Remember to turn down the brightness and mute your phone.

Terug naar het evenement

Bozar

Belgian National Orchestra

Belgian National Orchestra, Kochanovsky & Mørk

28 Nov.'25
- 20:00

Henry Le Boeufzaal

Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975)

Celloconcerto nr. 2 in g, op. 126 (1966)

Pauze

Dmitri Sjostakovitsj

Symfonie nr. 11 in g, op. 103, "Het jaar 1905" (1957)

Einde voorzien om 22:00

Dank aan de spelers van de Nationale Loterij en aan de Tax Shelter van de Belgische federale overheid via Casa Kafka Pictures.

Hiep hiep hoera (in mineur)

Het Tweede celloconcerto

Een verjaardagscadeau voor zichzelf. Dat was het Tweede celloconcerto van Dmitri Sjostakovitsj. Net zoals het eerste concerto, dat hij zeven jaar eerder componeerde had hij één van de belangrijkste solisten van de 20ste eeuw in gedachten, zijn goeie vriend Mstislav Rostropovich. Maar daar houdt de vergelijking ook op. De virtuositeit en exuberantie van het eerste concerto maken in het tweede plaats voor een donkerdere en meer introspectieve sfeer. Is het eerste concerto nog vrij klassiek van opbouw, dan volgt de componist in het tweede een eerder eigenzinnig pad. Een langzaam eerste deel wordt gevolgd door twee snelle delen die in elkaar overlopen, in plaats van de meer courante opeenvolging snel-langzaam-snel.

De biografie van Sjostakovitsj is al vaak geschreven en herschreven. Dat gebeurde niet altijd om een helder licht te schijnen op de componist, maar wel om hem in te passen in een politiek of ideologisch verhaal. Officieel was hij een held van het sociaalrealisme, de componist die als kunstenaar en als mens de Sovjet-idealen belichaamde. Elders, met name vanaf de biografie van Solomon Volkov uit 1979, lezen we het verhaal van iemand die op elke mogelijke manier probeerde om ondanks het autoritaire keurslijf uiting te geven aan persoonlijke expressie en zelfs kritiek uitte op het communistisch regime. Die spagaat tussen artistieke vrijheid en de noodzakelijke goedkeuring van de overheid loopt als een rode draad door zijn leven. Naast de vele officiële erkenningen die hij kreeg, waren er ook conflicten en spanningen. Het bekendste voorbeeld is wellicht de opera Lady Macbeth (1934) die werd verboden door de Communistische Partij omdat het verhaal niet moralistisch genoeg was.

Verjaardagsmuziek

Sjostakovitsj hield ervan om zijn verjaardag te vieren, en deed dat het liefst met nieuwe muziek. Voor zijn zestigste verjaardag componeerde hij onder andere een tweede celloconcerto. Op 27 april 1966 schrijft hij vanuit een sanatorium in de Krim een brief aan zijn goeie vriend Isaac Glikman: “Ik heb net met tweede concerto voor cello en orkest afgewerkt. Aangezien dit werk geen literaire tekst of programma heeft, vind ik het moeilijk om er iets over te schrijven. Het is groot opgevat, in drie delen. Het tweede en derde deel worden zonder onderbreking uitgevoerd. In het tweede deel en in de climax van het derde is er een thema dat heel erg lijkt op een bekend lied uit Odessa: Kupite bubliki (Koop onze pretzels). […] Tijdens het componeren dacht ik natuurlijk aan de magnifieke M. Rostropovich. Ik reken op hem om het werk uit te voeren.”

De eerste uitvoering, tijdens een verjaardagsconcert op 25 september 1966, was ook de eerste publieke verschijning van Sjostakovitsj na een hartaanval eerder dat jaar.

Symfonie met solist

Dit concerto wordt wel eens omschreven als een symfonie met cello solo, omdat de partituur minder gericht is op het virtuoos vertoon van de solist, zeker in vergelijking met het eerste concerto. Het eerste deel, Largo, had zelfs eerst op de werktafel van Sjostakovitsj gelegen als een deel van zijn Veertiende symfonie. De muziek vertrekt vanuit een solistische lijn in de cello, die geleidelijk aan wordt bijgekleurd door de cello’s en contrabassen in het orkest. Opvallend is de interactie van de solist met de percussie. De xylofoon zorgt voor een bevreemdend en haast ironisch effect, zeker in combinatie met de hoge houtblazers. De basdrum is dan weer een onverwachte gesprekspartner tijdens de cadenza.

