Fennesz

Fennesz presenteert zijn jongste album Mosaic (2024, Touch).  

Naar aanleiding van zijn portretreeks bij Bozar gingen we in gesprek met Fennesz. Dit interview verscheen in Bozar Magazine. 

“Ik ben nog lang niet klaar. Ik blijf nieuwsgierig.” 

Nog voor er sprake was van een laptopgeneratie zocht Fennesz de limieten van zijn computerprogramma op en gebruikte hij gulzig effectpedalen voor zijn elektrische gitaar. Dit voorjaar stelt de Weense muzikant zijn jongste langspeler voor, viert hij de 25e verjaardag van het iconische Endless Summer en herenigt hij zich met partner-in-crime Jim O’Rourke. Fennesz is duidelijk nog niet uitgesproken en blikt vooruit. 

Bij Bozar krijg je de kans om drie verschillende projecten te presenteren. Is er een rode draad doorheen je werk? 
Je kunt alleen werken binnen je eigen grammatica en taal. In mijn geval draait het om mijn grenzen te verkennen en om te proberen te groeien. In samenwerkingen heb ik het gevoel dat ik altijd iets kan leren. Ik ben nog lang niet klaar. Ik blijf nieuwsgierig. De rode draad, denk ik, is een heel persoonlijke benadering gebaseerd op mijn eigen leven en herinneringen. 

Zou je zeggen dat je werk dan meer over herinneringen gaat of ook over sonische verkenning? 
Beiden. Er zijn altijd mensen die zeggen dat er een romantische kant aan mijn muziek zit. En dat klopt. Tegelijkertijd zit er ook een heel wetenschappelijke benadering in. Ik probeer die twee samen te laten bestaan. Ik mag de emotionele kant van muziek niet vergeten, want die is belangrijk voor mij — daarom hou ik ook van pop- en klassieke muziek. Maar tegelijkertijd ben ik heel geïnteresseerd in technologie en waar die me kan brengen. Er is nu veel discussie over artificiële intelligentie en voor mij is dat fascinerend. Ik ben er niet tegen. Ik moet alleen een manier vinden om erin te stappen. 

Over nieuwe technologie gesproken en met het 25-jarig jubileum van Endless Summer in gedachten, vragen we ons af of je nostalgisch bent naar 2001. 
Het is zeker een nostalgisch project. Ik heb net hetzelfde gedaan met mijn album Venice uit 2004 voor de Biënnale van Venetië, een paar weken geleden. Dat werk voorbereiden was als een reis door het verleden. En dat is niet altijd prettig.  

Is je performance van het album door de tijd gefilterd? Heb je nieuwe benaderingen ontwikkeld door de jaren heen? 
Misschien. Ik weet nog steeds niet of ik het oude album gewoon moet brengen zoals het is, of dat ik er hier en daar toch een draai aan moet geven. Ik zal dat tijdens het werkproces ontdekken. 

Zit het materiaal nog in je vingers na al die jaren? 
Sommige dingen bestaan niet meer. (lacht) Sommige opnames zijn weg en andere zijn eigenlijk niet echt speelbaar, zoals de eerste track van Endless Summer. Dat was iets geïmproviseerd op nylongitaar via een Max/MSP-patch. Ik heb nog steeds zo een gitaar, maar die patch niet meer. Dus ik zal manieren moeten vinden om dit te reproduceren. 

Dat is interessant. Het album is niet zo oud, vergeleken met een oud document met lacunes, maar ook hier ontbreekt iets, is er een opening. 
Precies, dat is het probleem hier. Ik ben er nog steeds mee bezig en ik heb mijn weg er nog niet helemaal in gevonden. 

Endless Summer was een commercieel succes. Zou je zeggen dat het album artistiek gezien ook een doorbraak was voor jou? Of zijn er andere projecten die minstens even betekenisvol zijn? 
Artistiek gezien was het eigenlijk al het eerste album, Hotel Paral.lel, waarvan ik dacht: “oké, dit is de richting waarin ik verder wil gaan”. Maar toen ik Endless Summer maakte, was ik me ervan bewust dat dit meer popmuziek was dan al het andere dat ik tot dan toe had gedaan, en dat het waarschijnlijk een breder publiek zou bereiken. Het is niet dat ik het verwachtte, maar ik wist dat het kon gebeuren — en het gebeurde ook.  

Je zal het presenteren samen met de kunstenaar Lillevan. Hoe is die samenwerking ontstaan? 
Lillevan en ik hebben door de decennia heen vaak samen opgetreden. Ik houd enorm van zijn beeldtaal. Hij is videokunstenaar en ook een goede improvisator. Ik componeerde op het podium in realtime en hij doet hetzelfde met een videopatch. Hij kent Endless Summer bovendien heel goed. We hebben veel tracks samen gespeeld, maar nog niet het volledige album. 

Ryuichi Sakamoto, Mike Patton, David Sylvian, Mark Linkous ... De lijst aan samenwerkingen is duizelingwekkend interessant. Die met Jim O’Rourke gaat al dertig jaar terug. Wat zorgt ervoor dat deze geen houdbaarheidsdatum kent? 

Ik heb Jim lang geleden ontmoet, in de jaren ’90. We hadden samen met Peter Rehberg, die helaas in 2021 is overleden, een band: Fenn O’Berg. We hebben toen veel getourd in Europa en Japan, omdat Jim sinds 2005 – na zijn tijd met Sonic Youth - in Japan woont.  

Wat zijn volgens jou zijn grootste kwaliteiten als muzikant? 

Hij kan eigenlijk alles. Hij kan elke stijl en elk instrument bespelen. Hij is als een renaissanceman. Ik hoor het meteen als een plaat door hem is geproduceerd of zelfs gemixt; altijd heel subtiel en verfijnd. Voor mij is hij een van de groten, en ik ben zo blij dat ik na zoveel jaren weer met hem kan spelen. De laatste keer dat we samen speelden was trouwens in Japan, misschien wel twaalf jaar geleden. 

