Logan Lopez Gonzalez

I. Eros

Tobias Hume (ca. 1569-1645) 
Fain Would I Change That Note 

William Walton (1902-1983) 
Fain Would I Change That Note 

Henry Lawes (1596-1662) 
Have You Seen the Morning Sun 

Ralph Vaughan Williams (1872-1958) 
“Silent Noon” (uit The House of Life) 

Henry Purcell (ca. 1659-1695) 
One charming night  

II. Thanatos

Anonymus 
Waly Waly (arr. Benjamin Britten) 
The Salley Gardens (arr. Benjamin Britten) 

John Dowland (1563-1628) 
Flow my tears 
In Darkness Let Me Dwell 

Benjamin Britten (1913-1976) 
Nocturnal After John Dowland, Op. 70 

John Dowland 
“Come, Heavy Sleep” (uit First Book of Songs) 

III. Transfiguration

Peter Warlock (1894-1930) 
My own country 

Anonymus 
The Ash Grove (arr. Benjamin Britten) 

Henry Purcell 
O solitude, my sweetest choice 

John Ireland (1914-1992) 
When I Am Dead, My Dearest 

Henry Purcell 
“They Tell Us That Your Mighty Powers” (uit The Indian Queen, Z. 630) 

Concert zonder pauze. Duur: ca. 60 minuten 

Songs in the mirror 

Het Britse lied kreeg in de 20e eeuw een nieuw elan toen het teruggreep naar zijn hoogdagen van de 17e eeuw, met John Dowland en Henry Purcell als boegbeelden. Van eenrichtingsverkeer is hier evenwel geen sprake. In een subtiele dialoog tussen de tijdperken harmoniëren de thema’s in spiegelbeeld met elkaar: de (vaak ongelukkige) liefde en de dood, de vertroosting en de terugkeer naar het thuisland, om er maar een paar te noemen. Tijdens dit concert worden de verschillende thema’s aangesneden vanuit drie invalshoeken die overeenstemmen met drie momenten van een ‘innerlijk leven’: Eros, Thanatos en Transfiguratie. 

Deel 1: EROS  

Dit programma opent met twee componisten uit verschillende tijdperken die elkaar van antwoord dienen en daarbij allebei uitgaan van het gedicht Fain would I change that note. Soldaat en vioolspeler Tobias Hume (1589-1645) schreef een strofisch en dansend lied, terwijl William Walton (1902-1983) het gedicht omvormde tot een gekwelde melodie die kracht wordt bijgezet door dissonanties en vocale grand écarts die de pijn van de onbeantwoorde liefde tot uiting brengen. 

In Have you e’er seen the morning Sun van Henry Lawes (1595-1662) vormt elke strofe een nieuwe uitnodiging tot de zinnelijke liefde; enkel de tastzin wordt niet opgeroepen. Dit deel eindigt met twee melodieën met een pastorale inslag waarmee respectievelijk Ralph Vaughan Williams (1872-1958) en Henry Purcell (1659-1695) aan de slag zijn gegaan. De eerste is trouw gebleven aan de geest van de tekst van de hand van schilder en dichter Dante Gabriel Rossetti - Silent Noon: de muzikale frase gaat hier perfect samen met de ritmiek van de versbouw. Purcell verwerkte dan weer One charming night in zijn semiopera The Fairy Queen. Het lied is een vrije adaptatie van Een Midzomernachtdroom van William Shakespeare en wordt door Secrecy (Geheimenis), een van de dienaren van ‘fairy queen’ Titania, gezongen als slaaplied. Het valselijk onschuldig en pastoraal aandoende karakter van de muziek staat haaks op de dubbelzinniger tekst. Secrecy verklaart dat: “Night (n.v.d.r. Nacht, een andere dienaar van Titania) and I improve the taste/ Make pleasure longer last/ A thousand, thousand several ways” … 

Deel 2: THANATOS  

Het tweede deel staat helemaal in het teken van de dialoog tussen John Dowland (1563-1626) en Benjamin Britten (1913-1976). Verschillende generaties musicologen hebben de onmiskenbare invloed van Downland op Britten grondig bestudeerd. Aan hommages geen gebrek, en de luit van Dowland galmt vaak nog na in de composities voor gitaar van Britten. Maar wat hen nog het meest bindt, is hun voorliefde voor de retoriek en een zekere vorm van melancholische morbiditeit. 

