Trio Concept – ECHO Rising Star

Alfredo Casella (1883-1947)
Siciliana e Burlesca, op. 23 (1914)

Clemens Thomas (°1992)
Save Pepe (in opdracht van ECHO, Festspielhaus Baden-Baden en Palau de la Música Catalana; Belgische première)

Maurice Ravel (1875-1937)
Pianotrio (1914)

1. Modéré

2. Pantoum. Assez vif

3. Passacaille. Très large

4. Final. Animé

 

Concert zonder pauze. Duur: ca. 1u

Op de barricades van de moderniteit 

Ken je Alfredo Casella al? De Turijnse componist was een sleutelfiguur in het Italiaanse muziekleven tijdens het interbellum dankzij de oprichting van de Società Nazionale di Musica in 1917. Als concertorganisator, dirigent en leraar piano bracht hij een internationale wind in de patriottische concertprogramma’s. Hij volgde de Europese trends op de voet en brak een lans voor Debussy, Ravel, Stravinski (Casella woonde van 1896 tot WOI in Parijs) en Schönberg. Tegelijkertijd stond Casella in voor de heropleving van Vivaldi en de publicatie van tijdgenoten als Respighi en Alfano. Hij componeerde zijn Sicilienne et Burlesque voor fluit en piano in 1914 als examenstuk voor het Parijse Conservatorium. De jonge muzikanten die dit werk aangingen, stonden best in spreidstand: Casella overbrugt het Franse impressionisme met de avant-garde. Luister maar hoe de Sicilienne van het pastorale buigt naar een krachtiger en donkerder einde. De Burlesque is geïnspireerd door de Italiaanse commedia dell’arte, al wordt het komische overtroffen door de bizarre articulaties en onheilspellende basnoten in de piano. Het expressionistisch werk luidt een nieuwe wereldfase in – WOI breekt net uit – en is een van de laatste in Parijs gecomponeerde werken van Casella. 

Guillaume De Grieve  

Een gestolen kikker 

Hoe voelt een kikker zich als hij eigenlijk gewoon lekker op de bank wil chillen, maar in plaats daarvan een projectiescherm wordt voor politieke ideologieën? Wat gebeurt er met een apolitiek stripfiguur als het verandert in een symbool van de extreemrechtse internetcultuur en door Donald Trump als meme wordt geretweet? 

In Save Pepe behandel ik de culturele toe-eigening van Pepe the Frog – een internetmeme die ooit begon als een relaxte, wietrokende stripkikker en nu wordt gebruikt in racistische, antisemitische en haatdragende contexten. Ik koppel de meme aan de clubhit L'amour toujours van Gigi D'Agostino – oorspronkelijk een onschuldig liefdesliedje dat in 2024 op een feest op het Duitse eiland Sylt werd gezongen met xenofobe slogans. 

Een relaxte kikker en een clubhit over eeuwige liefde zijn ergens de verkeerde kant op gegaan. Ze werden gekaapt, geïnstrumentaliseerd, toegeëigend en omgevormd tot symbolen van haat en opruiing. Op een speelse, ironisch gebroken en tegelijkertijd diep serieuze manier stelt dit werk de vraag: Kunnen we zulke symbolen “terugwinnen”? Kan Pepe gewoon een kikker zijn en L'amour toujours gewoon opwindende muziek? 

Pepe begint aan een metaforische reis – het romantische motief van het rondzwerven weerklinkt. Hij verlaat de giftige forums van de internetcultuur en zoekt naar originaliteit: een plek die hij als kikker ‘thuis’ kan noemen. Deze reis wordt verteld door een vertelstem, geïnspireerd door BBC Nature-documentaires. De stem is door AI gegenereerd en spreekt de nationale taal van de locatie van de voorstelling – een verwijzing naar de polyfonie van Europa. 

Een ‘voorbereid publiek’ maakt ook deel uit van de compositie: het publiek creëert natuurgeluiden en wordt zo de omgeving. Want uiteindelijk maken we allemaal deel uit van de leefomgeving van deze kikker. Als polyfoon, democratisch collectief is het uiteindelijk aan ons om te beslissen of de kikker omringd wordt door haat en xenofobie – of door natuur en liefde. 

