Wiener Symphoniker, Popelka & Jussen Brothers

Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)
Concerto voor 2 piano's en orkest in Es, KV 365 (ca. 1775-1779)

Pauze

Richard Strauss (1864-1949)
Eine Alpensinfonie, op. 64 (1915)

Duur: 110 min. 

Broederlijk delen 

Op het eerste gezicht hebben een dialoog tussen twee piano’s en de muzikale beklimming van een berg helemaal niets met elkaar gemeen. Behalve dan dat beide voor een unieke muzikale en auditieve ervaring staan. En net daarop vergasten het Wiener Symphoniker en dirigent Petr Popelka je vanavond met een gedurfd programma.  

In een eerste deel krijgt het orkest versterking van Arthur en Lucas Jussen. De twee Nederlandse broers en pianisten vormen zowel op als naast het podium een hecht duo en brengen samen het Pianoconcert nr. 10 in Es, KV 365 van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791). De muzikale broers zijn goed bekend met het concert dat voor twee piano’s en orkest is gecomponeerd. Ze waren amper 10 en 13 (!) toen ze het werk in 2006 aan de zijde van de Nederlandse Radio Kamer Filharmonie, onder leiding van Jaap van Zweden, voor het eerst speelden in het Concertgebouw in Amsterdam. Het uitgesproken broederlijke werk is dit duo dan ook op het lijf geschreven. Mozart zou het begin 1779 namelijk gecomponeerd hebben om het samen met zijn oudste zus Maria Anna (1751-1829) te spelen. Hoewel Nannerl, zoals haar roepnaam luidde, in de schaduw van haar jongere broer leefde en nooit zo beroemd is geworden als hij, gold ze van kindsbeen als een groot muzikaal talent. Ze genoot aanzien en werd alom bejubeld, en tourde in haar jeugdjaren met haar ouders en broertje door Europa. Nannerl was een voortreffelijk pianiste en klaveciniste, maar moest op haar zeventiende een punt zetten achter haar carrière: ze had de huwbare leeftijd bereikt, en de sociale normen die toen heersten boden maar weinig perspectief aan vrouwen die een professionele muziekcarrière ambieerden. Maar Maria Anna wou geen afscheid nemen van de muziek en ging muziekles geven. Ze was een begenadigd componiste, maar helaas zijn er geen werken van haar bewaard gebleven. De virtuositeit die bepaalde passages van het Concerto vereisen, is dan ook de enige stille getuige van het uitzonderlijke talent van de pianiste.  

Het Concerto KV 365 volgt de traditionele driedelige structuur van het genre en bestaat dan ook uit drie bewegingen: het opent met een Allegro, gevolgd door een langzamer Andante en een afsluitend Rondo: allegro. De eerste beweging opent met een grootse orkestrale introductie in tutti, gevolgd door een lange expositie door de twee piano’s die een ononderbroken dialoog voeren: in een onophoudelijke, dynamische en evenwichtige uitwisseling van klanken vloeien fragmenten van thema’s en motieven in een hoog tempo van het ene klavier naar het andere. In het Andante staan de melodie en de intimiteit van de dialoog tussen de piano’s centraal, terwijl het Rondo: allegro het werk op een schitterende manier afsluit met vlugge wisselingen die de verstandhouding tussen de solisten in de verf zetten. Als geheel accentueert de schriftuur van dit concerto de virtuositeit van de vertolkers en vereist ze een ritmische precisie en een beheersing van de samenhang en de frasering. Toch staan die technische vereisten de uitvoering van de melodieën in een broederlijke, schalkse, vrolijke en meeslepende sfeer op geen enkel moment in de weg. 

