Remember to turn down the brightness and mute your phone.

Terug naar het evenement

Solomon's Knot

10 Jan.'26
- 19:30

Henry Le Boeufzaal

Georg Friedrich Händel (1685-1759)

Israel in Egypt, HWV 54 (1739)

Akte 2

pauze: 20'

Akte 3

duur: 110'

Tijdens dit concert is er boventiteling voorzien.

Israel in Egypt

1888 – 1833

Crystal Palace in Londen, vrijdag 29 juni 1888. Kolonel George Gouraud hanteert voor het eerst Thomas Edisons opnameapparatuur met wassen cilinders tijdens een concertuitvoering. Op het programma staat George Frederick Handels oratorium Israel in Egypt. Het concert maakt deel uit van het driejaarlijkse Handelfestival, een imposant gebeuren waarbij Handels oratorium wordt vertolkt voor een publiek meer dan 23.000 luisteraars. Sir August Manns leidt een orkest van 500 musici en een koor van maar liefst 4.000 stemmen. Drie van Gourauds cilinders hebben de tijden doorstaan; ze bevatten de oudste concertopname ter wereld. Op 2 december 1889 zouden ook Johannes Brahms’ stem en pianospel in Wenen worden vereeuwigd dankzij Edisons cilinders.

De opname gerealiseerd door Edisons Engelse vertegenwoordiger is muzikaal weinig genietbaar door de primitieve apparatuur, de akoestiek van Crystal Palace en de grote afstand: Gouraud bevond zich immers op zo’n 100 meter van de uitvoerders. Niettemin vormen de cilinders een belangrijk historisch document: het gaat niet enkel om de eerste concertopname, maar ook om een getuige van de grote populariteit van Handels oratoria in het laat-Victoriaanse Engeland. Op de opname zijn solisten en orkest niet of nauwelijks te horen, maar de grote massa uitvoerders en de langzame, monumentale tempi zijn wel te onderscheiden.

De romantische verering van Handel gaat overigens minstens een halve eeuw verder terug. In 1833 realiseerde Felix Mendelssohn-Bartholdy een bewerking met Duitstalige teksten van Handels muziek; in de volgende decennia zouden ook Robert Schumann en Franz Liszt andere Duitstalige versies dirigeren. Al deze negentiende-eeuwse versies waren gebaseerd op de tweede, tweedelige versie die Handel vervaardigde na de onsuccesvolle première van zijn oratorium op 4 april 1739.

1738

Na vele jaren in Londen was Handel er een vaste waarde geworden in het operalandschap; de Italiaanse operaproducties van zijn Royal Academy of Music kenden een groot succes. Vanaf 1734 kwam er met de Opera of the Nobility echter concurrentie op de markt. Gevolg: bij gebrek aan intekenaars moest het King’s Theatre het operaseizoen 1738-1739 annuleren. Om een ander publiek aan te trekken, had Handel sinds Esther (1732) een ander genre ontwikkeld: het oratorium op Engelse tekst. Met Deborah en Athalia volgden twee andere oratoria, eveneens op teksten uit het Oude Testament.

Handel investeerde in toenemende mate tijd en energie in zijn oratoria. Zijn motivatie en vakmanschap blijken uit de korte tijd waarop hij Israel in Egypt op papier zetten: hij componeerde het werk in exact een maand tijd, tussen 1 oktober en 1 november 1738. Het oratorium ging in première in april 1739, drie maand na de première van zijn oratorium Saul. De samensteller van het libretto was vermoedelijk Charles Jennens, die in 1741 ook voor Messiah zou zorgen. Jennens selecteerde uitsluitend bijbelse teksten uit de boeken Exodus en Psalmen. Het eerste deel beweent de dood van Jozef, zoon van Jakob. In deel twee, eveneens getiteld Exodus, horen we het verhaal van de tien plagen van Egypte, waarop het volk Israël met farao’s toestemming het land mag verlaten. De farao bedenkt zich en laat de Israëlieten achtervolgen door zijn leger, dat vervolgens verdrinkt wanneer de wateren van de door Mozes gesplitste Rode Zee weer samenvloeien. Moses’ Song, het derde deel van het oratorium, bezingt tenslotte Israëls bevrijding in een reeks jubelkoren. Eén van de teksten luidt “The Lord shall reign for ever and ever” – woorden die liefhebbers van Messiah niet onbekend zullen voorkomen.