Clemens K. Thomas 

Een driekoppig orkest 

In februari 1914 ontvlucht Maurice Ravel Parijs en trekt naar Saint-Jean de Luz, zijn geboortestreek. In dit oord van rust en kalmte begint hij aan een muzikale vorm waarover hij al lang had nagedacht, namelijk een trio voor piano, viool en cello. Zijn aanpak is doorzichtig: hij werkt het globale grondplan van de compositie uit en stelt de structuur ervan samen, vooraleer ook maar één noot neer te schrijven. Het samenbrengen van de schriftuur voor piano, viool en cello binnen het klankidioom van de nieuwe Franse muziek vormde een uitdaging. Ook al bereikt Ravel haast orkestrale effecten en tast hij de tessituur van de drie instrumenten stoutmoedig af, toch merk je ook de typische emotionele reserve die heel het oeuvre van de componist kenmerkt. Ravel streeft doorheen zijn werk steeds meer naar pure muziek. Meer en meer gaat de melodische lijn domineren, ten nadele van de kleur en de harmonie. 

In het eerste deel van dit trio, Modéré, combineert Ravel een markant ritmisch element met parallelle kwinten, wat een archaïsche toets geeft aan het geheel. Het tweede deel draagt een naam van Maleisische oorsprong, Pantoum, en verwijst naar een versvorm in kwatrijnen waarin 2 helften van 2 regels steeds in verband met elkaar staan. Wellicht koos Ravel deze naam om het biritmische karakter van het deel te benadrukken, al liet hij zich misschien gewoon bekoren door de klank van het woord. Het derde deel, Passacaille, volgt exact dezelfde opbouw als bij Bach: een thema dat ostinato herhaald wordt, dient als basis voor een reeks progressieve variaties. Door zich eerst te verwijderen van het oorspronkelijke thema en er vanaf de zevende herneming opnieuw naar terug te keren, creëert Ravel een groeiende spanning, die leidt naar het hoogtepunt in het midden van het werk. De briljante Finale heeft de vorm van een rondo. Door de tremoloakkoorden van de cello en de arpeggio’s van de viool weet Ravel als het ware orkestrale effecten aan de instrumenten te ontlokken.  

Naar Bozar archief 

Bozar Maecenas

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter

Bozar Fine Art Circle Founding Members

Mr and Mrs Ravi Bhansali • De Heer en Mevrouw Dirk Cavens • Monsieur Simon Devolder • Baron Xavier Hufkens • Monsieur Charles Riva

Bozar Patrons

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen • Madame Marie-Louise Angenent • Madame Joséphine d’Ansembourg • Monsieur Werner d’Ansembourg • Comtesse Laurence d'Aramon • Monsieur Jean-François Bellis • Docteur Amine Benyakoub • Baron et Baronne Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman • Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Madame Paloma Castro Martinez de Tejada • Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman • Monsieur Emile Culot • Madame Marguerite Culot • Monsieur et Madame Denis Dalibot • Madame Bernard Darty • De heer en mevrouw Philippe De Baere •  De heer Frederic Depoortere en mevrouw Ingrid Rossi • Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Madame Claudine Duvivier • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sander Kashiva • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Madame Marleen Lammerant • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame Philippe le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Xavier Letizia • Monsieur Bruno van Lierde • Madame Florence Lippens • Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Monsieur et Madame Thierry Lorang • Madame Denise Louterman • Madame Olga Machiels-Osterrieth • De heer Peter Maenhout • Monsieur et Madame Alain Mallart • De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle • Madame Christine Perpette • Famille Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • De heer en mevrouw Guy en Martine Reyniers • Madame Elisabetta Righini et Monsieur Craig Finch • Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Hans C. Schwab • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Madame Apolline de Spoelberch • Monsieur Guillaume de Spoelberch • Monsieur Paul de Spoelberch • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski • De heer Karl Stas • Mevrouw Caroline Steyaert • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Monsieur et Madame Philippe Tournay • Dr. Philippe Uytterhaegen • De heer en mevrouw Koen en Anouk Van Balen-Stulens • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo • De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Albert Wastiaux •  Monsieur Luc Willame • Madame Danuta Zedzian • Monsieur et Madame Jacques Zucker 

Bozar Circle

Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Monsieur et Madame Paul De Groote • Monsieur Rodolphe Dulait • Madame Liliane Gam • Madame Valeria Onofrj • Mevrouw Natasja Peeters • Sir Gabriel Smit Pergolizzi • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck • Monsieur Guillaume van Doorslaer et Madame Emily Defreyne  

En al onze Leden die anoniem wensen te blijven