Zoals hierboven vermeld, duikt midden in het concerto een volkswijsje op. Opnieuw is het de solist die de debatten opent en het orkest op sleeptouw neemt in een speelse verkenning van marsritmes, glissando’s en capriolen. Een leuk detail voor de analyticus (of de zeer aandachtige luisteraar) is dat eenzelfde motief steeds terugkomt in een andere gedaante: soms sneller, soms trager en soms zelfs in verschillende tempo’s tegelijk. Dit zegt iets over de manier waarop de componist met muzikale ideeën ‘knutselt’ en eenheid creëert in dit korte middendeel.

Een eerste poging voor het slotdeel verdween in de prullenmand en de componist begon helemaal opnieuw. Het resultaat is een levendige finale met opnieuw een bijzondere rol voor het slagwerk, én nog een extra knipoog naar het volksliedje uit Odessa. Sjostakovitsj laat de finale meteen voortvloeien uit het einde van het tweede deel, waarbij de roffel op de trommel en de fanfaremotieven in de hoorns het startschot geven. En ook hier weer krijgt de percussie een bijzondere rol. Deze keer is het de tamboerijn die de cellist begeleidt bij de openingscadenza. Wat volgt is een aaneenschakeling van contrasterende passages waarin alle mogelijke facetten van de cello aan bod komen: lyriek, virtuositeit, dubbelgrepen, en op het einde … een extreem lang aangehouden lage re.

Klaas Coulembier

De Elfde symfonie

De Elfde symfonie van Sjostakovitsj is eerder een herdenking dan een viering. Ze werd in 1957 geschreven voor de veertigste verjaardag van de Oktoberrevolutie (1917) en handelt over de bloedig onderdrukte revolutie van 1905: op 22 januari bood een optocht van 150.000 arbeiders uit Sint-Petersburg, vergezeld van vrouwen en kinderen, alleen gewapend met banieren, iconen en portretten van de keizerlijke familie, zich aan op het Winterpaleis om een petitie aan de tsaar te overhandigen. De soldaten van de wacht openden het vuur en doodden honderden betogers. Naast deze gebeurtenissen wilde de componist hier het eeuwenoude beeld van de opstand tegen de tirannie, tegen het absolutisme illustreren. In 1957 werd Sjostakovitsj reeds beschouwd als een officiële muzikant van de Sovjet-Unie. De Elfde symfonie werd voor het eerst uitgevoerd in Moskou op 30 oktober 1957 en dient zich aan als een reusachtige documentaire (van vier op elkaar aansluitende bewegingen) die de luisteraar makkelijk rechtstreeks kan verwerken. Sjostakovitsj citeert hier voor het eerst revolutionaire gezangen en een stuk uit zijn eigen oeuvre (10 Gedichten voor a-capellakoor, op. 88). Door het krachtige contrast en het karakter van ‘programmamuziek’ kan deze symfonie vergeleken worden met de beste filmmuziek van Eisenstein en Feinzimmer.

Het Adagio (Het Paleisplein) opent in een lugubere, ogenschijnlijk kalme sfeer. De verdeelde strijkers, met dempers, bijgetreden door de harpen, vertolken de verwachting die bij de gezinnen leefde die op vreedzame wijze hun ongenoegen bij de tsaar kwamen betuigen. Lang aangehouden tonen van de strijkers op holle intervallen en verre echo’s van klaroenen en trommels roepen het repressieapparaat voor de geest. Tegen een achtergrond van mysterieuze strijkers stijgt een revolutionair lied op, naïef gespeeld door de fluiten en met meer substantie overgenomen door de trompetten, terwijl de dreigende schaduw van het militair apparaat blijft hangen (“Somber is de nacht: benut de tijd! ...”). De sfeer is zwaar, vaag en onzeker.