Dramatische koorkracht

Al schreef Handel zijn werk voor zes solisten en orkest, het is het koor dat in dit oratorium onbetwist de hoofdrol vertolkt en de meest aangrijpende passages te zingen krijgt. Een aantal solo-recitatieven lichten het verloop van de handeling toe. De aria’s voor sopraan, alt en tenor zijn niet bijzonder talrijk: een aria in het tweede deel, drie aria’s en drie duetten in het derde deel. Desondanks was de eerste uitvoering geen succes. Voor een reeks latere uitvoeringen schrapte Handel het eerste deel en voegde hij een aantal (Italiaanse!) aria’s toe om het publiek te behagen.

Voor het overige paste Handel vertrouwde formules toe bij het componeren. Zoals het in die tijd zijn gewoonte was geworden, recycleerde hij verschillende passages uit eerdere composities. Wie met Handels muziek vertrouwd is, zal opmerken dat de ouverture of symphony het oratorium opvallend somber en stil opent. Dat is meteen minder verwonderlijk wanneer je weet dat de muziek is overgenomen uit het funeral anthem The ways of Zion do mourn, dat Handel in 1737 schreef voor de dood van Queen Caroline. De partituur grijpt ook terug naar werk van andere componisten, waaronder een serenata van Alessandro Stradella, werk van zijn voormalige leraar uit Halle Friedrich Wilhelm Zachow, Johann Caspar Kerll, Jean-Philippe Rameau, en van mindere goden als Dionigi Erba, Francesco Antonio Urio en Nicolaus Adam Strungk.

Zoals steeds staat Handels selectie van bestaande muziek echter volledig in functie van de tekst en de inhoudelijke vereisten van het libretto: klagend in het eerste deel, dramatisch in het tweede, triomfantelijk in het derde deel. De instrumentatie volgt de dramaturgie van het stuk. Terwijl Handel in het eerste deel slechts een vierstemmig koor, twee hobo’s, fagot en strijkers vraagt, schrijft Handel in het vervolg van het werk een achtstemmig koor voor, en breidt hij het orkest uit met trompetten, trombones en pauken.

Met name in de evocatie van de plagen die Egypte treffen, weet de componist deze middelen met ongewoon dramatische kracht in te zetten. Ook Handels tijdgenoten hadden voor deze passages de grootste bewondering. Een anonieme criticus verhief in de London Daily Post van 18 april 1739 Handels oratorium tot onovertroffen meesterwerk: “The inimitable author has done in such a manner as far to excel himself, if compar’d with any other of his masterly compositions”: “De onnavolgbare componist componeerde zo dat hij zichzelf heeft overtroffen, zelfs in vergelijking met enige andere van zijn meesterlijke composities.”

Luisterkapstokken

De symphony is zelfs naar Handels normen bijzonder ingetogen. Ze is gebaseerd op een funeral anthem, een gelegenheidscompositie voor de dood van de Engelse koningin.
In de eerste aria, Their land brought forth frogs (nr. 5), vertolken de strijkers de springende amfibieën met ritmische figuren en een springerige melodie.
De laatste plaag is de ergste: een stringente fuga (nr. 9) verklankt de dood van alle eerstgeboren zonen, gemarkeerd met dramatische ‘noodlotsslagen’ in het orkest.

Pieter Mannaerts

Solomon’s Knot is een internationaal collectief van toonaangevende instrumentalisten en zangers dat oude muziek nieuw leven inblaast. Zonder dirigent zingen zij alles uit het hoofd en combineren zij innovatieve live-performance met een uiterst zorgvuldige muzikale voorbereiding, wat resulteert in een intense en fysieke ervaring voor het publiek. Solomon’s Knot is het vaste barokensemble in residentie van Wigmore Hall en trad onder meer op tijdens de BBC Proms, het Halle Handel Festival en Bachfest Leipzig. Samenwerking vormt het hart van de visie van het ensemble: het werkt samen met toneelregisseurs, beeldend kunstenaars, ensembles, componisten en choreografen. Tot deze samenwerkingen behoren onder anderen Tim Carroll, Federay Holmes, John La Bouchardière, Sven Werner en Mira Calix. De meest recente opname van Solomon’s Knot, Bach Motets, verscheen in 2023.

Sopraan Zoë Brookshaw studeerde theologie aan Trinity College in Cambridge, waar ze koorstudent was. Haar professionele loopbaan begon ze als leerling bij het Monteverdi Choir. Inmiddels is ze internationaal actief als soliste, met een bijzondere affiniteit voor het barokrepertoire. Als Rising Star of the Enlightenment was ze verbonden aan het Orchestra of the Age of Enlightenment in het seizoen 2019–2021. Tot haar hoogtepunten behoren Bachs Matthäus-Passion onder leiding van Sir John Eliot Gardiner en Händels Dixit Dominus in het Concertgebouw in Amsterdam met Collegium Vocale Gent. Haar groeiende discografie omvat talrijke geprezen cd-opnamen.

