Spem in alium. Saburo Teshigawara & Vox Luminis XL

Thomas Tallis (1505-1585)
Spem in alium (c. 1570)

Edward Elgar (1857-1934)
They are at rest (1910)

Thomas Tallis 

Lamentationes Jeremiae prophetae, I (ca. 1560-1570)

Lamentationes Jeremiae prophetae, II (ca. 1560-1570)


Thomas Morley (1558-1602)
Funeral Sentences

• The First Dirge Anthem
• The Second Dirge Anthem
• The Third Dirge Anthem

John Sheppard (1515-1558)
Media vita in morte sumus (ca. 1550)

Duur: 75'

Concert zonder pauze

Spem in Alium:  Fysieke lichamen, sacrale ruimte

Lionel Meunier is bezeten door klankkleur en stemplaatsing. Als geen ander weet hij de juiste stem voor de juiste partituur te vinden. Saburo Teshigawara imponeert al decennialang met abstracte choreografieën waarin dansers een bijzondere relatie aangaan met de muziek en de ruimte. Voor deze voorstelling werken de twee voor het eerst samen rond vijf composities uit het Engelse sacrale koorrepertoire. Centraal staat het magistraal polyfone Spem in Alium van Thomas Tallis uit de 16e eeuw. Vox Luminis breidt voor de gelegenheid uit tot een XL-koor van 40 stemmen. Saburo Teshigawara, 72 intussen, regisseert, choreografeert, ontwerpt het lichtplan en de kostuums én staat samen met drie andere dansers mee op het podium. 

Tussen Namen en Tokyo, een gesprek over hun plannen en visie. 

Hoe makkelijk was het voor jullie om toe te zeggen voor deze samenwerking?

LM : Toen Édouard Fouré Caul-Futy van de Parijse Philharmonie me aansprak over dit project met Saburo, was ik meteen mee want ik laat me graag leiden door nieuwsgierigheid. Natuurlijk blijft de Mis in b van Bach uitdagen en ontroeren, elke keer opnieuw. Maar de structuur is vertrouwd, de weg bekend. In deze samenwerking met Saburo heb ik veel minder vat op het verloop. Veertig zangers, vier dansers, een choreograaf die vanuit het lichaam denkt – het dwingt me om bij de les te blijven.

ST: Voor mij is het erg spannend om op een fysieke manier, via de lichamen van de dansers en de koorleden, met hun stemmen, de lange geschiedenis en de diepgang van deze muziek te delen met het publiek. In eerdere samenwerkingen met de Philharmonie van Parijs rond Bach en Bartók had ik al aangegeven dat ik graag met zuiver vocale muziek zou werken. De enige moeilijkheid met Spem in Alium was dat de muziekkeuze al vastlag. Maar ik maak me leeg, ik stel me open. Het contact met Lionel geeft me vertrouwen. 

In welke zin was het moeilijk dat de muziekkeuze al gemaakt was?

ST:  Deze muziek is niet eenvoudig. Als ik voor mezelf beslis kan ik om het even wat bedenken, of dingen gewoon opzijschuiven. Maar nu was het werk al gedaan, de muziek is er - ook al ken ik de partituur niet, kan ik de noten niet lezen of weet ik weinig van de geschiedenis: er is haar realiteit over tijds- en cultuurverschillen heen. In die zin staat ze voor een ontmoeting met een bijzondere kracht. Maar ‘moeilijk’ is een uitdaging, een kans om te proberen, om iets te veranderen - zoals Lionel aangeeft: het maakt nieuwsgierig. Samengevat:  voor mij is er weinig verschil tussen vreugde en moeilijkheid. Ik hou gewoon van het woord ‘moeilijk’ (lacht).

