GoYa Quartet

Imogen Holst (1907-1984) 
Phantasy Quartet (1928) 

Maurice Ravel (1875-1937) 
Strijkkwartet in F (1903) 

1. Allegro moderato – très doux
2. Assez vif – très rythmé
3. Très lent
4. Vif et agité 

Pauze 

Leoš Janáček (1854-1928) 
Strijkkwartet nr. 2, "Intieme brieven" 

1. Andante – Con moto – Allegro
2. Adagio – Vivace
3. Moderato –Andante – Adagio
4. Allegro – Andante –Adagio 

Einde voorzien om 18:30  

Meer dan de dochter van 

Vergis je niet als je het programma van het GoYa Quartet er bijneemt. Het eerste strijkkwartet is niet het Phantasy Quartet on British Folk Songs van Gustav Holst (op. 36), maar het Phantasy Quartet van zijn dochter Imogen Holst. Het spreekt voor zich dat Imogen muziek met de paplepel meekreeg. Ze werd een leerlinge van Vaughan Williams en was jarenlang de rechterhand van Benjamin Britten, met wie ze sinds de jaren ’50 het Aldeburgh Festival organiseerde. Naast concertorganisator, docente en musicologe – ze schreef onder andere haar vaders biografie – legde ze zich toe op componeren. Naast haar andere muzikale activiteiten voltooide ze om en nabij honderd werken, haar talloze arrangementen van Engelse volksmuziek niet meegerekend. Een kleine minderheid werd sinds de jaren 2000 herontdekt en opgenomen.  

Daaronder vinden we haar Phantasy Quartet uit 1928, recent nog opgenomen door het GoYa Quartet op hun album Autumn Leaves. Het is een werk dat al in Holsts tijd niet onopgemerkt voorbijging, zo bewijzen de toekenning van de Cobbett Prize van de Royal College of Music en een live-uitzending op de BBC. Het kwartet bestaat uit één beweging en duurt ongeveer tien minuten. Al in de openingsmaten is de invloed van Debussy en Ravel hoorbaar: in plaats van een viool die een statement maakt met een hoofdmelodie scheppen de vier strijkers aan de hand van opgesmukte akkoorden een dromerige sfeer. Dergelijke harmonische passages worden wel afgewisseld met tedere, pastorale of nerveuze melodieën, maar er is nooit sprake van een langdurig uitgewerkt thema.  

Meer dan een volger van Debussy 

Maurice Ravels enige Strijkkwartet in F is net als dat van Holst een vrij jeugdig werk. Terwijl hij de ene teleurstelling na de andere te verwerken kreeg op het Parijse conservatorium, zocht de 28-jarige Ravel zijn eigen stem in het door Debussy gereanimeerde Franse muziekveld. Er zijn dan ook enkele parallellen tussen het strijkkwartet van Ravel en dat van Debussy uit 1893. De vierdelige structuur en het cyclische principe zijn misschien toeval, maar het tweede deel is bij beiden “Assez vif – très rythmé” met pizzicati als ritmische accenten. Hoewel Ravel zijn kwartet aan zijn leraar Gabriel Fauré opdroeg, kon die weinig enthousiasme opbrengen voor het werk – hij bekritiseerde de opbouw van het vierde deel. Een brief van Debussy verloste Ravel van zijn twijfels: “In naam van alle Goden, en de mijne, verander er geen noot aan.” De première in 1904 tijdens een concert van de Société nationale de musique verdeelde critici, maar samen met Shéhérazade, een cyclus voor orkest en sopraan, zette Ravel zich definitief op de kaart als een van de meest veelbelovende Franse componisten. De rest is geschiedenis.  

