Ik, Jamal (Arabisch voor ‘schoonheid’), heb mezelf nooit de mooiste kunnen vinden. Nochtans heeft Allah me “in de beste vorm” geschapen (Koran 95:4). Maar de moderne vereisten van Aphrodite en de drie Gratiën van het ordinaire racisme — colourism, texturism, featurism — hebben mijn ondergewaardeerde lichaam verpletterd. Gelukkig laten de mode en de kunst tegenwoordig een overvloed aan zogenaamd atypische lichamen zien: goede maatregelen schieten hun doel voorbij wanneer de norm de onrechtvaardigheid verdoezelt. De lelijkheid opent de deuren naar de zones van de waarheid, waar de ‘perfectie’ verlamt.
In harmonie met Bellezza e Bruttezza onderschrijf ik dat de lelijkheid niet het tegenovergestelde, maar wel de kritieke operator van de schoonheid is: de lelijkheid onthult keurslijven die hetero-cis-patriarchaal, oriëntalistisch, kapitalistisch en aphrodistisch zijn en de dingen ordenen op basis van de schoonheid. Elke afwijking van de canon verwordt tot vlees dat wordt weggehoond. Dat is ook net wat de term bruttezza zegt over de bezoedeling, de grofheid en de schanddaden.
Er bestaat, anders gezegd, een esthethiek van het zichtbare en ik breek graag een lans voor een uitgesproken lelijkheid — de kunst om van het vormloze een vorm, van het minderwaardige een kunst, van het omgekeerde stigma een artistieke pirouette te maken. Datgene wat het eurocentrische oog als lelijk bestempelde, vormt tegenwoordig een katalysator voor de meervoudige schoonheden. Een stigma dat wordt omgekeerd, wordt zorg: de lelijkheid herstelt, verenigt, ontstikt een wereld die ontsierd is door de ‘beschavingsmissies’ die zich beijverden om een uniek, wit, neutraal, maagdelijk, pseudo-universeel en bijgevolg wenselijk Mooi voor te schrijven.
Ik geloof in een ‘poëtisch militantisme’, want wanneer ik mijn gedichten voordraag, laat ik de storm opsteken. Het lelijke, dat teveel aan werkelijkheid, weekt het netvlies los en dwingt de schoonheid ertoe zich te herstellen. De schoonheid van de lelijkheid zit ‘m in haar kritiek op de esthetische en biopolitieke norm. Ze laat het vlees, de vlek, de ongenade, het uitgerekte en de uitwas aan de oppervlakte komen. In de queer, gediscrimineerde ruimten ontwricht de karakteriële lelijkheid de gladde schoonheid: de ‘afwijking’ (queerness) en de vermeende misvorming worden de syntaxis van ons bestaan en het archief van ons overleven.
De Sofa Sessions zullen een horizontaal moment vormen waarop we onze gedeelde gedachtegang de nodige tools aanreiken. Halaqat brengt er een bloeiende geografie tot stand die de oevers met elkaar verbindt, onze breuken heelt en andere verhalen beter laat rondgaan. Het is een schitterend initiatief dat artistieke scenes uit Europa en uit de Arabische wereld met elkaar verbindt door middel van zorg, verhalen en overdracht. Ik ga dan ook graag in op de uitnodiging om de weg vrij te maken voor onze grilligheden en het publiek zin te geven het gesprek voort te zetten rond de esthetische afwijkingen die de ethiek van de afwijking geworden zijn. De poëzie, de gemeenschapszorg, de niet-selectieve empathie en de militante vreugde zijn mijn verzetsdaden tegenover de kapitalistische standaardisatie van onze uiteenlopende schoonheden. Laten we van deze sofa een queer ruimte voor heruitvinding maken, waar het Eigen ik in vervoering raakt, een kantwerk van kennis weeft en onze lelijkheden tot Schoonheden verheft.
Jamal Ouazzani