LM: Wat natuurlijk meespeelt is dat Spem in Alium, het motet van Thomas Tallis waarrond de avond is opgebouwd, een van de meest iconische vocale werken uit de muziekgeschiedenis is: veertig stemmen, elk met hun eigen partituur. Het begint met een polyfonie van vijf stemmen, bouwt op naar veertig, om terug te keren naar vijf stemmen.  Interessant is dat wetenschappelijke studies uitwezen dat het menselijk brein geen 40 verschillende zanglijnen kan verwerken. Blijkbaar kan je er maar 30, maximaal 32 onderscheiden en bovendien is welke je hoort voor iedereen verschillend. Dat is ook wat me ook zo benieuwd maakt: wat gaat Saburo hiermee doen?

Wat roept de titel, Spem in Alium (‘Hoop op een Andere’) bij jullie op?

LM: Ik blijf haken aan dat eerste woord: spem. Voor mij is er een persoonlijk verhaal aan verbonden dat Saburo nog niet kent. Toen ik Spem in Alium voor het eerst zong in 2002 in de kathedraal van Minneapolis met het koor rondom een publiek van 3000 mensen, was ik zo overweldigd dat ik achteraf een hele tijd geen woord kon uitbrengen. Daar en dan was voor mij duidelijk dat ik van zingen mijn beroep zou maken. Net omdat het werk voor mij zo’n levensveranderende betekenis heeft, wilde ik dat het centraal zou staan in dit project. Een detail: mijn moeder houdt niet zo van deze muziek maar dit keer komt ze kijken omdat ze Saburo en zijn dansers wil zien. (lacht).

ST: Lionel legde me uit dat spem in de tekst verbonden is met God - dat alleen al vind ik interessant. In Japan is er niet één god, maar zijn er vele natuurgoden, en er is een hogere kracht aanwezig in mensen en materie. Dat verschil wil ik niet onder de mat vegen. Daarnaast bleef de laatste regel van het motet me bij: 'Wees u bewust van onze nederigheid'. Die woorden brachten me bij machteloosheid, dwaze menselijke machteloosheid. Hoe verschillen we daarin van dieren, van robots, van objecten? Dat wil ik als uitgangspunt nemen voor de dans. Vaak beangstigen de donkere kanten van mensen me. Zelf probeer ik een goed mens te zijn - wat vaak lastig is. Maar uiteindelijk gaat het niet om goed of kwaad, wat telt is zonder oordeel te kunnen zien: jij bent jij, en soms wil ik jou zijn, of mezelf, en soms een sjamaan. Spem in Alium is muziek die de kracht en schoonheid heeft om dat soort grote vragen aan af te meten, als een reis langs wat het betekent om mens te zijn. Dat is mijn insteek in het project, via de muziek daartoe te komen.

Hoe belangrijk is het sacrale van deze muziek voor jullie?

LM: Voor mij is het onvermijdelijk om dat mee te nemen. Als we met Vox Luminis deze renaissancemuziek zingen merken we dat we ons telkens heel verbonden voelen. Of het aan de tekst ligt of aan het spirituele, daar zijn we niet over uit. Voor mij maakt net het mysterie de schoonheid uit van deze muziek. Natuurlijk hoef je niet religieus te zijn, maar als je niet opgaat in wat je zingt, gaat er iets verloren. Soms gaat het erom de zangers er tussen alle technische aspecten van de uitvoering aan te herinneren waar de muziek voor staat. Want die specifieke aandacht voegt iets toe aan de stemkleur. Als we in een kerk of kathedraal repeteren laat ik de deur altijd openstaan zodat voorbijgangers kunnen komen luisteren.  Als ik dan achteraf naar hun ervaring vraag, zeggen ze: ik zet me neer, sluit mijn ogen, ik bid, ik denk aan mensen die belangrijk voor me zijn.

