Emile Souvagie & Alexander Declercq

Robert Schumann (1810-1856) 
Fantasiestücke voor klarinet en piano, op. 73 (1849) 

Alban Berg (1885-1935) 
4 Stukken voor klarinet en piano, op. 5 (1913) 

Leonard Bernstein (1918-1990) 
Sonata voor klarinet en piano (1941-42) 

Claude Debussy (1862-1918) 
Petite pièce (1910) 

Francis Poulenc (1899-1963) 
Sonate voor klarinet en piano (1962) 

Concert zonder pauze. Duur: ca. 60 minuten 

De kleinheid der dingen 

“Dit is mijn vruchtbaarste jaar, het lijkt alsof de stormen van buitenaf een aansporing zijn om zich naar binnen te keren.” Zo schrijft Robert Schumann in 1849 aan zijn collega Ferdinand Hiller. Met een veertigtal werken zou je het voor minder een boerenjaar noemen. Onder de diverse werken voor piano en solo-instrument – zoals de Drei Romanzen voor hobo en piano of het Adagio voor hoorn en piano – vinden we de Fantasiestücke voor klarinet en piano, op. 73. Schumann componeerde het werk in slechts twee dagen, maar moest wel een jaar wachten op de eerste uitvoering. Dat kwam door de “stormen van buitenaf” waar hij over schrijft. Europa werd midden 19e eeuw opgeschrikt door revoluties en ook in Dresden kwamen rebellen in opstand tegen het Pruisische leger. Clara en Robert Schumann ontvluchten tijdelijk de stad. 

Mozart had Anton Stadler als favoriete klarinettist, Weber had Heinrich Baermann, maar we weten niet of Schumann een specifieke muzikant op het oog had voor zijn Fantasiestücke. Bovendien was je vrij om de klarinetpartij te vervangen door een cello of viool; een gekende marketingtruc uit die tijd. De titel Fantasiestücke is typisch voor een ‘miniaturist’ als Schumann. Hij ontleende het van schrijvers als E.T.A. Hoffmann en gebruikt het om zich af te zetten van de in hoge verwachtingen gedrenkte sonates. Verwacht geen gestructureerde sonatevorm, maar een haast impulsieve wisseling van ‘moods’. De delen lezen als een emotionele rollercoaster: Zart und mit Ausdruck (teder en met expressie); Lebhaft, leicht (levendig, licht) en Rasch und mit Feuer (snel en met vuur). 

Ook Alban Berg koos voor een miniatuurvorm voor zijn opus 5: Vier Stukken voor klarinet en piano uit 1913. Alsof je in een sterrenrestaurant vier kleine, piekfijn verzorgde porties voorgeschoteld krijgt in plaats van één hoofdgerecht. Geen vierdelige sonate, maar een vierdelige compositie die dramatische gebaren als een gebalde vuist samenperst. Toch was het niet naar de smaak van zijn oud-leraar Arnold Schönberg die Bergs vroege werken, waaronder deze en enkele liederen, net niet naar de vuilbak verwees. Ironisch voor een werk dat zijn première in 1919 kreeg bij ... een concert van de Schönbergvereniging. Mogelijks was de kritiek van Schönberg een aanleiding voor Berg om zich meer toe te leggen op de ‘grotere’ genres, Wozzeck, een opera die Schönberg heel zijn leven lang heeft geprezen. 

De Sonate voor klarinet en piano van Leonard Bernstein was het startschot voor een internationaal gevierde carrière, hoewel zijn focus geleidelijk aan van componeren naar dirigeren verschoof. In 1942, het jaar van de sonate, had Bernstein net studies afgerond bij Koussevitsky aan de zomeracademie Tanglewood, waar hij ook Aaron Copland ontmoette. De sonate is bovendien opgedragen aan klarinettist David Oppenheim, een studiegenoot in Tanglewood. Beluister zeker eens de opname van Bernstein en Oppenheim uit 1943 op YouTube! Dankzij dit werk kreeg Bernstein een vijfjarig contract aangeboden bij Warner en zette hij een nieuwe belangrijke stap als veelbelovende stem in de toekomst van de Amerikaanse muziek. De Sonate voor klarinet en piano is een kind van zijn tijd. Jazzinvloeden als een walking bass, de blues toonladder en vele glissandi zijn het gevolg van Bernsteins bijberoep als transcribeerder van jazz- en popmuziek. De Zuid-Amerikaanse ritmische complexiteit is dan weer een voorbode voor zijn West Side Story en kan gelinkt worden aan zijn reizen naar Florida. Tot slot is de erfenis van Hindemith en Copland nooit veraf in de opbouw van zijn harmonieën en melodieën.  