Meer dan een flirt 

Het Tweede Strijkkwartet van de Tsjechische componist Leoš Janáček zet zich op meerdere vlakken af van de twee voorgaande in dit programma. In de eerste plaats door de datum van compositie. Het strijkkwartet mag dan wel in hetzelfde jaar geschreven zijn als het kwartet van Holst, maar zou Janáčeks laatste voltooide werk blijken. Hij overleed in augustus 1928 in het sanatorium van Ostrava aan een longontsteking op 73-jarige leeftijd. Een tweede belangrijk verschil met de werken van Ravel en Holst is dat Janáčeks zwanenzang een extramuzikaal element heeft. De ondertitel “Intieme brieven” verwijst naar zijn briefwisseling met Kamila Stösslová, de 38 jaar jongere (getrouwde) vrouw die gedurende Janáčeks twaalf levensjaren zijn muze was. Zijn erfenis dicteert bovendien dat Kamila alle royalties van dit werk mag ontvangen. In een van de honderden brieven aan haar schrijft Janáček: “Het is mijn eerste compositie waarin de noten stralen van alle dierbare dingen die we samen hebben meegemaakt. Achter elke noot sta jij, levend, krachtig, liefdevol. De geur van je lichaam, de glans van je kussen – nee, eigenlijk van de mijne. Die noten van mij kussen jou helemaal. Ze roepen hartstochtelijk naar jou."  

Doorheen de vier bewegingen – die bij momenten scherper, agressiever en kouder zijn dan je van een liefdesbrief verwacht – kan je met wat fantasie de relatie tussen de twee ontwarren. Janáček probeert om een persoonlijke ervaring muzikaal gestalte te geven: het Andante verklankt de ontmoeting tussen de twee geliefden, het Adagio het groeiende verlangen, het Moderato een visioen van Kamila en tot slot het Allegro de angst om haar te verliezen. Wat de noten ons echt vertellen is dat in plaats van een uitgesponnen melodische ontwikkeling er pregnante, plastische motieven zijn die met elkaar worden geconfronteerd in een opeenvolging van caleidoscopische transformaties. Alsof voortdurend op treffende details wordt gefocust in plaats van een gangbare thematische ontwikkeling te schetsen. De vier strijkers mogen wel in Janáčeks persoonlijke dagboek bladeren, maar dan zonder de details van zijn diepe hartsgeheimen te ontraadselen. 

Guillaume De Grieve & Bozar archief.  

Bozar Maecenas

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Philippe Tournay • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter

Bozar Fine Art Circle Founding Members

Mr and Mrs Ravi Bhansali • Monsieur Hubert Bonnet (Fondation CAB) • De heer en Mevrouw Dirk Cavens • De heer Simon Devolder • Monsieur Eric Everard • Madame Anne Gangsted • Baron Xavier Hufkens • Monsieur Augustin Lippens • Monsieur Michel Moortgat • Madame Lucy Jane Pereira • Monsieur Charles Riva

Bozar Patrons & Young Patrons

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen • Comtesse Laurence d'Aramon •  Art By Goralska S.à.r.l. • Monsieur Jean-François Bellis • Docteur Amine Benyakoub • Baron et Baronne Jean-Pierre Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman  •  Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Comte et Comtesse Emmanuel de Briey • Ecuyer Maximilien du Bus de Warnaffe • Madame Marion Bywater • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Madame Paloma Castro Martinez de Tejada • Prince et Princesse de Chimay  •   Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman •  Monsieur et Madame Denis Dalibot • De heer en mevrouw Philippe De Baere  •  Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Mevrouw Sylvie Dubois •  Madame Claudine Duvivier • Madame Barbara Eggers • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • Monsieur François Gérard et Madame Jessica Parser •  Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Madame Marleen Lammerant • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame Philippe le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Bruno van Lierde  •  Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Madame Denise Louterman  • Madame Valeria Onofrj • Madame Olga Machiels-Osterrieth  •  De heer Peter Maenhout  •  Monsieur et Madame Alain Mallart  •  De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle  •  Famille Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • De heer en mevrouw Guy en Martine Reyniers •  Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski  •  De heer Karl Stas  •  Mevrouw Caroline Steyaert • De heer en mevrouw Jan en Anne Steyaert • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Dr. Philippe Uytterhaegen • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo  •  De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Albert Wastiaux  • Madame Nathalie Waucquez • Monsieur et Madame Jacques Zucker 

Bozar Circle & Young Circle

Madame Ivana Ajkoviq • Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Madame Chiara Bortoluzzi • Monsieur et Madame Paul De Groote • Monsieur Rodolphe Dulait • Prince Rahim Khan Samii • Madame Liliane Gam • De heer Sander Kashiva • Mevrouw Natasja Peeters • Madame Sophie Tournay • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck 

En onze Leden die anoniem wensen te blijven