ST : Het sacrale in deze muziekteksten gaat voor mij het menselijke te boven.  Maar voor het ons te boven gaat is het evengoed een fysieke realiteit. Het lichaam is voor mij geen onafhankelijk object in zijn omgeving. Het lichaam ademt, transpireert, staat in relatie tot lucht en ruimte. Zonder natuur die ons van bovenaf gegeven is kunnen we niet leven. De natuur is deel van ons lichaam, het lichaam zelf is ruimte en in die zin een heiligdom, zonder dat het benoemd hoeft te worden - dat is het soort sacraliteit waarrond ik denk. Voor mij gaat het niet om verhalen. Ik heb geen behoefte aan een gedeelde spirituele ruimte. Bidden doe ik zonder woorden, het gevoel van verbinding volstaat. 

Hoe werken jullie concreet rond die verbinding op scène? 

ST : Voor mij als danser en choreograaf begint alles bij het fysieke zijn. Er is de zwaartekracht, de aarde, en het gewicht van je lichaam.  Zonder vloer blijf je voor altijd vallen.  We kunnen niet vliegen maar wel springen en landen.  We kunnen onszelf leren vallen en zo de ruimte tussen boven en beneden op een andere manier ervaren. De goden bepalen misschien ons lot en ons leven maar tegelijk is het leven een dans. Mensen stoppen nooit met bewegen: omdat we rechtop lopen maken we voortdurend micro-bewegingen om in balans te blijven. In dans gaat het vaak om technieken aanleren om die disbalans te controleren en te sturen: Mijn idee is dat je natuurlijke timing verloren gaat als je het dansgeheugen te veel programmeert.  Mijn methode bestaat erin om via bewuste ademhaling terug te keren naar een natuurlijke, open staat, en vandaar af te beginnen, niet zozeer met improvisatie maar met wat ik liever een ‘spontane reorganisatie’ van het lichaam noem. Leegmaken, openstellen en versmelten, is hoe we ons proberen te verhouden tot de muziek.

LM: De aanwezigheid van de dansers zal in het koor iets met de stemkleur doen. Hetzelfde geldt voor het publiek. Dat is een natuurlijk gegeven: als je een verbinding voelt brengt dat een kleine verandering in de stem teweeg. Die kunnen we niet capteren met een computerprogramma of vatten in taal, maar mensen voelen dat wel aan. Dat is de magie. In die zin zal er ook in de zangers iets gebeuren als wat Saburo omschrijft als ‘spontane reorganisatie’. 

ST: Het lichaam herschikt zichzelf voortdurend, in relatie tot klank, nabijheid en ruimte. Soms doen we niets. Dat nietsdoen is essentieel. Als bij regen die stopt maar het lichaam nat laat. Van daaruit kan iets ontstaan.

De vijf werken op het programma van Spem in Allium brengen langzame zanglijnen, geschreven voor grote ceremoniële ruimtes. Hoe kijken jullie daarnaar voor dit project?

LM: We hebben met Vox Luminis één keer met dansers samengewerkt in een opera van Charpentier waarbij wij zangers meedansten, of tenminste een poging ondernamen (lacht). In een opera zijn acteren en dansen deel van de opzet, maar sacrale muziek is een andere categorie. Daar ben ik veel voorzichtiger mee. Renaissancepolyfonie draagt een ritueel in zich. Mensen voelen dat onmiddellijk, ook als ze de woorden niet begrijpen. Er ontstaat een gedeelde aandacht die moeilijk te benoemen is. Er is één ding dat ik erg waardeer in sacrale muziek, en dat is ruimtelijkheid. Ik weet dat ook Saburo daarrond werkt, waardoor het interessant wordt. Het langzame van deze renaissancemuziek zie ik tegelijk als een uitgelezen kans om ons met het publiek anderhalf uur lang op een andere manier te verhouden tot de snelheid die we onszelf buiten de concertzaal al te vaak opleggen. 

ST : Ritme is niet essentieel voor dans. Omdat de muziek in Spem in Alium zo weinig ritmisch is biedt ze een unieke kans om ademritmes en -cycli te delen. Adem is een basisgegeven of je nu een danser, zanger, of toeschouwer bent. Vanuit het standpunt van de danser kan je de adem aanvoelen van het koor. Ademen is voor de dansers ook een manier om hun eigen muzikaliteit te delen met de zangers. Door hun adem bewust naar verschillende lichaamsdelen te sturen en in vormen om te zetten - spiraal, kromming, etc - kunnen ze contrapunten creëren in relatie tot deze muziek.