Het Allegro (9 januari) is diep dramatisch. De strijkers maken zich meester van een cel van drie noten die reeds in het eerste deel weerklinken en doorheen het hele stuk worden herhaald. Ze zetten een reeks bewogen wervelingen in die op ongeordende wijze opduiken in het lage register: een mensenstroom bezet het Paleisplein, de eisen dreunen op een repetitieve en obsessionele toon, overal stijgen kreten op. Naast deze koortsige beroering stijgen lange frasen in koraalstijl op uit de houten blaasinstrumenten: Sjostakovitsj citeert twee van zijn koren, waaronder O Tsaar, ons vadertje. De rust keert enige tijd terug: de mars is gestopt en wacht af. De rollende trommels en echo’s van de koperinstrumenten worden dreigend, maar de sfeer is overwegend die van een zachte en melancholische klaagzang. In de algemene sfeer van verslagenheid barst plots een ongehoord agressieve roffel van trommels los, onmiddellijk gevolgd door een onstuimige fugato waarin de kiemcellen verward raken in een chaotische stroom: de schietpartij barst los en honderden versufte betogers laten hier het leven bij. Deze vloedgolf zet zich onverbiddelijk verder en komt dan plots tot stilstand. Een ijzige coda, waarin uitsluitend de deining van de violen te horen is, zorgt voor een droefgeestig schouwspel, een strijdperk bezaaid met onschuldige slachtoffers.

Op een achtergrond van de pizzicati van de cello’s en de contrabassen herdenkt het Adagio (Eeuwige gedachtenis) de martelaars van de revolutie met een citaat van een revolutionair rouwlied Jullie zijn het slachtoffer van een fatale strijd. Dit overweldigend lyrische lied waarin enkel de altviolen aan het woord gelaten worden, heeft een bijzonder fluwelige textuur. Het wordt halverwege onderbroken voor een mars met pijnlijke accenten, ingeleid door een begrafenismotief, toevertrouwd aan het laagste register van de klarinetten en fagotten.

Het Allegro non troppo (De Noodklok) vormt de tegenhanger van de aanhoudende repressie en kondigt het einde aan van een samenleving die tot de ondergang gedoemd is. Het stuk sluit zonder rustpunt aan bij het oproerlied Wordt razend, tirannen, een onbedaarlijke tornado waarin de bijtende en daverende koperinstrumenten losbarsten. Kronkelende loopjes duiken op uit de houtblazers, bekroond met de opvallende piccolo. De massa verheft het hoofd en heft met een droge en uitgesproken vastberadenheid het lied De vrouw van Warschau aan. De loopjes verspreiden zich over het hele orkest in een sfeer van algemene waanzin. Een gongslag onderbreekt deze helse reeks: op een discrete achtergrond van strijkers zet de Engelse hoorn een onwezenlijke solo in, met vaag middeleeuwse wendingen, die er bijna in slaagt om ons de dreiging van het begin te doen vergeten. Maar dat is gerekend zonder de onontkoombare terugkeer van de martiale episode waarboven eindelijk de noodklok, toevertrouwd aan het klokkenspel, weerklinkt.

Éric Mairlot (uit het Frans vertaald door Catherine Thys)

Stanislav Kochanovsky, chef-dirigent van de NDR Radiophilharmonie sinds het seizoen 2024/25, staat bekend om zijn inzichtelijke interpretaties en indrukwekkende podiumpresentatie. Even vaardig in symfonische als operarepertoire, dirigeerde hij toonaangevende orkesten wereldwijd, waaronder het Royal Concertgebouw, Vienna Symphony, Philharmonia Orchestra in Londen en het Orchestre de Paris. In opera leidde hij meer dan dertig producties, zoals Eugene Onegin, The Queen of Spades en Prince Igor, vaak in nauwe samenwerking met visionaire regisseurs.

Kochanovsky is ook bekend om zijn interesse in minder bekende en hedendaagse werken, zoals Ligeti’s Requiem, Weinbergs 21e symfonie en composities van Brett Dean en Anna Thorvaldsdottir. Sinds 2017 is hij regelmatig te gast op het Verbier Festival, waar hij zowel opera- als symfonische programma’s dirigeert met top-solisten.

