In Manieren van zijn onderzocht je wat je “meer-dan-menselijke intelligentie” noemt. Hoe zou je dit idee uitleggen?
James Bridle: “Het meer-dan-menselijke verwijst naar het idee dat mensen uniek zijn, maar niet speciaal. Er zijn vele verschillende wezens op deze planeet, en naarmate we als mensen meer en meer over de andere leren, beginnen we te begrijpen dat zij ook op veel interessante manieren intelligent zijn. Planten, dieren en hele ecosystemen kunnen ons helpen begrijpen hoe we beter op aarde kunnen leven.”
Zou je AI ook als “meer-dan-menselijk” omschrijven?
Bridle: “Ik heb het gevoel dat we het over twee verschillende dingen hebben wanneer we spreken over AI. Enerzijds is er het sciencefiction-idee: we zien AI als bovenmenselijke computers, die groter of beter zijn dan wij, terwijl AI vandaag de dag niet meer is dan complexe software. Het gaat om een totaal andere vorm van intelligentie dan die van planten, dieren of mensen. Anderzijds zien miljardairs en CEO's van grote technologiebedrijven AI puur als James Bridle en meer-danmenselijke intelligentie iets wat de productiviteit stimuleert, wat niet overeenkomt met hoe de meesten onder ons over intelligentie denken. In die zin zie ik de opkomst van AI als een kans voor de mensheid om intelligentie beter te begrijpen. Om ons op een andere manier te verhouden tot de wereld om ons heen, of om ons daar op z'n minst voor open te stellen."
Leiders van technologiebedrijven beslissen waarvoor AI wordt ontwikkeld. Maakt dat het niet ook tot een potentiële dreiging?
Bridle: “Ik zie AI zelf niet als een dreiging, maar de manier waarop het momenteel wordt toegepast wel. Het vergroot de financiële, politieke en sociale macht van een steeds kleiner wordende groep mensen, die niet noodzakelijk het beste met iedereen voor hebben. Door de invloed van AI op de reproductie van nieuws en academische kennis, komt de manier waarop we de wereld begrijpen bovendien in gevaar. En natuurlijk zijn er enorme milieukosten verbonden aan de ontwikkeling van AI.”
Als AI zou inspelen op de behoeften van vandaag, hoe zou het er dan uit moeten zien?
Bridle: “Er zijn zeer interessante voorbeelden van hoe verschillende vormen van intelligentie kunnen samenwerken. In een aantal aardbevingsgebieden in Italië hebben onderzoekers bijvoorbeeld sensoren bevestigd aan geiten en schapen, en ze ontdekten dat deze dieren vlak voor een aardbeving zeer opgewonden gedrag vertoonden – iets waarover al heel lang in mythologieën en volksverhalen werd gesproken, maar dat we nog niet zinvol konden inzetten. De wetenschap heeft nog niet kunnen verklaren hoe geiten en schapen dit doen, maar dit project laat zien dat het voldoende is om gewoon naar ze te luisteren. We kunnen dieren hun eigen prachtige leven laten leiden en tegelijkertijd gebruikmaken van hun zintuigen. Slimme software, in dit geval machine learning, biedt ons de gegevens die we nodig hebben om te begrijpen wat er gebeurt én om aardbevingen te voorspellen zodat we mensenlevens en andere levens kunnen redden.”
Komt deze samenwerking tussen verschillende vormen van intelligentie terug in je huidige werk, dat gericht is op zelfredzaamheid (agency)?
Bridle: “In mijn werk word ik telkens weer geconfronteerd met het besef dat ons leven wordt bepaald door systemen die we niet begrijpen, waardoor we ons hulpeloos voelen ten opzichte van de staat van de wereld. Dat uit zich in angst en onzekerheid, maar ook in woede en boosheid, en heeft geleid tot de opkomst van extreemrechts. Het hangt allemaal samen. Voor mij is het tegenovergestelde van dit gevoel zelfredzaamheid: zelfs als je de wereld om je heen niet volledig begrijpt, kun je nog steeds zinvol handelen.
Dit idee van agency heb ik ontwikkeld door na te denken over de meer-dan-menselijke wereld, wat je losmaakt van het voortdurend individuele denken. Verschillende vormen van intelligentie, gevormd door uiteenlopende levens en geschiedenissen, leiden tot nieuwe manieren van denken wanneer ze samenkomen. Door dit vermogen te erkennen en te versterken, kunnen meer mensen leren en samen verandering teweegbrengen in de keuzes die we de komende jaren maken."