LM :  Het is fascinerend hoe dicht dans en muziek bij elkaar liggen: allebei gebruiken we het lichaam en de adem als instrument. De menselijke stem vind ik zo bijzonder, het mysterie van die twee kleine, trillende membranen van amper 2 cm in onze keel. In de renaissancemuziek van Spem in Alium zingen we lange lijnen dus moeten we ons veel meer bewust zijn van hoe je ademt om zo’n lijn lang genoeg te kunnen aanhouden, zonder op het verkeerde punt opnieuw in te ademen.

Hoe zou je met de zangers werken, Saburo, moest je hen in je KARAS-studio in Tokyo een workshop kunnen geven?

ST: Sowieso heb ik het plan om in Brugge in de week voor de voorstelling wanneer het voltallige koor aanwezig is, een kleine workshop te houden. Ik wil de zangers graag laten stilstaan voor ze in beweging komen. Hen via de voetzolen bewust de zwaartekracht laten voelen of met de dansers tonen hoe we via onze handpalmen de ruimte inademen en hoe dat gevoel doorzet naar de wervelkolom, als een levende structuur met bouten en vloeistof die je kan oprekken en ontspannen. Hoe dat de oren van ons bewustzijn openzet. Ik wil graag dat ‘echte’ gevoel delen, weg van voorgeschreven beweging. Voor mij is dat onhoorbare muziek. Daarom zijn voor ons dansers de stemmen van de zangers fantastisch: je kan hun voortgang zien, hun reacties - je kan zien door te luisteren, en luisteren door naar hen te kijken.  Harmonie vinden tussen de adem van de dansers en de adem van de stemmen lijkt me een prachtige les die we zouden kunnen delen in een workshop.

Hoe cruciaal is de opstelling van het koor eigenlijk voor een optimale luisterbeleving? Hoe overleggen jullie daarover? 

LM: Voor mij is essentieel dat we elkaar goed genoeg kunnen horen om optimaal te presteren als koor. Daarnaast weet Saburo al dat als de componist aanwijzingen geeft in de partituur, ik die graag wil volgen. Van Spem in Alium is bekend dat Thomas Tallis de muziek bedoelde voor acht keer vijf zangers. De meest gebruikelijke opstelling is een achthoek - en dat is waar we voor gaan. In Funeral Sentences geeft Thomas Morley als aanwijzing dat het eerste deel moet klinken als een processie. Dus wil ik graag in processie wandelen, waarbij Saburo ervoor moet zorgen dat we niet marcheren als in een militaire parade (lacht). Voor het tweede en derde deel van Funeral Sentences wil Morley dat het koor rond een kist staat, en ook dat behouden we. De andere componisten geven geen aanwijzingen. Voor we naar de repetitie komen zullen we met het koor al heel diep ingegaan zijn op de muzikale interpretatie. Hier hoeven we alleen maar te weten: wat heb je voor ons in petto, Saburo? Opnieuw, ik ben heel erg benieuwd. 

ST: Ik heb een aantal mogelijke opstellingen van het koor klaar op papier: lijnen, cirkels en vierkanten in verschillende constellaties en verhoudingen. Dat houdt me nog wel even bezig. En we blijven in overleg.

Interview door Lieve Dierckx

Thomas Tallis 
Spem in alium 

Spem in alium nunquam habui
praeter in te, Deus Israel:
qui irasceris et propitius eris,
et omnia peccata hominum
in tribulatione dimittis,
Domine Deus,
creator caeli et terrae
respice humilitatem nostram.

Edward Elgar 
They are at rest 

They are at rest.
We may not stir the heav'n of their repose
by rude invoking voice, or prayer addrest
in waywardness to those
who in the mountain grots of Eden lie,
and hear the fourfold river as it murmurs
by.