Afgestudeerd aan de Glinka Choir School en het Rimsky-Korsakov Conservatorium, begon hij zijn carrière aan het Mikhailovsky Theatre en dirigeerde meer dan zestig opera- en balletproducties voor zijn 25e. Zijn opnames met de NDR Radiophilharmonie, waaronder Tchaikovsky’s Orkestsuite nr. 3, kregen lovende kritieken. In 2025/26 zet hij zijn samenwerkingen met grote Europese orkesten voort, met tournees, opnames en artistieke projecten, en benadrukt hij zijn visie op muzikale uitmuntendheid en authenticiteit.

Truls Mørk geldt als een van de belangrijkste cellisten van onze tijd, geroemd om de intensiteit, eerlijkheid en finesse van zijn spel. Hij treedt op met de meest vooraanstaande orkesten ter wereld, waaronder de Berliner en Wiener Philharmoniker, het Concertgebouworkest, het London Philharmonic, het Orchestre de Paris, en in Noord-Amerika met onder meer het New York Philharmonic, de Philadelphia en Cleveland Orchestras en de Los Angeles Philharmonic. Hij werkte samen met dirigenten als Esa-Pekka Salonen, Gustavo Dudamel, Sir Simon Rattle en Yannick Nézet-Séguin.

In seizoen 2025/26 opent Mørk de concertreeks van de Dresdner Philharmonie met Tabita Berglund en keert hij terug naar tal van Europese toporkesten, waaronder Rotterdam, Oslo, Monte Carlo, Parijs, Hannover, Göteborg, Bamberg, Stavanger, het Belgian National Orchestra en het Finse Radio Symfonieorkest.

Als gepassioneerd pleitbezorger van hedendaagse muziek creëerde hij meer dan dertig nieuwe werken. Hij is nauw verbonden met Esa-Pekka Salonen’s Celloconcerto, dat hij onder leiding van de componist zelf uitvoerde op grote internationale podia.

Zijn omvangrijke en meermaals bekroonde discografie – van grote celloconcerti (Shostakovich, Dvořák, Elgar, Saint-Saëns, Haydn…) tot de Suites van Bach en Britten en de sonates van Bridge en Debussy – getuigt van zijn veelzijdigheid. Na een opleiding bij zijn vader studeerde hij verder bij Frans Helmerson, Heinrich Schiff en Natalia Schakowskaya, en behaalde hij vroeg in zijn carrière prijzen op prestigieuze wedstrijden (Tchaikovsky, Florence, Bratislava en New York).

Het Belgian National Orchestra, dat werd opgericht in 1936, is de geprivilegieerde partner van Bozar. Het orkest staat sinds september 2022 onder leiding van chef-dirigent Antony Hermus, met Roberto González-Monjas als gastdirigent en Michael Schønwandt als geassocieerd dirigent. Het Belgian National Orchestra treedt op met solisten van wereldformaat als Hilary Hahn, Christian Tetzlaff, Thomas Hampson, Aleksandra Kurzak, Leif Ove Andsnes, Víkingur Ólafsson, Sergey Khachatryan en Truls Mørk. Verder investeert het Belgian National Orchestra in de toekomstige generatie luisteraars en deinst het niet terug voor vernieuwende projecten, zoals met pop-rock-artiesten Ozark Henry en Stromae, en recent met Zaho de Sagazan en de Brusselse rapper Scylla. Het Belgian National Orchestra wordt ondersteund door de spelers van de Nationale Loterij en de Tax Shelter van de Belgische Federale Overheid via Casa Kafka Pictures