Vergetelheid, droefgeestigheid en de dood zijn dan ook nooit veraf: op die manier vormen O Waly Waly en The Salley Gardens, twee folksongs die door Britten gearrangeerd zijn, een antwoord op de twee ayres van John Dowland. In O Waly Waly, ook bekend als The Water is wide, tempert en versombert Britten het geruststellende karakter van de volkse melodieën door middel van een begeleiding met akkoorden die in golven opwellen en steeds dissonanter worden. Flow my tears, een heuse hit uit de late renaissance, bulkt van allerhande retorische technieken en figuralismen (muzikale nabootsingen van een poëtisch effect): de eerste zin bijvoorbeeld, “flow my tears, flow from your springs” wordt opgeluisterd met een sequentie van vier dalende noten die het beeld oproepen van tranen die vloeien. Net zo in In Darkness let me dwell: “… to bar all cheerful light in me”, “to bar” blijft hangen op een dissonantie waarvan een ongeëvenaarde retorische kracht uitgaat. 

Deze verwantschap komt nog het mooist tot uiting in het eerbetoon dat Britten aan Dowland wijdt in Nocturnal, zijn stuk voor sologitaar. Hier moet de stem, het favoriete instrument van Britten, wijken; met behulp van een omgekeerde variatie laat de sologitaar Come heavy sleep, de ayre van John Downland weerklinken. 

Deel 3: TRANSFIGURATIE 

Ook hier dienen de twee componisten elkaar van antwoord: My own country van Peter Warlock (1894-1930) en The Ash Grove van Britten lijken op een vreemde manier op elkaar, alsof hun gemeenschappelijke oorsprong in de nacht der tijden verloren is gegaan. Met het thema, dat schatplichtig is aan de Welshe volkscultuur, wordt in de twee melodieën de sereniteit tot uiting gebracht die in jezelf, op bekend terrein, terug te vinden is. Dat heeft Britten ongetwijfeld goed gekend: hij heeft namelijk tot aan zijn dood in Aldenburgh gewoond. Het kleine dorp was zowel een vredig oord als een bruisend centrum van culturele activiteit. Een ander toevluchtsoord, dat van de gekozen afzondering dat door Henry Purcell wordt bezongen, was Brittens andere grote inspiratiebron uit het verleden. In O Solitude my sweetest choice consolideert Purcell het geruststellende aspect van de keuze voor die afzondering met het gebruik van een ‘ground bass’, een zogenaamd obligate bas die hetzelfde motief liefst elf keer doet herhalen. 

We sluiten het programma af met een laatste dialoog tussen John Ireland (1879-1962), bij wie de jonge Britten in de leer is gegaan, en - opnieuw - Purcell. De thematiek loopt gelijk (de serene aanvaarding van de dood), maar de aanpak verschilt. Kort gezegd blijft When I am dead van Ireland in “If thou wilt forget” stilstaan bij het laatste woord. De componist kiest er voor een imperfecte cadens: hij laat zijn frase niet eindigen op het verwachte akkoord, maar op zijn omkering. Dat verrast de toehoorder en zorgt voor een ietwat open einde. They tell us maakt deel uit van The Indian Queen, de onvoltooide semiopera van Purcell. De heldin brengt haar bezoeking tot uiting: moet ze haar geliefde redden door hem op te geven, of moet ze de dood vrolijk tegemoet treden? Uiteindelijk legt ze zich neer bij haar lot: “There’s joy in my grief and there’s freedom in my chains”. 

Timothé Deman (vertaling Piet De Meulemeester) 

Fain would I change that note — T. HUME & W. WALTON*

Fain would I change that note
To which fond Love hath charm'd me
Long, long to sing by rote,
Fancying that that harm'd me:

Yet when this thought doth come
'Love is the perfect sum Of all delight!'
I have no other choice
Either for pen or voice
To sing or write.

O Love! they wrong thee much
That say thy fruit is bitter,
When thy ripe fruit is such

As nothing can be sweeter.
Fair house of joy and bliss,
Where truest pleasure is,
I do adore thee:
I know thee what thou art,
I serve thee with my heart,
And fall before thee.

Have you seen the morning sun — W. LAWES

Have you e'er seen the Morning Sun
From fair Aurora's bosom run?
Or have you seen on Flora's Bed
The Essences of white and red?
Then you may boast, for you have seen,
My Fairer Chloris, Beauties Queen.

Have you e'er pleas'd your skilful Ears,
With the sweet Musick of the Spheres?
Have you e'er hear'd the Syrens sing,
Or Orpheus play to Hells black King?
If so, be happy and rejoyce,
For thou hast heard my Chloris voice.

Have you e'er smelt what Chymick Skill,
From Rose or Amber doth distill?
Have you been near that sacrifice

The Phoenix makes before she dies?
Then you can tell (I do presume)
My Chloris is the World's Perfume.
Have you e'er tasted what the Bee,
Steals from each fragrant Flower or Tree?
Or did you ever taste that meat,
Which Poets say the Gods did eat?
O then I will no longer doubt
But you have found my Chloris out.

