Hoe zes, hoe beter 

Begin jaren ’70 speelde Steve Reich met het idee om een werk te schrijven voor alle piano’s in een instrumentenwinkel. Hij schaafde uiteindelijk zijn ambitieuze ingeving bij tot 6 Pianos voor – jawel – zes pianisten. Zo blijven de zes muzikanten binnen hoorbereik van elkaar en verslapt de klank niet tot een ritmeloze massa. Ook Julia Wolfe, portretcomponist dit seizoen, had 526 toetsen in gedachten voor my lips from speaking uit 1993. Ze liet zich inspireren door de openingsakkoorden in Think van Aretha Franklin en rekt dat beknopt materiaal uit tot een compositie van vijftien minuten. Tot slot heeft Gay Guerrilla van de enigmatische Julius Eastman een open instrumentatie, dus waarom ook niet zes piano’s? 

Een concert met twee vleugelpiano’s komt wel eens voor, denk aan Mozarts Dubbelconcerto. Drie of vier vleugels is uitzonderlijker, maar zes is simpelweg een unicum voor Bozar en Piano’s Maene. Naast de twee Steinway D-274 concertvleugels in onze concertzaal, kunnen we rekenen op Piano’s Maene voor vier identieke modellen uit hun concertverhuurvloot.  

“Nergens in België ervaar je zes Steinway concertvleugels tegelijk op één podium. Dit wordt een echt pianofeest!” - Wolf Leye, Piano’s Maene 

Stemmen maar 

Nadat de zes piano’s de Henry Le Boeufzaal zijn binnengeraakt, nog zo'n uitdaging, is het tijd voor het meest delicate onderdeel van de operatie: de piano’s speelklaar maken. “Een piano stemmen is ingewikkelder dan een viool, om te beginnen omdat je veel meer snaren hebt. In het hoge register heb je 3 snaren per toets in het middenregister twee en in de bas één,” legt Wolf Leye uit. Na even rekenen komen we uit op ongeveer 230 snaren per piano. Maak zelf maar de som voor zes piano’s. “Alle stempinnen moeten overlopen worden. De piano’s moeten afzonderlijk stabiel gestemd worden.” Maar daar blijft het niet bij. De zes instrumenten moeten ook mooi samenklinken “kleine variaties die normaal geen probleem zouden vormen, zouden hier voor een valse samenklank zorgen. De zes piano’s moeten exact op dezelfde manier gestemd staan. Dat maakt de opdracht een pak complexer.”.  

Dit huzarenstuk wordt overgelaten aan een professionele technicus van Piano’s Maene. Guillaume Vaudelle is één van de vele ervaren pianotechnici bij Piano’s Maene en zal een volledige dag uitrekken om de piano’s te stemmen. Hij zal best zijn stappenteller aanzetten want er zal heen-en-weer gelopen moeten worden tussen de zes zwarte vleugels, opgesteld in een halve cirkel. “De technicus moet een combinatie hebben van vaardigheid en snelheid. De kwaliteit van instrumenten is één ding, de kwaliteit van de technicus is even belangrijk,” concludeert Leye.  

Eens gestemd nemen Frederik Croene, Saori Oya, Heloisa Amaral, Keiko Shichijo, Reinier van Houdt en Sarah Picavet op 19 mei elk plaats aan een piano. Zouden zij weten hoeveel werk er schuilging achter dit concert? Misschien maar beter van niet; je zou al beginnen stressen bij het idee alleen al. 

Piano’s Maene is al jaar en dag trouwe partner van Bozar en deelt onze passie voor muziek. Net als het Paleis voor Schone Kunsten bouwt het bedrijf verder op een rijke geschiedenis waarin traditie en innovatie hand in hand gaan. Wil je meer weten over Piano’s Maene en Steinway? Bezoek hun website hier.