And soothing sounds blending with the
neighb'ring waters as they glide;
posted along the haunted garden's
bounds, angelic forms abide,
echoing, as words of watch, o'er lawn and
grove the verses of that hymn which
Seraphs chant above.

Thomas Tallis 
Lamentationes Jeremiae prophetae, I 

Incipit Lamentatio Jeremiæ Prophetæ.

Aleph.
Quomodo sedet sola civitas plena
populo? Facta est quasi vidua domina
gentium: princeps provinciarum facta
est sub tributo.

Beth.
Plorans ploravit in nocte, et lacrimæ eius
in maxillis eius: non est qui consoletur
eam ex omnibus caris eius.
Omnes amici eius spreverunt eam,
et facti sunt ei inimici.

Jerusalem, Jerusalem,
convertere ad Dominum Deum tuum.
 

Lamentationes Jeremiae prophetae, II 

De lamentatione Jeremiæ Prophetæ.

Ghimel.
Migravit Juda propter afflictionem,
ac multitudinem servitutis:
habitavit inter gentes,
nec invenit requiem.

Daleth.
Omnes persecutores eius
apprehenderunt eam inter angustias.
Lugent eo quod non sunt qui veniant ad
solemnitatem.
Omnes portae eius destructae,
sacerdotes eius gementes, virgines eius
squalidae, et ipsa oppressa amaritudine.

Heth.
Facti sunt hostes eius in capite,
inimici illius locupletati sunt;
quia Dominus locutus est super eam
propter multitudinem iniquitatum eius;
parvuli eius ducti sunt captivi
ante faciem tribulantis.

Jerusalem, Jerusalem,
convertere ad Dominum Deum tuum.


Thomas Morley
Funeral Sentences

The First Dirge Anthem

I am the resurrection and the life, saith
the Lord: he that believeth in me, though
he were dead, yet shall he live: and
whosoever liveth and believeth in me
shall never die.

I know that my Redeemer liveth, and that
he shall stand at the latter day upon the
earth. And though after my skin worms
destroy this body, yet in my flesh shall I
see God: whom I shall see for myself, and
mine eyes shall behold, and not another.

We brought nothing into this world, and
it is certain we can carry nothing out. The
Lord gave, and the Lord hath taken away;
blessed be the name of the Lord.

The Second Dirge Anthem

Man that is born of a woman hath but a
short time to live, and is full of misery. He
cometh up, and is cut down, like a flower;
he fleeth as it were a shadown, and never
continueth in one stay.

In the midst of life we are in death: of
whom may we seek for succour, but of
thee, o Lord, who for our sins art justly
displeased? Yet, o Lord God most holy, o
Lord most mighty, o holy and most
merciful Saviour, deliver us not into the
bitter pains of eternal death.

Thou knowest, Lord, the secrets of our
hearts; shut not thy merciful ears to our
prayer; but spare us, Lord most holy, o
God most mighty, o holy and merciful
Saviour, thou most worthy Judge eternal,
suffer us not, at our last hour, for any
pains of death, to fall from thee.

The Third Dirge Anthem

I heard a voice from heaven, saying unto
me, Write, from henceforth blessed are
the dead which die in the Lord: Even so,
saith the Spirit, for they rest from their
labours.
Amen.

John Sheppard 
Media vita in morte sumus 

Media vita in morte sumus
quem quaerimus adjutorem nisi te
Domine qui pro peccatis nostris juste
irasceris.
Sancte Deus.
Sancte fortis.
Sancte et misericors Salvator
amaræ morti ne tradas nos.

