Kunst en schoonheid hadden lange tijd een hechte band. Het lelijke laat het mooie sterker schitteren, zo laten heel wat blikvangers in de tentoonstelling Bellezza e Bruttezza, Schoonheid en lelijkheid in de renaissance zien. Esthetica bestond nog niet als discipline. Albrecht Dürer kon dan ook niet goed zeggen waarom hij het ene schilderij mooier vond dan het andere. Met zijn Vier boeken over menselijke verhoudingen beïnvloedde hij generaties kunstenaars. Zijn tijdgenoot Da Vinci vertekende verhoudingen tot monsterlijke gezichten. Het stond schilders vrij om zowel schoonheid als lelijkheid extra in de verf te zetten.
Ook in de muziek kreeg de dissonant tijdens de renaissance een belangrijke tegenstem. Het ensemble Graindelavoix zoekt de korrel (de ‘grain’) op in oude muziek: rauwe schoonheid. Het samenspel tussen het schone en lelijke vind je vandaag terug bij de Vietnamees-Amerikaanse schrijver Ocean Vuong en zijn debuutroman Op aarde schitteren we even. Schoonheid is van korte duur. Om te schitteren moet je eerst gezien worden. Vuong wil vooral door zijn moeder gezien worden maar heel wat gevoelige onderwerpen kan hij niet aankaarten: zijn homoseksualiteit, druggebruik, de trauma’s van de oorlog. Hij schrijft haar daarom een roman in briefvorm, ook al kan zijn moeder niet lezen. Wreed mooi is dat.
Niet Venus maar de schoonheidsindustrie legt vandaag idealen op waaraan maar weinigen beantwoorden. Lijven en beelden worden gemanipuleerd. Zulke beelden zijn even onecht als de goden op de Olympus. In Picture Perfect komen kunstenaars in verzet tegen dwangbuizen van perfectie. Je maakt een reis doorheen de tijd, van de sixties tot nu, en passeert langs diverse continenten. Door de lens van fototoestel of filmcamera eisen o.a. Ana Mendieta, Cindy Sherman, Pipilotti Rist en Zanele Muholi de (vrouwelijke) blik weer op.
Immanuel Kant wist het al: schoonheid mag dan al subjectief zijn, je wil wat je mooi vindt wel met anderen delen. Kunst is een vorm van (h)erkenning.