Een kleine sprong terug in de tijd brengt ons naar Claude Debussy, Parijs en het jaar 1910. Hoewel zijn naam en faam een hoogtepunt bereikt hadden na de triomfen van Pelléas et Mélisandre, La Mer en Prélude à l’après-midi d’une faune, bevindt Debussy zich niet in de meest gunstige financiële situatie. Op zoek naar meer inkomsten neemt hij extra compositieopdrachten aan en dirigeert hij zijn muziek. Het is wellicht met dit in het achterhoofd dat Debussy als lid van de conseil supérieur van het Parijse conservatorium een klein stukje voor piano en klarinet schrijft: Petite pièce. Net als de Première rhapsodie voor klarinet werd Petite pièce gecomponeerd als ‘zichtstuk’ voor het examen van het conservatorium. Het is een oefening van slechts twee minuten om subtiel tussen de verschillende registers van het blaasinstrument te veranderen.   

Francis Poulenc komt kort na de dood van Debussy in 1918 op de voorgrond in het Parijse kunstenaarsmilieu. Samen met zijn componistenclubje Les Six zet hij zich af van het impressionisme van Debussy en het Duitse Wagnerisme. Met onder andere zijn Concerto voor twee piano’s, het ballet Les Biches of zijn a cappella Mis in G zet hij zich naam in de muziekgeschiedenisboeken. Zijn Sonate voor klarinet en piano is een van zijn laatste wapenfeiten uit 1962, een jaar voor zijn overlijden. Poulenc schreef de sonate op vraag van (jazz)klarinettist Benny Goodman in de hoop het met hem te spelen, maar zijn fatale hartaanval ging de publicatie en première helaas vooraf. Het was uiteindelijk Leonard Bernstein (!) die aan de piano zat op de première in de Carnegie Hall. De driedelige sonate zich vol contrasten en paradoxen. Het eerste deel heet Allegro tristamente (vrolijk én triest) en verkent meteen het volledige bereik van de klarinet. Na een verzoenende Romanza daagt het derde deel Allegro con fuoco de klarinettist nogmaals uit. Nauwelijks tijd om te ademhalen! Zeer waarschijnlijk hou jij als publiek ook even de adem in.  

Guillaume De Grieve 

Bozar Maecenas 

Patrick Derom Gallery • Monsieur et Madame Bertrand Ferrier • Baron en Barones Marnix Galle-Sioen • Baron Xavier Hufkens • Monsieur et Madame Laurent Legein • Madame Heike Müller • Monsieur et Madame Dominique Peninon • Monsieur et Madame Antoine Winckler • Monsieur et Madame Bernard Woronoff • Chevalier Godefroid de Wouters d'Oplinter 

Bozar Fine Art Circle Founding Members 

Mr and Mrs Ravi Bhansali • Monsieur Hubert Bonnet (Fondation CAB) • De heer en Mevrouw Dirk Cavens • De heer Simon Devolder • Monsieur Eric Everard • Madame Anne Gangsted • Baron Xavier Hufkens • Monsieur Augustin Lippens • Monsieur Michel Moortgat • Madame Lucy Jane Pereira • Monsieur Charles Riva 