Nunc dimittis servum tuum Domine:
secundum verbum tuum in pace.
Quia viderunt oculi mei salutare tuum.
Quod parasti: ante faciem omnium
populorum.
Lumen ad revelationem gentium, et
gloriam plebis tuae Israel.
Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto.
Sicut erat in principio, et nunc, et
semper, et in sæcula sæculorum.
Amen

Ne projicias nos in tempore senectutis
cum defecerit virtus nostra ne
derelinquas nos Domine.
Sancte Deus.
Sancte fortis.
Sancte et misericors Salvator
amarae morti ne tradas nos.

Noli claudere aures tuas ad preces
nostras.
Sancte fortis.
Sancte et misericors Salvator
amarae morti ne tradas nos.

Qui cognoscis occulta cordis parce
peccatis nostris.
Sancte et misericors Salvator
amarae morti ne tradas nos.

Thomas Tallis 
Spem in alium 

I have never put my hope in any other
but in Thee, God of Israel:
who canst show both wrath and
graciousness, and who absolves all the
sins of man in suffering,
Lord God,
creator of heaven and earth
regard our humility.

Edward Elgar 
They are at rest 

They are at rest.
We may not stir the heav'n of their repose
by rude invoking voice, or prayer addrest
in waywardness to those
who in the mountain grots of Eden lie,
and hear the fourfold river as it murmurs
by.

And soothing sounds blending with the
neighb'ring waters as they glide;
posted along the haunted garden's
bounds, angelic forms abide,
echoing, as words of watch, o'er lawn and
grove the verses of that hymn which
Seraphs chant above.

Thomas Tallis 
Lamentationes Jeremiae prophetae, I 

Hier beginnen de klaagliederen van de
profeet Jeremia.

Aleph.
Ach, hoe eenzaam zit zij neer, de eens zo
levendige stad? Een weduwe is ze
geworden, zij die groot was onder de volken.
De vorstin van de gewesten is tot slavernij
vervallen.

Beth.
Heel de nacht weent zij, haar wangen zijn
nat van tranen: er is niemand die haar
troost, niemand van haar vele minnaars.
Geen vriend bleef haar trouw, allen zijn haar
vijandig gezind.

Jeruzalem, Jeruzalem,
keer terug tot de Heer uw God
 

Lamentationes Jeremiae prophetae, II 

Uit de klaagliederen van de profeet Jeremia.

Ghimel.
De stam Juda is verbannen na een tijd van
nood en zware onderdrukking:
zij zit neer te midden van de volken,
maar vindt geen rust.

Daleth.
Haar vervolgers belagen haar overal
en drijven haar in het nauw.
[De wegen naar Jeruzalem] zijn troosteloos,
want niemand is meer op weg naar de
tempelfeesten. Haar poorten liggen in puin,
haar priesters weeklagen, haar meisjes
dragen rouwkleren, en zijzelf: bitter is haar
lot.

Heth.
Haar vijanden zijn heer en meester,
zo zeker van zichzelf;
de Heer heeft haar dit aangedaan
om haar vele overtredingen;
haar kinderen zijn gevangen weggevoerd,
voor de vijand uit.

Jeruzalem, Jeruzalem,
keer terug tot de Heer uw God.


Thomas Morley
Funeral Sentences

The First Dirge Anthem

Ik ben de verrijzenis en het leven, zei de
Heer: wie in Mij gelooft, zal leven, ook
al is hij gestorven, en ieder die leeft in
geloof aan Mij, zal in eeuwigheid niet
sterven.

Ik weet dat mijn Verlosser leeft, en
na de laatste dag op aarde zal Hij op
me wachten.
En al ben ik nog zo geschonden, ik zal
God zien vanuit dit lijf: aan mijn zijde zal
ik Hem zien, met eigen ogen.

Want wij hebben in deze wereld niets
meegebracht en kunnen er ook niets uit
meenemen. God geeft en God neemt;
gezegend is de naam van God.

The Second Dirge Anthem

De mens, geboren uit een vrouw,
heeft maar kort te leven en is vervuld
van ellende. Hij komt op en wordt
afgesneden als een bloem; hij vliedt
als eens schaduw, en nooit blijft hij in
dezelfde staat.

