getalenteerde kunstenaars en componisten. Deze rechtstreekse samenwerkingen staan garant voor zowel een stevige verankering in het hedendaagse muziekleven als de authenticiteit van de interpretaties. Hopper wordt unaniem geprezen om de samenhang, precisie en muzikale intelligentie van zijn uitvoeringen.
Maija Hynninen
electronics
Maija Hynninen legt zich toe op concertmuziek, het ontwerpen van elektronische instrumenten en multidisciplinaire performances. De essentie van haar muziek ligt in die unieke momenten waarop de parameters van onze wereld subtiel verschuiven en ons een glimp van een andere werkelijkheid gunnen. Dat kan een moment zijn waarop de klankkleur van een puur akoestische schrijfwijze verrassende resultaten oplevert, of waarop elektronica klanken naar een ander domein, een andere ruimte en werkelijkheid projecteert. Haar muziek werd onder meer besteld en uitgevoerd door YLE (de Finse openbare omroep), Divertimento Ensemble, Ensemble Mise-En en Heather Roche. Haar werk was te horen op talrijke festivals in Finland en daarbuiten, waaronder Musica nova Helsinki, de Tampere Biennale, Nordic Music Days, het San Francisco Tape Music Festival, het Mise-En Music Festival, het Festival Acanthes en ISCM.
Jean-Baptiste Barrière
video-installatie
Jean-Baptiste Barrière is een Franse componist en multimediakunstenaar. Hij studeerde muziek, kunstgeschiedenis, filosofie en mathematische logica. Vanaf 1981 werkte hij bij het IRCAM in Parijs, waar hij verschillende directiefuncties bekleedde. In 1998 besloot hij zich volledig aan het componeren te wijden. Zijn elektronische compositie Chréode werd in 1983 bekroond. Barrière verkent de wisselwerking tussen muziek, beeld, technologie en virtualiteit. Hij componeerde voor Peter Greenaways 100 Objects to Represent the World en werkte intensief samen met kunstenaar Maurice Benayoun aan virtualrealityprojecten, waaronder het bekroonde Worldskin. Daarnaast realiseerde hij ‘visuele concerten’ bij muziek van Kaija Saariaho, onder meer voor haar opera L’Amour de loin.
Bozar Maecenas
Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Philippe Tournay • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter
Bozar Fine Art Circle Founding Members
Mr and Mrs Ravi Bhansali • Monsieur Hubert Bonnet (Fondation CAB) • De heer en Mevrouw Dirk Cavens • De heer Simon Devolder • Monsieur Eric Everard • Madame Anne Gangsted • Baron Xavier Hufkens • Monsieur Augustin Lippens • Monsieur Michel Moortgat • Madame Lucy Jane Pereira • Monsieur Charles Riva
Bozar Patrons & Young Patrons
Monsieur et Madame Charles Adriaenssen • Comtesse Laurence d'Aramon • Art By Goralska S.à.r.l. • Monsieur Jean-François Bellis • Docteur Amine Benyakoub • Baron et Baronne Jean-Pierre Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman • Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Comte et Comtesse Emmanuel de Briey • Ecuyer Maximilien du Bus de Warnaffe • Madame Marion Bywater • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Madame Paloma Castro Martinez de Tejada • Prince et Princesse de Chimay • Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman • Monsieur et Madame Denis Dalibot • De heer en mevrouw Philippe De Baere • Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Mevrouw Sylvie Dubois • Madame Claudine Duvivier • Madame Barbara Eggers • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • Monsieur François Gérard et Madame Jessica Parser • Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Madame Marleen Lammerant • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame Philippe le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Bruno van Lierde • Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Madame Denise Louterman • Madame Valeria Onofrj • Madame Olga Machiels-Osterrieth • De heer Peter Maenhout • Monsieur et Madame Alain Mallart • De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle • Famille Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • De heer en mevrouw Guy en Martine Reyniers • Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski • De heer Karl Stas • Mevrouw Caroline Steyaert • De heer en mevrouw Jan en Anne Steyaert • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Dr. Philippe Uytterhaegen • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo • De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Albert Wastiaux • Madame Nathalie Waucquez • Monsieur et Madame Jacques Zucker
Bozar Circle & Young Circle
Madame Ivana Ajkoviq • Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Madame Chiara Bortoluzzi • Monsieur et Madame Paul De Groote • Monsieur Rodolphe Dulait • Prince Rahim Khan Samii • Madame Liliane Gam • De heer Sander Kashiva • Mevrouw Natasja Peeters • Madame Sophie Tournay • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck
En onze Leden die anoniem wensen te blijven