Silent Noon — R. W. VAUGHAN WILLIAMS*

Your hands lie open in the long fresh grass,
The finger-points look through like rosy blooms:
Your eyes smile peace. The pasture gleams and glooms
'Neath billowing skies that scatter and amass.

All round our nest, far as the eye can pass,
Are golden kingcup fields with silver edge
Where the cow-parsley skirts the hawthorn hedge.
'Tis visible silence, still as the hour glass.

Deep in the sunsearched growths the dragon-fly
Hangs like a blue thread loosened from the sky: -
So this winged hour is dropt to us from above.
Oh! clasp we to our hearts, for deathless dower,

This close-companioned inarticulate hour
When twofold silence was the song of love.

One charming night — H. PURCELL

One charming night
Gives more delight
Than a hundred lucky days:
Night and I improve the taste,
Make the pleasure longer last
A thousand, thousand several ways.

O Waly Waly — ANON./ Arr. B. BRITTEN*

The water is wide, I cannot get o’er,
And neither have I wings to fly.
Give me a boat that will carry two,
And both shall row, my love and I.

O, down in the meadows the other day,
A-gath’ring flowers both fine and gay,
A-gath’ring flowers both red and blue,
I little thought what love can do.

I leaned my back up against some oak,
Thinking that he was a trusty tree;
But first he bended and then he broke,
And so did my false love to me.

A ship there is, and she sails the sea,
She’s loaded deep as deep can be,
But not so deep as the love I’m in:
I know not if I sink or swim.

O, love is handsome and love is fine,
And love’s a jewel while it is new,
But when it is old, it groweth cold,
And fades away like morning dew.

The Salley Gardens —ANON./ Arr. B. BRITTEN*

Down by the Salley Gardens my love and I did meet.
She passed the Salley Gardens with little snow-white feet.

She bid me take love easy, as the leaves grow on the tree;
But I, being young and foolish, with her did not agree.

In a field by the river my love and I did stand,
And on my leaning shoulder she laid her snow-white hand.

She bid me take life easy, as the grass grows on the weirs;
But I was young and foolish, and now am full of tears.

Flow my tears — J. DOWLAND

Flow, my tears, fall from your springs!
Exiled for ever, let me mourn;
Where night’s black bird her sad infamy sings,
There let me live forlorn.

Down vain lights, shine you no more!
No nights are dark enough for those
That in despair their lost fortunes deplore.
Light doth but shame disclose.

Never may my woes be relieved,
Since pity is fled;
And tears and sighs and groans my weary days
Of all joys have deprived.

From the highest spire of contentment
My fortune is thrown;
And fear and grief and pain for my deserts
Are my hopes, since hope is gone.

Hark! you shadows that in darkness dwell,
Learn to contemn light.
Happy, happy they that in hell
Feel not the world’s despite.

In darkness let me dwell — J. DOWLAND

In darkness let me dwell, the ground shall sorrow be;
The roof despair to bar all cheerful light from me;

The walls of marble black that moistened still shall weep;
My music hellish jarring sounds to banish friendly sleep.

Thus wedded to my woes, and bedded to my tomb,
O let me living, living die, till death do come.

Nocturnal — B. BRITTEN (instrumentaal)

Come Heavy Sleep — J. DOWLAND/B. BRITTEN

Come, heavy Sleep, the image of true Death,
And close up these my weary weeping eyes,

Whose spring of tears doth stop my vital breath,
And tears my heart with Sorrow’s sigh-swoll’n cries.

Come and possess my tired thought, worn soul,
That living dies, till thou on me be stole.

My own country — P. WARLOCK*

I shall go without companions,
And with nothing in my hand;
I shall pass through many places
That I cannot understand —

Until I come to my own country,
Which is a pleasant land!
The trees that grow in my own country
Are the beech tree and the yew;

Many stand together
And some stand few.
In the month of May in my own country
All the woods are new.

When I get to my own country
I shall lie down and sleep;
I shall watch in the valleys
The long flocks of sheep.

And then I shall dream, for ever and all,
A good dream and deep.

The Ash Grove — ANON./ Arr. B. BRITTEN*

Down yonder green valley where streamlets meander,
When twilight is fading, I pensively rove,

Or at the bright noontide in solitude wander
Amid the dark shades of the lonely Ash-grove.

’Twas there while the blackbird was joyfully singing,
I first met my dear one, the joy of my heart;

Around us for gladness the bluebells were ringing,
Ah! then little thought I how soon we should part.

Still glows the bright sunshine o’er valley and mountain,
Still warbles the blackbird his note from the tree,

Still trembles the moonbeam on streamlet and fountain;
But what are the beauties of nature to me?