Boven op de bergen  

Na deze intieme dialoog vergast het Wiener Symphoniker ons met de Alpensinfonie, op. 64 van Richard Strauss (1864-1949) op een heel andere muzikale ervaring. Het enorme symfonische gedicht is tussen 1899 en 1915 in verschillende fasen gecomponeerd en ging op 28 oktober 1915 in première in de Philharmonie in Berlijn. Het monumentale werk geldt als een van de meesterwerken van de programmamuziek en beschrijft met behulp van een heuse verhaallijn op een haast filmische manier de beklimming van een berg in de Alpen, van het aanbreken van de dag tot het vallen van de avond. In tweeëntwintig opeenvolgende delen zijn we getuige van de zonsopgang, het bereiken van de top, de storm en de zonsondergang. Strauss koos hier niet toevallig voor het bergthema. Hij was dol op de bergen en kocht in 1908 een villa in het Zuid-Duitse stadje Garmisch-Partenkirchen, waar hij tot aan zijn dood heeft gewoond. Toch mogen we volgens Mathias Auclair, directeur van de muziekafdeling van de Bibliothèque nationale de France, het werk “niet herleiden tot een pittoreske reis”. Met het muzikale fresco bracht Strauss namelijk niet enkel hulde aan de hoogten die hij zo koesterde. In de Alpensinfonie zit ook een filosofische en autobiografische dimensie vervat, een soort inwijdings-, introspectie- en bezinningsreis, ten overstaan van zowel de natuur als onszelf. De muzikale vertelling wordt gedragen door een 120-koppig orkest waarin de houtblazers, de koperblazers, het slagwerk en de strijkinstrumenten samenwerken en een ononderbroken dialoog aangaan om de wisselende sfeer van de berglandschappen en de natuurelementen weer te geven. Dankzij de rijkdom van de orkestratie is het voor de toehoorders ook genieten van een immersieve ervaring. Hoort u aan het begin van het negende deel (Auf der Alm, of “op de alpenweide”) het gezang van de vogels tot leven komen in de korte noten van de fluit? En wie hoort vanaf het begin van het negentiende deel (Gewitter und Sturm, Abstieg, of “onweer en storm, afdaling”) de storm en de donderslagen niet rommelen in de slagen van de grote trom en de pauken, terwijl de fluiten en de violen met hun herhaalde afdalende toonladders de regen naar beneden laten ruisen? Dit zijn maar een paar van de vele voorbeelden die getuigen van het vernuft en het vermogen van Strauss om de hele suggestieve kracht van het orkest en de muziek aan te wenden om de toehoorders een unieke auditieve en zintuiglijke ervaring te schenken. 

Romane Massart (vertaling: Piet De Meulemeester) 

Konzertmeister 
n.n. 
Seina Matsuoka 
Alexander Burggasser 

eerste viool
Stephan Achenbach 
Christian Birnbaum 
Monika Holzmüller-Buineviciute 
Franz Fischer 
Miriam Magdalena Haniková 
Dorice Köstenberger 
Orla Kushner 
Hyewon Lim 
Anastasija Maximov 
Claire Nyqvist 
Nikolay Orininskiy 
Edwin Prochart 
Eva-Maria Reisinger 
Caroline Sigwald 
Ge Song 
Birgit Zalodek 
Martin Zayranov 
Aurora-Irina Zodieru-Luca 

tweede viool
Dominika Falger  
Matthias Honeck** (1. Stimmführer/in) 
Libor Meisl 
Elzbieta Sojka (2. Stimmführer/in) Ioanna Apostolakos 
Oliver Breuer 
Diana Dascăl 
Christian Knaus 
Elena Kodin 
Helmut Lackinger 
Mariam Margaryan-Petkova 
Stefan Pöchhacker 
Wolfgang Schuchbaur 
Maiko Seyama 
Agata Sikorska 
Renate Turon 
Barbora Valečková 
Gerald Wilfinger 
Alexandra Winkler 

altviool  
Paula Zarzo Rubio (1. Solobratsche) 
Roman Bernhar 
Vera Reigersberg (2. Solobratsche) 
Natalia Binkowska 
Michael Buchmann 
Martin Edelmann 
Rui Hashiba 
Christian Kaufmann 
Karl-Heinz Krumpöck 
Christian Ladurner 
Wolfgang Prochaska 
Paul Rabeck 
Roland Roniger 
Ulrich Schönauer 
Isabella Stepanek 

