Jingzhi Zhang

Bernd Alois Zimmermann (1918-1970) 
Sonate voor soloviool (1951) 

• Präludium 

• Rhapsodie 

• Toccata 

Johannes Brahms (1833-1897) 

Sonate voor viool en piano nr. 2 in A, op. 100 (1886) 

• Allegro amabile 

• Andante tranquillo — Vivace 

• Allegretto grazioso, quasi Andante 

Niccolò Paganini (1782-1840) 

Variaties op "I Palpiti ", op. 13 (ca. 1828) 

• Larghetto cantabile 

• Recitativo  

• Tema. Andantino  

• Var. I.  

• Var. II.  

• Var. III.  

Concert zonder pauze 

Einde voorzien om 12:00

Een ontbijtmand vol muzikale smaken.  

Als de namen Bernd Alois Zimmermann, Johannes Brahms en Niccolò Paganini samen op het programma staan, kan dat maar één ding betekenen: tijd om te tonen hoeveel verschillende muzikale talen in een instrument kunnen schuilgaan. Violiste Jingzhi Zhang deelt deze concertochtend het podium met pianiste Christa Hudziy. Het wordt een reis door uiteenlopende stijlwerelden, van 20e-eeuwse abstracte en vrije klanken tot laat-19e-eeuwse lyrische expressie en vroeg-19e-eeuwse virtuoze aria-variaties.  

Een reeks van expressie 

De Duitse componist en muziekpedagoog Bernd Alois Zimmermann (1918-1970), met een achtergrond in filosofie, experimenteerde met diverse avant-gardetechnieken. In de jaren 1950 ontwikkelde hij een persoonlijke, pluralistische stijl die zijn filosofische visie weerspiegelde: het samenbrengen van verleden, heden en toekomst binnen één muzikaal verhaal. Zijn werken kunnen daardoor elementen bevatten uit de barok en de klassieke periode, maar reiken evengoed naar jazz. 

Vanaf 1951, het jaar waarin hij zijn Sonate voor soloviool componeerde, begon Zimmermann te werken met dodecafonie, de zogenaamde twaalftoonstechniek. Deze compositiemethode ontstond aan het begin van de twintigste eeuw om structuur te geven aan atonale muziek, waarin er niet één toon als centrum fungeert, maar alle tonen gelijkwaardig zijn. Waar tonale muziek steeds terugkeert naar de tonica, klinkt atonale muziek vaak abstracter en vrijer.  

Hoewel componisten via atonaliteit meer expressieve vrijheid zochten, bleef de behoefte aan structuur bestaan. Dodecafonie was een van de oplossingen: een vaste reeks van twaalf tonen vormt de basis van een compositie en kan in haar oorspronkelijke vorm klinken, maar ook ondersteboven, achterstevoren, in combinatie van beide of getransponeerd. Ondanks deze strakke constructie bevat de Sonate voor soloviool nog steeds subtiele verwijzingen naar tonaliteit, bijvoorbeeld via toonladderfragmenten of momenten die naar een harmonisch rustpunt van de tonica lijken te verlangen.  

De progressieve traditionalist 

Johannes Brahms (1833-1897) wordt vaak als een conservatieve componist bestempeld ten opzichte van zijn tijdsgenoten Richard Wagner en Franz Liszt. Toch overschilderde Arnold Schönberg in 1947 deze beweringen met zijn essay Brahms the Progressive. Dat is een opmerkelijke vaststelling, zeker als die van Schönberg – dé symboolfiguur van de atonale muziek – zelf komt. In beide visies schuilt een waarheid. Aan de ene kant houdt Brahms zich vast aan de muzikale vormen, structuren en compositietechnieken die hij kent uit de klassieke stroming. Aan de andere kant krijgt zijn stijl doorheen de jaren wel een persoonlijke romantische expressie door ritmische en harmonische complexiteit. 

In de zomer van 1886 vertoefde Brahms in Zwitserland. In deze dromerige en inspirerende setting schreef hij de muzikale tegenhanger van het landschap: de Sonate voor viool en piano nr. 2, op. 100. Tegen die tijd had Brahms een hoog niveau van compositorische rijpheid bereikt, balancerend tussen de klassieke vormen en een romantische interpretatie. In de vioolsonate gebruikt Brahms enerzijds een traditionele sonatevorm die een gekend sjabloon hanteert. Anderzijds is er poëtische, intense romantiek te horen in de melodie. De componist componeerde in totaal drie vioolsonates. Het eerste werkte hij af aan het einde van de jaren 1870, waarbij hij een meer ingetogen sfeer creëerde. De derde vioolsonate heeft een rusteloos karakter met pulserende akkoorden. Van de drie vioolsonates blijft de tweede toch wel de meest lyrische.  

