Reassembling. De wereld opnieuw samenstellen. 

William Kentridge kiest voor de collage om brokstukken tot een nieuw geheel te monteren. Knippen en plakken: het was een geliefde strategie van de historische avant-garde. Kostuums, maskers en dansers schuiven in elkaar tot hybride wezens. De poppetjes – Lenin, Trotski en Stalin, maar ook Sjostakovitsj en de dichters Brik en Majakovski – gaan letterlijk aan het dansen. Kentridge filmde hen in zijn studio voor een green screen. Uit die opnames kozen we de beelden die als rode draad door deze seizoensbrochure lopen. We bevinden ons midden in het maakproces, in het atelier van de kunstenaar: een plek om zich terug te trekken, te tekenen of te schrijven, maar ook om anderen uit te nodigen en samen kunst te maken. 

Reassembling. Opnieuw samenkomen. In wisselende constellaties. 

William Kentridge is onze eerste Grand Invité. Elk seizoen nodigen we een kunstenaar uit om het programma mee vorm te geven: met een tentoonstelling, maar ook door samen te werken met een nieuwe generatie kunstenaars. Bij Kentridge gebeurt dat via The Centre for the Less Good Idea, een artistieke werkplek in Johannesburg waar het creatieve proces centraal staat. Kentridges artistieke praktijk verloopt langs meerdere disciplines tegelijk, via media die hij voortdurend opnieuw uitvindt en vanuit allerlei samenwerkingsprocessen. Vaak begint een kunstwerk met een helder idee, tot er zich barsten beginnen af te tekenen. Het zijn precies die omwegen – de less good ideas – die nieuwe mogelijkheden openen. Door samenwerking, experiment en spel ontstaan onverwachte inzichten. 

Tegenover de gesloten wereldbeelden van oorlog, propaganda en economische macht plaatst Bozar de open ruimte van muziek, beelden en verhalen. ‘Voorstellingen’ – in de dubbele betekenis van presentatie én propositie – waar de werkelijkheid niet voor eens en voor goed vastligt, maar wordt opengebroken. 

In haar sculpturen maakt Rachel Whiteread de ruimte rond alledaagse objecten tastbaar – in schaal variërend van huis, kamer of trap tot matras, stoel of bedkruik – en onthult ze de intieme sporen van menselijke levens. Leegte en volheid wisselen van plek: het vertrouwde huiselijke universum wordt weer vreemd, een wereld om opnieuw te ontdekken. "Alles zit zo vol dat ik probeer het leeg te maken," zegt de kunstenaar. Leegmaken om ruimte te geven aan betekenis, dialoog en nieuwe verbindingen. 

Dit seizoen wijdt Bozar ook een portret aan de IJslandse componiste Anna Thorvaldsdottir, met een dwarsdoorsnede van haar werk. METACOSMOS (2017) bevestigde haar positie als een van de meest unieke stemmen in de hedendaagse muziek en nodigt uit om “naar de andere kant te gaan en ergens aan te komen waar je nog niet was en waar je geen controle over had”. 

Een kunstenhuis is als een grote collage van ideeën en talenten, van blikken en stemmen. Het brengt samen, legt nieuwe verbindingen en opent ruimte voor vrije associaties. 

Reassembling. De wereld anders durven verbeelden. Anders – en hopelijk beter. 

“Wij zullen de mensheid het geluk in jagen met een ijzeren vuist!” Deze bolsjewistische slogan, die Kentridge in zijn film citeert, herinnert ons eraan dat zodra een utopie zich als werkelijk en alomvattend aandient, ook haar keerzijde dreigt. Het verlangen naar een andere wereld, erin blijven geloven en er samen hardop over dromen – dat maakt ons tot mens.  

Reassembling. 

Dat is met de ‘Oh’ van verwondering blijven geloven in een andere wereld: vrij, kwetsbaar en solidair. 

Christophe Slagmuylder, CEO & Artistiek Directeur Bozar