Konzertmeister

Misako Akama

Eerste violen

Lev Adamov

Maria-Elena Boila

Isabelle Chardon

Luis Corral

Nicolas De Harven

Annija Endija Kolerta

Anastasia Filippochkina

Françoise Gilliquet

Sarah Guiguet

Philip Handschoewerker

Keika Kawashima

Timur Kolesnikov

Julien Olive

Isabelle Rowland

Serge Stons

Tweede violen

Mickael Bonnay

Sophie Demoulin

Pierre Hanquin

Anouk Lapaire

Nathalie Lefin

Oscar Lerma Barrero

Sarah Orero

Oleksandr Petryakov

Ekaterina Philippovich

Jacqueline Preys

Ophélie Sanchez

Ana Spanu

Filip Suys

Marie-Danielle Turner

Altviolen

Lucas Aerts

José Azevedo

Frederik Camacho

Abraham Constantino Nogueras

Sophie Destivelle

Roeland Jagers

Mihoko Kusama

Katelijne Onsia

Jorge Ramos

Dimitri Ryabinin

Silvia Tentori Montalto

Edouard Thise

Cello’s

Célia Brunet

Lesya Demkovych

Philippe Lefin

Duarte Matos

Maria-Christina Muylle

Shiho Nishimura

Lucia Otero

Dmitry Silvian

Harm Van Rheeden

Taras Zanchak

Contrabassen

Svetoslav Dimitriev

Katrien Dupont

Serghei Gorlenko

Dan Ishimoto

Isaline Leloup

Miguel Meulders

Jens Similox

Gergana Terziyska

Fluiten

Laurence Dubar

Clémence Dujardin

Denis-Pierre Gustin

Hobo’s

Dimitri Baeteman

Irene Martín Sanchez

Bram Nolf

Klarinetten

Julien Bénéteau

Lena La Mela

Giulio Piazzoli

Fagotten

Bert Helsen

Filip Neyens

Valérie Trangez

Hoorns

Bart Cypers

Anthony Devriendt

Katrien Vintioen

Bernard Wasnaire

Trompetten

Rudy Moercant

Ward Opsteyn

Andreu Vidal Siquier

Leo Wouters

Trombones

Bruno De Busschere

Pierre Duclos

Wim Matheeuwese

Tuba

Matthew Segger

Pauken

Nico Schoeters

Slagwerk

Mathijs Evert

Katia Godart

Koen Maes

Jasmijn Vandecaetsbeek Sander Vanderkloot

Piano

Laurence Cornez

Harp

Roberta Brambilla

Eleonora Congliu

Ekaterina Dvoreskaia (Orchestra Academy)

Annie Lavoisier

FRI 5.12.2025 | 20:00

Peer Gynt, Bruch & Sibelius

Symphonic Landscapes

SUN 14.12.2025 | 15:00

Malofeev plays Prokofiev

Sergei²

20 & 21.12.2025 | 18:00

Winter Concert

The Walkabout Orchestra: Postcards from around the world

SUN 11.01.2026 | 11:00 & 15:00

New Year’s Concert 2026

Bozar

Bozar Maecenas

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter

Bozar Honorary Patrons

Comte Etienne Davignon • Madame Léo Goldschmidt

Bozar Patrons

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen • Madame Marie-Louise Angenent • Comtesse Laurence d'Aramon • Monsieur Jean-François Bellis • Baron et Baronne Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman • Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman • Monsieur et Madame Denis Dalibot • Madame Bernard Darty • Monsieur Jimmy Davignon • De heer en mevrouw Philippe De Baere • Prince et Princesse de Chimay • De heer Frederic Depoortere en mevrouw Ingrid Rossi • Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Mevrouw Sylvie Dubois • Madame Claudine Duvivier • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • De heer Frederick Gordts • Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sander Kashiva • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Madame Marleen Lammerant • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Xavier Letizia • Monsieur Bruno van Lierde • Madame Florence Lippens • Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Monsieur et Madame Thierry Lorang • Madame Denise Louterman • Madame Olga Machiels-Osterrieth • De heer Peter Maenhout • De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur Yves-Loïc Martin • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Monsieur Laurent Pampfer • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle • Madame Christine Perpette • Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • Madame Fabienne Richard • Madame Elisabetta Righini et Monsieur Craig Finch • Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Hans C. Schwab • Monsieur et Madame Tommaso Setari • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski • De heer Karl Stas • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Monsieur et Madame Philippe Tournay • De heer en mevrouw Koen en Anouk Van Balen-Stulens • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo • De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Michel Wajs-Goldschmidt • Monsieur et Madame Albert Wastiaux • Monsieur Luc Willame • Madame Danuta Zedzian • Monsieur et Madame Jacques Zucker

Bozar Circle

Monsieur et Madame Paul De Groote • Mevrouw Greet Puttaert • De heer Stefaan Sonck Thiebaut • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck

Bozar Young Circle

Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Monsieur Rodolphe Dulait • Madame Ana Fota • De heer Koen Muyle • De heer Sander Muyle • Madame Valeria Onofrj • Sir Gabriel Smit Pergolizzi • Monsieur Guillaume van Doorslaer et Madame Emily Defreyne

En onze Leden die anoniem wensen te blijven