De violist van de duivel of een moderne DJ? 

Het uitzonderlijke talent van Niccolò Paganini (1782-1840) leidde tot allerlei geruchten die zich onder het publiek verspreidden. Hij zou à la Faust een pact met de duivel gesloten hebben in ruil voor ongezien talent. De Italiaanse vioolvirtuoos en componist kon zijn instrument op technisch en expressief vlak meesterlijk bespelen. Wat vaststaat: Paganini was een sleutelfiguur in de ontwikkeling van de moderne viooltechniek. Hij vond die technieken niet zelf uit, maar bracht ze wel opnieuw onder de aandacht en maakte ze erg populair.  

Voor I palpiti (1819) liet Paganini zich inspireren door de aria “Di tanti palpiti” uit Gioachino Rossini’s opera Tancredi (1813). Als een hedendaagse DJ of producer die een sample of herkenbaar stukje opname-materiaal uit een bestaand nummer hergebruikt, vertrekt Paganini van een populair melodisch fragment uit de aria om er virtuoze variaties op te bouwen. Dit was een gebruikelijke praktijk in de 19e eeuw, vaak ook met een opera als inspiratiebron. Oorspronkelijk geschreven voor viool en orkest, wordt het werk vandaag vaak uitgevoerd in een versie voor viool en piano.  

Drie componisten, drie stromingen en drie muzikale talen: de rijkdom van de viool lijkt wel eindeloos. Wanneer Jingzhi Zhang deze veelzijdigheid tot leven wekt, wordt dat nog maar eens duidelijk. Een uitnodiging om te luisteren met nieuwsgierigheid én open verbeelding.  

Michelle Cristiano 

Bozar Maecenas

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter

Bozar Fine Art Circle Founding Members

Mr and Mrs Ravi Bhansali • De Heer en Mevrouw Dirk Cavens • Monsieur Simon Devolder • Baron Xavier Hufkens • Monsieur Charles Riva

Bozar Patrons

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen • Madame Marie-Louise Angenent • Madame Joséphine d’Ansembourg • Monsieur Werner d’Ansembourg • Comtesse Laurence d'Aramon • Monsieur Jean-François Bellis • Docteur Amine Benyakoub • Baron et Baronne Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman • Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Madame Paloma Castro Martinez de Tejada • Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman • Monsieur Emile Culot • Madame Marguerite Culot • Monsieur et Madame Denis Dalibot • Madame Bernard Darty • De heer en mevrouw Philippe De Baere •  De heer Frederic Depoortere en mevrouw Ingrid Rossi • Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Madame Claudine Duvivier • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sander Kashiva • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Madame Marleen Lammerant • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame Philippe le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Xavier Letizia • Monsieur Bruno van Lierde • Madame Florence Lippens • Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Monsieur et Madame Thierry Lorang • Madame Denise Louterman • Madame Olga Machiels-Osterrieth • De heer Peter Maenhout • Monsieur et Madame Alain Mallart • De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle • Madame Christine Perpette • Famille Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • De heer en mevrouw Guy en Martine Reyniers • Madame Elisabetta Righini et Monsieur Craig Finch • Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Hans C. Schwab • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Madame Apolline de Spoelberch • Monsieur Guillaume de Spoelberch • Monsieur Paul de Spoelberch • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski • De heer Karl Stas • Mevrouw Caroline Steyaert • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Monsieur et Madame Philippe Tournay • Dr. Philippe Uytterhaegen • De heer en mevrouw Koen en Anouk Van Balen-Stulens • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo • De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Albert Wastiaux •  Monsieur Luc Willame • Madame Danuta Zedzian • Monsieur et Madame Jacques Zucker 

Bozar Circle

Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Monsieur et Madame Paul De Groote • Monsieur Rodolphe Dulait • Madame Liliane Gam • Madame Valeria Onofrj • Mevrouw Natasja Peeters • Sir Gabriel Smit Pergolizzi • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck • Monsieur Guillaume van Doorslaer et Madame Emily Defreyne  

En al onze Leden die anoniem wensen te blijven