Bozar Patrons 

Monsieur et Madame Charles Adriaenssen  • Madame Joséphine d’Ansembourg • Monsieur Werner d’Ansembourg • Comtesse Laurence d'Aramon • Art By Goralska S.à.r.l. • Monsieur Jean-François Bellis • Docteur Amine Benyakoub • Baron et Baronne Berghmans • De heer Stefaan Bettens • Monsieur Philippe Bioul • Mevrouw Roger Blanpain-Bruggeman •  Madame Laurette Blondeel • Comte et Comtesse Boël • Monsieur et Madame Thierry Bouckaert • Monsieur Thierry Boutemy • Comte et Comtesse Emmenuel de Briey • Ecuyer Maximilien du Bus de Warnaffe • Madame Marion Bywater • Madame Anny Cailloux • Madame Valérie Cardon de Lichtbuer • Madame Catherine Carniaux • Madame Paloma Castro Martinez de Tejada • Prince et Princesse de Chimay  •   Monsieur Jim Cloos et Madame Véronique Arnault • Mevrouw Chris Cooleman • Monsieur Emile Culot • Madame Marguerite Culot • Monsieur et Madame Denis Dalibot • Madame Bernard Darty • De heer en mevrouw Philippe De Baere • Madame Louise Descamps • Madame Hélène Deslauriers • Monsieur Amand-Benoit D'Hondt • De heer Bernard Dubois • Mevrouw Sylvie Dubois •  Madame Claudine Duvivier • Madame Barbara Eggers • Madame Dominique Eickhoff • Baron et Baronne William Frère • Monsieur François Gérard et Madame Jessica Parser •  Baron et Baronne Pierre Gurdjian • De heer en mevrouw Philippe Haspeslagh - Van den Poel • Madame Susanne Hinrichs et Monsieur Peter Klein • Monsieur Jean-Pierre Hoa • Madame Bonno H. Hylkema • Madame Fernand Jacquet • Baron Edouard Janssen • Madame Elisabeth Jongen • Monsieur et Madame Jean-Louis Joris • Monsieur et Madame Adnan Kandiyoti • Monsieur Sander Kashiva • Monsieur Sam Kestens • Monsieur et Madame Klaus Körner • Madame Marleen Lammerant • Monsieur Pierre Lebeau • Monsieur et Madame François Legein • Monsieur et Madame Charles-Henri Lehideux • Monsieur et Madame Philippe le Hodey • Madame Gérald Leprince Jungbluth • Monsieur Xavier Letizia • Monsieur Bruno van Lierde • Madame Florence Lippens  •  Monsieur et Madame Clive Llewellyn • Monsieur et Madame Thierry Lorang • Madame Denise Louterman • Madame Valeria Onofrj • Madame Olga Machiels-Osterrieth  •  De heer Peter Maenhout  •  Monsieur et Madame Alain Mallart  •  De heer en mevrouw Frederic Martens • Monsieur et Madame Dominique Mathieu-Defforey • De heer en mevrouw Frank Monstrey (urbion) • Madame Philippine de Montalembert • Madame Nelson • Dr. Bram Peeters et Monsieur Lucas Van Molle  •  Famille Philippson • Monsieur Gérard Philippson • Comte et Comtesse Antoine de Pracomtal • Monsieur Bernard Respaut • De heer en mevrouw Guy en Martine Reyniers • Madame Elisabetta Righini et Monsieur Craig Finch • Monsieur et Madame Michael Rosenthal • Monsieur et Madame Frédéric Samama • Monsieur et Madame Philippe Schöller • Monsieur et Madame Olivier Solanet • Monsieur Eric Speeckaert • Monsieur Jean-Charles Speeckaert • Madame Apolline de Spoelberch • Monsieur Guillaume de Spoelberch • Monsieur Paul de Spoelberch • Vicomte Philippe de Spoelberch et Madame Daphné Lippitt • Madame Anne-Véronique Stainier • Monsieur Didier Staquet et Madame Lidia Zabinski  •  De heer Karl Stas • Mevrouw Caroline Steyaert • Monsieur et Madame Philippe Stoclet • Monsieur Nikolaus Tacke et Madame Astrid Cuylits • De heer en mevrouw Coen Teulings • Monsieur et Madame Philippe Tournay • Dr. Philippe Uytterhaegen • Monsieur et Madame Xavier Van Campenhout • De heer Marc Vandecandelaere • De heer Alexander Vandenbergen • Mevrouw Barbara Van Der Wee en de heer Paul Lievevrouw • Monsieur Michel Van Huffel • De heer Koen Van Loo  •  De heer en mevrouw Anton Van Rossum • De heer Johan Van Wassenhove • Monsieur et Madame Albert Wastiaux • Madame Nathalie Waucquez • Monsieur et Madame Jacques Zucker  

Bozar Circle 

Monsieur Axel Böhlke et Madame Clara Huizink • Monsieur et Madame Paul De Groote • Monsieur Rodolphe Dulait • Madame Liliane Gam • Mevrouw Natasja Peeters • De heer en mevrouw Remi en Evelyne Van Den Broeck • Monsieur Guillaume van Doorslaer et Madame Emily Defreyne   

En al onze Leden die anoniem wensen te blijven