Midden in het leven zijn we in de dood;
bij wie anders zullen we hulp zoeken,
dan bij U, o Heer, die terecht om
onze zonden vertoornd zijt? O Heer
God, alheilige, o Heer, almachtige, o
heilige en allerbarmhartigste Verlosser,
geef ons niet over aan de pijn van de
eeuwige dood.

U kent, Heer, de geheimen van ons hart;
sluit niet Uw genadige oren voor ons gebed,
maar wees ons genadig, allerheiligste Heer,
o God almachtig. O heilige en genadige
Verlosser, meest eerbiedwaardige eeuwige
Rechter, laat niet toe dat wij in ons laatste
uur, gepijnigd door de dood, uit Uw
genade vallen.

The Third Dirge Anthem

Ik hoorde een stem vanuit de hemel die
sprak: Schrijf op dat vanaf heden de doden
gezegend zijn die in de Heer sterven. Zo,
sprak de Geest, kunnen zij uitrusten van
hun werken.
Amen.

John Sheppard 
Media vita in morte sumus 

In the midst of life we be in death:
of whom may we seek for succour, but of
Thee, O Lord, which for our sins justly art
moved?
Yet, O Lord God most holy.
O Lord most mighty.
O holy and most merciful Saviour,
deliver us not into the bitter pains of
eternal death.

Lord, now lettest thou thy servant depart
in peace: according to thy word.
For mine eyes have seen: thy salvation.
Which thou hast prepared: before the face
of all people.
To be a light to lighten the Gentiles: and to
be the glory of thy people Israel.
Glory be to the Father, and to the Son and
to the Holy Ghost. As it was in the
beginning, is now, and ever shall be: world
without end. Amen.

Do not cast us away in our old age when
our strength fails us
do not abandon us O Lord.
O Lord God most holy.
O Lord most mighty.
O holy and most merciful Saviour,
deliver us not into the bitter pains of
eternal death.

Shut not thy merciful ears to our prayer.
O Lord most mighty.
O holy and most merciful Saviour,
deliver us not into the bitter pains of
eternal death.

Thou knowest, Lord, the secrets of our
hearts; spare us.
O holy and most merciful Saviour,
deliver us not into the bitter pains of
eternal death.

sopraan
Viola Blache
Franziska Eberhardt
Hannah Ely
Tabea Mitterbauer
Marta Muranyi
Clara Steuerwald
Erika Tandiono
Zsuzsi Tóth

alt 
Iris Bouman
Brice Claviez-Homberg
Helene Erben
Sophia Faltas
Barnabás Hegyi
Tobias Knaus
Jan Kullmann
Tessa Roos
 

tenor
Adriaan De Koster
Christopher B. Fischer
Philippe Froeliger
Jonathan Hanley
Thomas Kelly
Thomas Köll
João Moreira
Lisandro Nesis

bariton
Vincent Berger
Olivier Berten
Vincent De Soomer
Hidde Kleikamp
Lionel Meunier
Sebastian Myrus
Lóránt Najbauer
Pēteris Vaickovskis

bas 
Geoffroy Buffière
Guglielmo Buonsanti
Javier Cuevas
Joel Frederiksen
Andrés Soler Castaño
Pieter Stas
Sönke Tams Freier
Bart Vandewege

Productie: KARAS en Vox Luminis

Coproductie: Bozar, Concertgebouw Brugge, Philharmonie de Paris, Perpodium

Copresentatie: Palais des Beaux-Arts de Charleroi

Met de steun van het Agentschap voor Culturele Zaken, Regering van Japan, Japan Arts Council,
Tax shelter van de Belgische Federale Overheid via Cronos Invest

Productie en coördinatie voor Saburo Teshigawara Epidemic: Richard Castelli, Mélanie Roger, Florence Berthaud

Vox Luminis ontvangt voor deze tournee de steun van de Tax shelter van de Belgische Federale Overheid via Cronos Invest (coproductie: Perpodium).