contrabas  
Ivan Kitanović 
Ernst Weissensteiner (1. Solobass) 
Vilmos Mohácsi (2. Solobass) 
Hermann Eisterer 
Ivaylo Iordanov 
Martin Kabas 
Dragan Lončina 
Andreas Sohm 
Helmut Stockhammer 
Hans Joachim Tinnefeld 

fluit  
Erwin Klambauer 
Stefan Tomaschitz (1. Flöte) 
Theresia Prinz (stv. 1. Flöte) 
Esther Gisler-Auch 
Simona Pittau 

hobo  
Ines Galler-Guggenberger 
Paul Kaiser (1. Oboe) 
Stefanie Gansch (stv. 1. Oboe) 
Thomas Machtinger 
Peter Schreiber 

klarinet  
Gerald Pachinger 
Reinhard Wieser (1. Klarinette) 
Alexander Neubauer (stv. 1. Klarinette) 
Manuel Gangl 
Martin Rainer  

fagot  
Johanna Bilgeri 
Richard Galler (1. Fagott) 
Robert Gillinger (stv. 1. Fagott) 
Magdalena Pramhaas 
Ryo Yoshimura 

hoorn  
Peter Dorfmayr 
Michael Stückler (1. Horn) 
Armin Berger (stv. 1 Horn) 
Josef Eder 
Eric Kushner 
Markus Obmann 
Georg Sonnleitner 
Gergely Sugár 

trompet  
Andreas Gruber 
Matthias Kernstock (1. Trompete) 
Heinrich Bruckner 
Christian Löw (stv. 1. Trompete) 
Rainer Küblböck 

trombone 
Martin Riener 
Walter Voglmayr (1. Posaune) 
Nikolaus Singhania (stv. 1. Posaune) 
Reinhard Hofbauer 
Wolfgang Pfistermüller 

tuba 
Franz Winkler 

harp  
Volker Kempf 

pauken  
Dieter Seiler 
Michael Vladar 

slagwerk  
Thomas Schindl (stv. Pauke) 
Dominic Feichtinger 
Friedrich Philipp-Pesendorfer 

*Leihinstrument der Österreichischen Nationalbank **Leihinstrument des MERITO String Instruments Trust ***Leihinstrument der Dkfm. Angelika Prokopp Privatstiftung **** Bank für Tirol und Vorarlberg AG 

Bozar Maecenas

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter

Bozar Honorary Patrons

Comte Etienne Davignon • Madame Léo Goldschmidt

Bozar Patrons

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen • Madame Marie-Louise Angenent • Comtesse Laurence d'Aramon • Monsieur Jean-François Bellis • Baron et Baronne Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman • Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman •  Monsieur et Madame Denis Dalibot • Madame Bernard Darty • De heer en mevrouw Philippe De Baere • Prince et Princesse de Chimay • De heer Frederic Depoortere en mevrouw Ingrid Rossi • Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Madame Claudine Duvivier • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sander Kashiva • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame Philippe Le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Xavier Letizia • Monsieur Bruno van Lierde • Madame Florence Lippens • Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Monsieur et Madame Thierry Lorang • Madame Denise Louterman • Madame Olga Machiels-Osterrieth • De heer Peter Maenhout • Monsieur et Madame Alain Mallart • De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Monsieur Laurent Pampfer • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle • Madame Christine Perpette • Famille Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • Madame Elisabetta Righini et Monsieur Craig Finch • Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Hans C. Schwab • Monsieur et Madame Tommaso Setari • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski • De heer Karl Stas • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Monsieur et Madame Philippe Tournay • De heer en mevrouw Koen en Anouk Van Balen-Stulens • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo • De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Albert Wastiaux • Monsieur Luc Willame • Madame Danuta Zedzian • Monsieur et Madame Jacques Zucker 

Bozar Circle

Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Monsieur et Madame Paul De Groote • Monsieur Rodolphe Dulait • Madame Liliane Gam • Madame Valeria Onofrj • Sir Gabriel Smit Pergolizzi • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck• Monsieur Guillaume van Doorslaer et Madame Emily Defreyne  

En onze Leden die anoniem wensen te blijven