“We zijn net als kinderen die samen spelen. De een heeft een idee, de ander speelt ermee, en dan voegt de andere er opnieuw iets aan toe.” 

Wat mogen we verwachten bij het optreden met O’Rourke? Songs uit It’s Hard For Me To Say I’m Sorry, oud materiaal uit het Fenn O’Berg tijdperk of nieuwe creaties? 

Het wordt iets compleet nieuws. We weten wel nog niet precies wat, omdat het meeste werk dat we doen gebaseerd is op improvisatie. Het is een speciale soort improvisatie met Jim – het is alsof we thema's of halfbakken nummers spelen en de ander daarop reageert. Het lijkt bijna alsof we samen op het podium componeren. Het verschilt dus sterk van vrije jazzimprovisatie. Er is geen vraag en antwoord, maar we creëren iets in realtime. 

Op jouw jongste soloplaat Mosaic (2024) lijkt de gitaar terug fysieker en hoorbaarder naar voren te komen. Was dit bewust? Het is altijd al een ankerpunt geweest toch? 

Soms was dat inderdaad opzettelijk. Toen ik aan dit album werkte, probeerde ik niet te veel opties in de studio te hebben, omdat ik anders mezelf kwijtraak. Dus concentreerde ik me op de gitaar, op een paar softwaresynths en effecten.   

Als ik Mosaic live speel, let ik veel meer op het live geluid dan bij eerdere albums, omdat het echt groots moet klinken en er veel ruimte in zit. Dus ik kijk ernaar uit om het te presenteren in de nieuwe Zaal M bij Bozar. Ik kon Endless Summer of eerdere nummers heel luid in een punkclub spelen en op de een of andere manier werkte dat. Maar bij Mosaic niet. Er moet een goed geluidssysteem zijn.  

Hoe vind jij het evenwicht tussen analoog en digitaal in jouw creatie- en productieproces? 

Ik heb in de loop der jaren mijn weg gevonden. Soms gebruik ik helemaal geen analoge instrumenten en dan zeggen mensen dat het zeer analoog klinkt. En andersom! (lacht) Natuurlijk zijn mijn gitaren analoog en heb ik veel pedalen waar ik dol op ben, maar uiteindelijk gaat alles toch de computer in. Ik heb plug-ins waar ik heel hard aan heb gewerkt; ik heb ze aangepast tot ze klonken zoals ik wilde. Het is altijd een mix tussen analoog en digitaal. Ik gebruik nog steeds zeer goede analoge equalizers en compressors, maar soms ook een digitale plug-in die net zo goed klinkt. Het maakt niet uit. Als het goed klinkt, klinkt het goed. 

Cedric Feys & Guillaume De Grieve

Goed zal het zeker klinken. Je kan onze portretartiest Fennesz dit voorjaar driemaal aan het werk zien.

26 Feb.'26 Mosaic 

28 Apr.’26 Fennesz & Jim O’Rourke 

20 Juni’26 Endless Summer 

Met Fennesz haalt Bozar een sleutelfiguur in de elektronische muziek binnen die zichzelf al meer dan 3 decennia voortdurend vernieuwt. Nog voor er sprake was van een laptopgeneratie zocht Fennesz de limieten van zijn computerprogramma op en gebruikte hij gulzig effectpedalen voor zijn elektrische gitaar. Zijn typische elektroakoestische ambient vol (on)gewenste bijgeluiden was geboren. Bij Bozar stelt de Weense muzikant zijn jongste langspeler voor, viert hij de 25e verjaardag van het iconische Endless Summer en staat hij naast partner-in-crime Jim O’Rourke.

De drie concerten van Fennesz bij Bozar:

26 Feb.'26 Mosaic 

28 Apr.’26 Fennesz & Jim O’Rourke 

20 Juni’26 Endless Summer 

Bozar Maecenas

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter

Bozar Honorary Patrons

Comte Etienne Davignon • Madame Léo Goldschmidt

Bozar Patrons

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen • Madame Marie-Louise Angenent • Comtesse Laurence d'Aramon • Monsieur Jean-François Bellis • Baron et Baronne Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman • Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman •  Monsieur et Madame Denis Dalibot • Madame Bernard Darty • De heer en mevrouw Philippe De Baere • Prince et Princesse de Chimay • De heer Frederic Depoortere en mevrouw Ingrid Rossi • Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Madame Claudine Duvivier • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sander Kashiva • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame Philippe Le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Xavier Letizia • Monsieur Bruno van Lierde • Madame Florence Lippens • Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Monsieur et Madame Thierry Lorang • Madame Denise Louterman • Madame Olga Machiels-Osterrieth • De heer Peter Maenhout • Monsieur et Madame Alain Mallart • De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Monsieur Laurent Pampfer • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle • Madame Christine Perpette • Famille Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • Madame Elisabetta Righini et Monsieur Craig Finch • Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Hans C. Schwab • Monsieur et Madame Tommaso Setari • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski • De heer Karl Stas • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Monsieur et Madame Philippe Tournay • De heer en mevrouw Koen en Anouk Van Balen-Stulens • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo • De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Albert Wastiaux • Monsieur Luc Willame • Madame Danuta Zedzian • Monsieur et Madame Jacques Zucker 

Bozar Circle

Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Monsieur et Madame Paul De Groote • Monsieur Rodolphe Dulait • Madame Liliane Gam • Madame Valeria Onofrj • Sir Gabriel Smit Pergolizzi • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck• Monsieur Guillaume van Doorslaer et Madame Emily Defreyne  

En onze Leden die anoniem wensen te blijven