De in Londen gevestigde sopraan Rebecca Lea heeft een veelzijdige en actieve carrière, met optredens in het Verenigd Koninkrijk en daarbuiten samen met enkele van de meest toonaangevende dirigenten en ensembles van dit moment. Rebecca Lea is lid van de BBC Singers en het solistische vocale ensemble I Fagiolini. Daarnaast zingt ze regelmatig met het hedendaagse vocale ensemble EXAUDI en met The Tallis Scholars. Ze trad op in enkele van de meest prestigieuze zalen en festivals van het Verenigd Koninkrijk, waaronder de BBC Proms, het Huddersfield Contemporary Music Festival, Wigmore Hall en de Royal Albert Hall.

Kate Symonds-Joy studeerde zang aan de Universiteit van Cambridge en de Royal Academy of Music, waar ze de operacursus volgde. Haar artistieke praktijk kenmerkt zich door avontuur en maatschappelijke betrokkenheid: zo fietste ze naar het meest noordelijk bewoonde punt van het Verenigd Koninkrijk om King Harald’s Saga van Judith Weir uit te voeren in de vuurtoren van Muckle Flugga op de Shetlandeilanden. Daarnaast werkte ze mee aan het Prison Choir Project, waarin ze de rol van Carmen vertolkte samen met koren van gedetineerden in de gevangenissen van Dartmoor en Wandsworth. Symonds-Joy is een vaste kernzanger van Solomon’s Knot en trad met dit ensemble op tijdens onder meer het Aldeburgh Festival, Bachfest Leipzig en de BBC Proms. Daarnaast doceert ze aan koorstudenten van Gonville & Caius College, de Schola Cantorum en Clare College in Cambridge.

William Shelton is een erkend vertolker van de muziek van Bach, die hij in het seizoen ’25-‘26 uitvoert met ensembles als Pygmalion, Vox Luminis en Le Poème Harmonique. Daarnaast is hij te horen in Händels Messiah met het Danish Philharmonic Orchestra, in Cadmus et Hermione van Lully met Les Talens Lyriques, in L’Orfeo van Luigi Rossi (in de rollen van Amore en Nutrice) met Pygmalion, en in concert met het Ricercar Consort. Van 2021 tot 2024 was William Shelton artist in residence aan de Chapelle Musicale Reine Élisabeth, waar hij werd begeleid door Sophie Koch, José Van Dam en Stéphane Degout. Eerder maakte hij deel uit van de eerste lichting jonge zangers van de Académie Philippe Jaroussky, in 2017.

De in het Verenigd Koninkrijk gevestigde tenor Thomas Herford begon zijn muzikale loopbaan als koorzanger aan New College in Oxford. Hij vervolgde zijn opleiding aan Trinity College in Cambridge en aan de Guildhall School of Music and Drama in Londen. Hij zingt een breed repertoire en treedt internationaal veelvuldig op. Als vast kernlid van Solomon’s Knot vertolkte Thomas Herford beide passies van Bach en was hij te horen in tal van andere barokke meesterwerken. Hij is te horen op alle opnamen die het ensemble tot nu toe heeft uitgebracht. Naast zijn werk met Solomon’s Knot trad Herford als solist op met onder meer het London Symphony Orchestra, het Philharmonia en de English Baroque Soloists. Daarnaast is hij een veelgevraagd ensemblezanger: sinds 2016 is Herford lid van het Monteverdi Choir onder leiding van Sir John Eliot Gardiner. Ook onderhoudt hij nauwe samenwerkingen met diverse andere toonaangevende ensembles, in het bijzonder I Fagiolini, waarvan hij sinds 2008 deel uitmaakt.

Tenor David de Winter was koorknaap aan Westminster Cathedral en studeerde vervolgens muziek aan de Universiteit van Durham en zang aan de Royal Academy of Music. Zijn repertoire bestrijkt meer dan negen eeuwen muziekgeschiedenis, van de elfde eeuw tot het heden. Als solist treedt De Winter op in het Verenigd Koninkrijk, Europa en Azië, en is hij regelmatig te horen in radio- en televisie-uitzendingen van de BBC en andere Europese omroepen. Recente hoogtepunten zijn Bachs Johannes-Passion met het Orchestra of the Age of Enlightenment en zijn debuut in Concertgebouw Amsterdam met Bachs Matthäus-Passion.