With sorrow, deep sorrow, my bosom is laden,
All day I go mourning in search of my love.

Ye echoes, O tell me, where is the sweet maiden?
She sleeps ’neath the green turf down by the Ash-grove.

O Solitude — H. PURCELL

O solitude, my sweetest choice!
Places devoted to the night,
Remote from tumult and from noise,
How ye my restless thoughts delight!
O solitude, my sweetest choice!

O heav’ns! what content is mine
To see these trees, which have appear’d
From the nativity of time,
And which all ages have rever’d,
To look today as fresh and green
As when their beauties first were seen.

O, how agreeable a sight
These hanging mountains do appear,
Which th’ unhappy would invite
To finish all their sorrows here,
When their hard fate makes them endure
Such woes as only death can cure.

O, how I solitude adore!
That element of noblest wit,
Where I have learnt Apollo’s lore,
Without the pains to study it.

For thy sake I in love am grown
With what thy fancy does pursue;
But when I think upon my own,
I hate it for that reason too,
Because it needs must hinder me
From seeing and from serving thee.

O solitude, O how I solitude adore!

When I am dead, my dearest — J. IRELAND*

When I am dead, my dearest,
Sing no sad songs for me;
Plant thou no roses at my head,<
Nor shady cypress tree:

Be the green grass above me
With showers and dewdrops wet;
And if thou wilt, remember,
And if thou wilt, forget.

I shall not see the shadows,
I shall not feel the rain;
I shall not hear the nightingale
Sing on, as if in pain:

And dreaming through the twilight
That doth not rise nor set,
Haply I may remember,
And haply may forget.

They tell us — H. PURCELL (uit The Indian Queen, Z. 630)

They tell us that your might powers above
Make perfect your joys and your blessings by love,
Ah! Why do you suffer the blessing that’s there
To give a poor lover such a sad torments here?

Yet though for my passion such grief I endure,
My love shall like yours still be constant and pure.

* Arrangement/trancriptie door Léa Masson

Bozar Maecenas 

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter 

Bozar Fine Art Circle Founding Members 

Mr and Mrs Ravi Bhansali • Monsieur Hubert Bonnet (Fondation CAB) • De heer en Mevrouw Dirk Cavens • De heer Simon Devolder • Monsieur Eric Everard • Madame Anne Gangsted • Baron Xavier Hufkens • Monsieur Augustin Lippens • Monsieur Michel Moortgat • Madame Lucy Jane Pereira • Monsieur Charles Riva 

Bozar Patrons 

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen  • Madame Joséphine d’Ansembourg • Monsieur Werner d’Ansembourg • Comtesse Laurence d'Aramon • Art By Goralska S.à.r.l. • Monsieur Jean-François Bellis • Docteur Amine Benyakoub • Baron et Baronne Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman •  Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Comte et Comtesse Emmenuel de Briey • Ecuyer Maximilien du Bus de Warnaffe • Madame Marion Bywater • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Madame Paloma Castro Martinez de Tejada • Prince et Princesse de Chimay  •   Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman • Monsieur Emile Culot • Madame Marguerite Culot • Monsieur et Madame Denis Dalibot • Madame Bernard Darty • De heer en mevrouw Philippe De Baere • Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Mevrouw Sylvie Dubois •  Madame Claudine Duvivier • Madame Barbara Eggers • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • Monsieur François Gérard et Madame Jessica Parser •  Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sander Kashiva • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Madame Marleen Lammerant • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame Philippe le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Xavier Letizia • Monsieur Bruno van Lierde • Madame Florence Lippens  •  Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Monsieur et Madame Thierry Lorang • Madame Denise Louterman • Madame Valeria Onofrj • Madame Olga Machiels-Osterrieth  •  De heer Peter Maenhout  •  Monsieur et Madame Alain Mallart  •  De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle  •  Famille Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • De heer en mevrouw Guy en Martine Reyniers • Madame Elisabetta Righini et Monsieur Craig Finch • Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Madame Apolline de Spoelberch • Monsieur Guillaume de Spoelberch • Monsieur Paul de Spoelberch • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski  •  De heer Karl Stas • Mevrouw Caroline Steyaert • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Monsieur et Madame Philippe Tournay • Dr. Philippe Uytterhaegen • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo  •  De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Albert Wastiaux • Madame Nathalie Waucquez • Monsieur et Madame Jacques Zucker  

Bozar Circle 

Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Monsieur et Madame Paul De Groote • Monsieur Rodolphe Dulait • Madame Liliane Gam • Mevrouw Natasja Peeters • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck • Monsieur Guillaume van Doorslaer et Madame Emily Defreyne   

En al onze Leden die anoniem wensen te blijven