Wat onderscheidt Coltrane van andere iconen als Charlie Parker, Miles Davis of Thelonious Monk? De essentie van Parker en Monk zit al besloten in hun vroege werk. Hun muziek bleef trouw aan een oorspronkelijke visie. Davis deed het anders: de ultieme kameleon vond zichzelf elke vijf jaar opnieuw uit. Coltrane vertelt een ander verhaal: zijn decennium als leider leest als één lange transformatie, gedreven door een onstilbaar verlangen naar verdieping. Het resultaat is een oeuvre dat zindert van intensiteit en persoonlijke betrokkenheid.  

Coltrane ging all the way, in elke fase van zijn carrière. Zoals elke muzikant was hij een product van zijn tijd en van de invloeden die hem vormden, maar al snel werd hij ook een buitenbeentje. Zijn vroege muziek werd door velen als vermoeiend ervaren: rusteloos en moeilijk te vatten. De jonge Coltrane, die doorbrak aan de zijde van Miles Davis en eind jaren ’50 imponeerde met albums die zijn technische meesterschap etaleerden, was bovenal een onstuitbare verkenner van vorm, harmonie en techniek.  

Ze noemden het ‘sheets of sound’: een stortvloed van noten die de muziek overspoelde. Coltrane stapelde akkoord op akkoord en notenreeks op notenreeks in een zoektocht naar de uiterste limieten van de jazz. Die benadering bereikte haar apotheose met Giant Steps (1959): deels album, deels lakmoesproef voor aspirant-saxofonisten. Maar Coltrane wilde verder gaan. Geïnspireerd door de modale jazz van Miles en de nieuwe vrijheid van Ornette Coleman, zoekt hij heil bij een meer horizontale benadering. Invloeden uit Oosterse muziek vonden hun weg naar zijn werk, al bleef zijn parcours grillig. 

Het spirituele A Love Supreme (1965) was een persoonlijk en stilistisch kantelpunt. In zijn laatste jaren scheurt Coltrane de jazz volledig open, met radicale vrijheid en marathonsessies waarmee hij de mogelijkheden van zijn instrument tot het uiterste drijft. Bij zo'n intens persoonlijk parcours zijn er meerdere fases die een andere ingang bieden tot zijn werk. Zo kijken we uit naar wat Aaron Parks en Walter Smith III doen met Coltranes tedere ballades, en welke composities Flat Earth Society en Joe Lovano & co. zullen herinterpreteren. Kopiëren is immers geen optie. Een persoonlijk weerwoord als hommage wel. 

Ook Ancienne Belgique viert de 100ste verjaardag mee. Dat doen ook zij met een indrukwekkende reeks projecten.