Jonathan Sells is een internationaal concert- en operazanger, artistiek leider en dirigent. Hij is de oprichtend artistiek directeur van Solomon’s Knot en is tevens dirigent van het Monteverdi Choir, dat hij regelmatig leidt in samenwerking met de English Baroque Soloists. Sells trad op in enkele van ’s werelds meest vermaarde concertzalen, waaronder het Sydney Opera House, de Royal Albert Hall, Lincoln Center en Carnegie Hall, onder dirigenten als William Christie, John Eliot Gardiner en Ton Koopman. Zijn operawerk omvat optredens bij onder meer het Teatro Real in Madrid, Glyndebourne Festival Opera en de Opera van Zürich. Als solist werkte hij mee aan meer dan twintig commerciële cd-opnamen.

Alex Ashworth is een in het Verenigd Koninkrijk gevestigde zanger. Zijn repertoire reikt van Berg tot Monteverdi, met een bijzondere focus op Bach en Händel. Als solist trad hij op in vele vooraanstaande concertzalen wereldwijd, waaronder de Royal Albert Hall, Carnegie Hall, de Elbphilharmonie in Hamburg, de Philharmonie de Paris, de Berliner Philharmonie en – niet te vergeten – een reconstructie van Shakespeares Globe, volledig opgebouwd uit ijs, in Zweeds Lapland. Alex Ashworth werkt sinds vele jaren regelmatig samen met John Eliot Gardiner en is te horen op diens opnamen van muziek van Bach, Berlioz, Schütz, Mendelssohn en Stravinsky. Daarnaast is hij een vast kernlid van het barokcollectief Solomon’s Knot. Naast zijn uitvoerende activiteiten is hij hoogleraar zang aan de Royal Academy of Music in Londen.

sopraan
Zoë Brookshaw
Rebecca Lea

alto
Kate Symonds-Joy
William Shelton

tenor
Thomas Herford
David de Winter

bas
Jonathan Sells (artistiek directeur)
Alex Ashworth

eerste viool
George Clifford (Konzertmeister)
Gabi Jones

tweede viool
Rachel Stroud
Will McGahon

altviool
Joanne Miller

cello
Sarah McMahon

contrabas
Jan Zahourek

hobo
Daniel Lanthier
Robert de Bree

fagot
Inga Maria Klaucke
Ester van der Veen

trompet
Fruzsi Hara
Thom Hewitt

trombone
Emily White
Claire McIntyre
Adam Crighton

pauken
Ben Fullbrook

klavecimbel, orgel
James Johnstone

Bozar

Bozar Maecenas

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter

Bozar Honorary Patrons

Comte Etienne Davignon • Madame Léo Goldschmidt

Bozar Patrons

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen • Madame Marie-Louise Angenent • Comtesse Laurence d'Aramon • Monsieur Jean-François Bellis • Baron et Baronne Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman • Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman • Monsieur et Madame Denis Dalibot • Madame Bernard Darty • Monsieur Jimmy Davignon • De heer en mevrouw Philippe De Baere • Prince et Princesse de Chimay • De heer Frederic Depoortere en mevrouw Ingrid Rossi • Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Mevrouw Sylvie Dubois • Madame Claudine Duvivier • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • De heer Frederick Gordts • Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sander Kashiva • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Madame Marleen Lammerant • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Xavier Letizia • Monsieur Bruno van Lierde • Madame Florence Lippens • Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Monsieur et Madame Thierry Lorang • Madame Denise Louterman • Madame Olga Machiels-Osterrieth • De heer Peter Maenhout • De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur Yves-Loïc Martin • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Monsieur Laurent Pampfer • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle • Madame Christine Perpette • Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • Madame Fabienne Richard • Madame Elisabetta Righini et Monsieur Craig Finch • Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Hans C. Schwab • Monsieur et Madame Tommaso Setari • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski • De heer Karl Stas • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Monsieur et Madame Philippe Tournay • De heer en mevrouw Koen en Anouk Van Balen-Stulens • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo • De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Michel Wajs-Goldschmidt • Monsieur et Madame Albert Wastiaux • Monsieur Luc Willame • Madame Danuta Zedzian • Monsieur et Madame Jacques Zucker

Bozar Circle

Monsieur et Madame Paul De Groote • Mevrouw Greet Puttaert • De heer Stefaan Sonck Thiebaut • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck

Bozar Young Circle

Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Monsieur Rodolphe Dulait • Madame Ana Fota • De heer Koen Muyle • De heer Sander Muyle • Madame Valeria Onofrj • Sir Gabriel Smit Pergolizzi • Monsieur Guillaume van Doorslaer et Madame Emily Defreyne

En onze Leden die anoniem wensen te blijven